Кіріспе

Додостар үйі: Эволюция және интеллектуалды дизайн циркі - американдық теңіз биологы және режиссер Рэнди Олсонның деректі фильмі. Ол интеллектуалды дизайн тұжырымдамасын қолдайтындар мен эволюцияны қолдайтын ғылыми дәлелдер мен консенсус арасындағы пікір таласты, сондай-ақ ғылымды жобаудың салдарына назар аударады. Бұл деректі фильм алғаш рет 2006 жылдың 2 ақпанында Канзас штатында көрсетілді, осы жерде интеллектуалды дизайн бойынша көпшілік пікір таласы басталды және деректі фильмдегі талқылаудың бастапқы нүктесі болды. Содан кейін Гарвард және Стони Брук университеттері сияқты университеттерде Чарльз Дарвиннің туған күнін мерекелеу үшін қосымша көрсетілімдер өтті.

Қысқаша мазмұны

"Додос үйірі" атты фильм ақылды жаратылыс теориясын қолдаушылардың эволюция жөніндегі ғылыми консенсуспен келіспеушіліктерін қарастырады. Олсен сондай-ақ ғылымға деген сенімсіздік пен оны жалпыға бірдей қабылдамау мүмкіндігіне қатысты алаңдаушылық білдірді. Эволюциялық тұрғыдан әйгілі додо (Raphus cucullatus) – Маврикий аралында өмір сүрген, қазір құрып кеткен құс. Адамдардан қорқышпайтын және ұша алмайтын болғандықтан, додо оңай олжаға айналды және соның салдарынан ақымақтығымен танымал болды. Фильм үнемі өзгеріп отыратын әлемде кімдердің нағыз "додолар" екенін анықтауға тырысады: эволюцияны ғылыми факт ретінде тиімді насихаттауға күш жеткізбеген ғалымдар, ақылды жаратылыс теориясын қолдаушылар, әлде эволюцияны сынаушылардың "сату шеберлігіне" алданған американдық қоғам ма? Фильм осы мәселе бойынша екі тараптың да пікірін тең дәрежеде жеткізеді, оның ішінде ақылды жаратылыс теориясын қолдаушы Майкл Бихи және оның бірнеше әріптестері бар. Рэнди Олсон эволюцияны қабылдайтын ғалымдардың жағында болғанымен, ғалымдар элитаризм мен ғылымды жалпы жұртшылыққа тиімді жеткізе алмауы үшін сынға ұшырайды, бұл соңында қате түсініктердің таралуына себеп болады. Фильм Платон мен Пейлиден бастап, Discovery Institute ұсынған қазіргі заманғы нұсқасына дейін ақылды жаратылыс идеясының тарихын қайта қарастырудан басталады. Олсен өзінің анасының пікірлерімен және ақылды жаратылыс/эволюция талқылауының екі жағындағы жақтаушылармен сұхбаттармен қатар, дауыстап айқайлайтын додолардың күлкілі мультфильмдерін көрсетеді. Ақылды жаратылыс теориясы тарапынан Олсен Бихемен, Джон Калвартпен (Access Research Network негізін қалаушы) және Канзас мектеп кеңесінің мүшесімен сұхбаттасады. Олсон сондай-ақ Канзас білім беру кеңесінің мүшесі Конни Морриспен (Канзас эволюциясы жөніндегі тыңдалымдармен байланысты) және Discovery институтының мүшелерімен сұхбаттасуға тырысады.

Шығару

Бұл деректі фильм 2006 жылдың сәуірінде Нью-Йорктегі Трибека кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді, содан бері АҚШ-тың түкпір-түкпірінде және шетелдегі кинофестивальдерде көрсетілді. 2007 жылдың 12 ақпанында немесе оған жуық күндері бұл деректі фильм Чарльз Дарвиннің туған күнін мерекелеуге арналған "Додос Дарвин күні" іс-шарасы аясында музейлер мен университеттерде көрсетілді. "Flock of Dodos: the Evolution Intelligent Design Circus" қазіргі таңда (2008 жылдың қаңтарына дейін) АҚШ-та Showtime телеарнасында көрсетілуде және DVD форматында қолжетімді. Деректі фильм Nature журналы және тағы да басқа көптеген басылымдар тарапынан жоғары бағаланды. 2007 жылы Олсон ақылды дизайн жақтастарына тиімсіз әсер ететін, жарияланбаған материалдардан тұратын "қолдан келгендерді жою" жинағын шығарды.

Discovery институтының жауабы

Олсон интеллектуалды жобалау қозғалысының орталығы – Discovery Institute-ті фильмге қатысуға шақырды. Бірақ институт жауап ретінде "Додостың аңызы" веб-сайтын құрып, деректі фильмді "тарихи деректерді бұрмалау" және қателіктер мен жаңсақ көрсетулерге толы "аңыз" деп сипаттады. Биолог ПЗ Майерс институттың "Олсон фильмде Эрнст Геккельдің эмбриондар суреттері туралы жалған айтты деген негіссіз шағымына" қарсы шығып, бұл жалған екенін мәлімдеді. Майерс бұл суреттер соңғы биология оқулықтарында қолданылмағанын, "тек бір кезде Геккельдің онтогенез филогенезді қайталайды деген идеяны ұсынғаны айтылғаннан басқа" түсіндірді. Майерс және интеллектуалды жобалаудың басқа да сыншылары осы мәтіндердің бәрі Геккельдің онтогенез теориясын филогенезді қайталау тұрғысынан ескірген және асыра көрсетілген идеяның мысалы ретінде қарастыратынын көрсетті.