Кіріспе

Пол Фентенер ван Влиссинген (21 наурыз 1941 жылы Утрехт қаласында дүниеге келген, 21 тамыз 2006 жылы Лангбрук қаласында қайтыс болған) – голландиялық кәсіпкер және қайырымдылық жасаушы, үш онжылдық бойы SHV Holdings компаниясының бас директоры қызметін атқарды. Ол Африкадағы қорықтарды дамытуға үлес қосты және 1978 жылы Шотландиядағы Леттерев иелігін сатып алды. 2003 жылғы Шотландияның жер реформасы заңы қабылдалуына дейін ол онда еркін жүріп-туралу құқығын қамтамасыз етті.

Ерте өмірі және өмірбаяны

Пауль Фентенер ван Влиссинген Фриц Фентенер ван Влиссинген II-нің кіші ұлы болды. Ван Влиссингендер отбасы – 19 ғасырда Рейн өзені арқылы көмір тасымалдаудан байлық жинаған, Голландияның жетекші өнеркәсіпші отбасыларының бірі. Паульдің әкесі, "голландиялық экономиканың әкелерінің бірі" деп сипатталған, 1896 жылы сегіз басқа голландиялық сауда отбасыларымен бірігіп SHV Holdings-ті құрды және кейіннен басқа отбасылардың көп бөлігін сатып алды. Бастапқыда Еуропадағы ең ірі көмірдің көтерме саудасымен айналысқан SHV қазір Нидерландыдағы ең ірі жеке меншік компания болып табылады.

SHV Holdings компаниясындағы мансап

Пауль әкесінен SHV Holdings компаниясының маңызды үлесін мұра етіп алды және SHV-ге кірмес бұрын Гронинген университетінде экономиканы оқыды. 1974 жылдың мамыр айында ол SHV басқармасына қосылды және 1980 жылы ағасы Фриц III-тің орнына төраға болды. Пол 1960 жылдардың ортасынан бастап үш онжылдық бойы SHV-ті бас атқарушы директор ретінде басқарды. Оның басшылығымен компания 1960 жылдары көмір нарығының құлдырауынан бұрын жаңа салаларға кеңейді. Ол кірген салалардың ішінде Makro және Otto Reichelt азық-түлік супермаркеттері мен дүкендер желісі арқылы бөлшек сауда, сондай-ақ Ұлыбританиядағы Calor Gas және Франциядағы Primagaz сияқты сұйытылған газ компанияларын сатып алу арқылы энергетика саласы болды. Ол сонымен қатар металл шығындары, қайта өңдеу, мұнай барлау, жаңартылатын энергия және жеке капиталға да инвестиция жасады. 1995 жылы ол қызметтен кетіп, кейін атқарушы емес төраға болып қызмет етті. Фентенер ван Влиссинген ерекше және консервативті емес философиялық көшбасшылық стиліне ие болды. Ол сенген жас менеджерлерге Makro операцияларын шетел нарықтарында құруға мүмкіндік берді, оларға ерекше тәуелсіздік сыйлады. Ол 1990 жылдардың басында-ақ жаһандық жылыну мүмкіндігін мойындады және тұспалдау афоризмдерді ұнатты. 2001 жылы ол үлкен көпұлттық конгломератты басқарудағы бизнес тәжірибесін талқылаған «Ondernemers zijn ezels» атты кітап жазды, оны «Кәсіпкерлер - есектер» деп аударуға болады. 2002 жылы ол «Overstekende ezels» атты кітап шығарды, ол «Кешіп бара жатқан есектер» деп аударылды. Бұл екінші кітабында ол кәсіпкерлік, сыбайлас жемқорлық, амбиция, евро, ақша, адалдық, өзгерістер және табысқа қатысты өз ойларын талқылады.

Қайырымдылық және табиғат қорғау

Фентенер Ван Влиссинген табиғатты қорғаушы ретінде танылды және Шотландия, Оңтүстік Африка, Малави, Замбия және Эфиопиядағы аң қорықтарын дамытуға үлес қосты. 1978 жылы ол Вестер Роста жолсыз және жолдары жоқ Леттерев егістігін сатып алды, ал 2006 жылы Шотландиядағы ең ірі шетелдік жер иесі деп аталды. "Мен өзімді иесімін деп атамаймын", - деді ол Леттереу туралы. "Мұндай жерге ие болу мүмкін емес. Ол планетаға тиесілі. Мен тек оның қорғаушысымын." Letterewe келісімі, жерді құрметтеуге уәде бергендерге Леттерев егістігінің барлық аумағына еркін кіруді қамтамасыз еткен келісім, Шотландия Парламентінің осы құқыққа ие болу заңнамасынан он жылдан астам бұрын жасалған. Ол "жер иелері, журналистер, құс бақылаушылар немесе саяхатшылар болсын, барлығын егістікке шақырып, мәселелерді бетпе-бет талқылауға бейімділігімен" белгілі болды. Ол сондай-ақ осы егістікке қасқырлар мен сілеусіндерді қайта енгізуді ұсынды. 1980 жылы Ходжкин емес лимфомаға шалдыққаннан кейін, ол Ван Влиссинген қатерлі ісік қорын құрды, ол қазір Нидерландыдағы қатерлі ісікпен күресудің ірі ұйымдарының бірі. 1994 жылдан қайтыс болғанға дейін оның үйі Англияның Уилтшир округінде, Гэмпширмен шектес Конхолт Парк егістігінде орналасқан. Мұнда да ол тұрақты жер басқару және табиғатты қорғау принциптерін қолданды.

Өлім және мұра

2006 жылдың сәуірінде ван Влиссинген өзінің панкреатикалық қатерлі ісігі бар екенін және химиотерапиядан өтпейтінін мәлімдеді. Ол былай деді: "Батыс әлемінде біз өлімді ұзаққа созуға тырысамыз. Менің ойымша, үлгі алуға лайық – американдықтар. Өлім жақындап қалғанда, олар жақын достары мен туыстарына барып, қуанышты естеліктермен бөліседі және өткен жақсы уақыттарды еске алады". 2006 жылдың сәуір айында жарияланған голландиялық "De Telegraaf" газетіне берген сұхбатында ол былай деді: "Біздің планетаның жағдайы мен бала кезімдегіден әлдеқайда нашар. Мұндай құлдырау осы қарқынмен жалғаса алмайды. Менің буыным болашақ ұрпаққа қандай жағдайда планетамызды тапсырып отырғаны үшін ұялуы керек". 2006 жылдың тамызында ісігі нашарлап, 20-21 тамыз түнінде қайтыс болды. Оның өлімі туралы хабар 22 тамызда жарияланды. 2006 жылдың ақпанында Фентенер ван Влиссинген өсиеті бойынша мүлкінің көп бөлігін серіктесі, Guardian газетінің бұрынғы өнер сыншысы Каролина Тисдаллға, сондай-ақ бірнеше миллионды сүйіктісі, голланд бизнескери Сузан Вольфке қалдырғаны белгілі болды. "The Scotsman" газеті Тисдалл миллиардердің Вольфпен арақатынасына соңғы жылдары төзімділік танытқанын хабарлады. Ол байлығының басым бөлігін және Шотландияның солтүстік-батысындағы Леттереу иелігін екі қызы – Алисия мен Тетке, сондай-ақ олардың балаларына қалдырды. Оның үлкен ағасы Фриц III 2006 жылдың наурыз айында қайтыс болды. Джон, ортаңғы ағасы, үш ағаның арасында соңғы тірі қалғаны.