Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адам үшін аң аулауға жыртқыш құстарды даярлау әдістері
Methods for training birds of prey to hunt on a human's behalf
Жыртқыш құстарды (рапторларды) даярлау – күрделі мәселе. Тәжірибелі соколовшылардың кеңестері жазылған кітаптардың өзінде ақпарат жеткіліксіз. Көптеген маңызды ерекшеліктер жеке жыртқыш құстардың, жыртқыш құстар түрлерінің және орналасқан жері мен уақытқа байланысты өзгереді. Кез келген жыртқыш құсты ұстау және даярлау АҚШ-тың штаттық және федералдық заңдарымен қатаң реттеледі. Егер сіз АҚШ-та жыртқыш құстармен ұшуға қызығушы болсаңыз, екі жылға дейін, көбінесе одан да ұзаққа созылатын оқу кезеңінде сізді қолдау үшін штаттық және федералдық лицензиясы бар соколовшыны табуыңыз қажет.
Training raptors (birds of prey) is a complex undertaking. Books containing advice by experienced falconers are still rudimentary at best. Many important details vary between individual raptors, species of raptors and between places and times. The keeping and training of any raptor is strictly and tightly regulated by U. S. state and federal laws. Anyone in the USA who is interested in flying raptors must seek out a state and federally licensed falconer to sponsor them through an apprenticeship period lasting two years at a minimum, and often considerably longer.
Жесси
Джессидің үш түрі бар. Дәстүрлісі – құсқа арнайы торылған бір бау. Aylmeri – екі бөліктен тұратын тұтқа, оның құрамында құс аяғына кигізілетін білезік және алынып-салынатын жесс бауы бар. Кейбір Aylmeri жесс бауларында құстың жесті жұлып алуын қиындату үшін тісті резеңке ленталар болады, бірақ құс сыртта қалып қойса, оларды әлі де алып тастауға болады. Үшінші типті жесс екеуінің үйлесімі болып табылады, оны "жалған Aylmeri" деп атайды. Олар да құс аяғына кигізілетін білезікті пайдаланады, бірақ латуньнен жасалған саңылау тым алысқа жылдырылады, сондықтан құс тырнақтары ілігіп қалмайды; білезікке екі бау бекітіледі – ұшу жессі және меу жессі. Екеуі де алынып тасталуы мүмкін. Осы жесс туралы толық мәліметтерді Лори Арент пен Марк Мартеллдің "Тұтқын Raptors-ты күту және басқару" кітабынан таба аласыз, бұл кітап Миннесота университетінен шығарылған. Бұл нұсқаулық зообақтар мен жануарлар дүниесі орталықтарында өте танымал, бірақ ол дәстүрлі соколовство кітабы емес. "Jesses" сөзінің жекеше түрі дұрыс – "jess", бірақ бір жессті жиі қателікпен "jessie" деп атайды, "jesses" сөзінен дұрыс емес түзілген. Жақында нейлон Aylmeri жесс өте танымал болды. Олар жұқа, жеңіл және берік, шірімейді және серпімелі болуы үшін майлауды қажет етпейді. Білезіктер былғарыдан жасалған нұсқалары сияқты саңылаулы болады, бірақ баудың білезіктен түсіп кетуін болдырмау үшін бүктелген түйме орнына түйін қолданылады. Түйіннің ұшы түсіп қалмауы үшін темекінің тұтандырғышымен балқытылады. Бұрылмалы немесе қысқыштарды бекіту үшін арналған ілмектерді жасау үшін нейлон парашют бауы ойылып, шүберек арқылы өтеді және түйіледі. Бұрылмалы құстың аулауға емес, белсенді қозғалысында баудың немесе арқанның түйісіп, бұрылуын болдырмау үшін жасалады. Бұрылмалы екі бөліктен тұрады, олар еркін бұрылады, әрқайсысының ұшында металл ілмек болады. Бұрылмалы дәстүрлі немесе өзгертілген болуы мүмкін. Өзгертілген бұрылмалы дәстүрліге қарағанда әлдеқайда үлкен металл ілмектерге ие. Бұрын бұрылмалы матадан немесе басқа материалдардан жасалған, бірақ қазіргі көптеген соколовшылар металл бұрылмалыларды пайдаланады. Құсты қолғапқа байлау туралы толық ақпарат алу үшін Falconer түйінін қараңыз. Aylmeri жессін пайдаланғанда, әдетте екі жиын бау болады: құсты ұстауға және байлауға арналған меу бауы және ұшу бауы. Ұшу бауы аң аулау үшін жеңіл және кішкентай, ал меу бауы ауыр және кернеуге төтеп беруге қабілетті. Ең маңыздысы, аң аулау/ұшу жессінде бұтаққа немесе бұтаққа ілігіп қалуы мүмкін тілік болмайды, нәтижесінде құс ағашта тым биікке ілініп, алу мүмкін болмайды. Меу жессін далада пайдалану құс үшін қауіпті болғандықтан, тәжірибелі соколовшылар оларды қауіпке тікпейді. Оның орнына, құс еркін ұшуға жіберілмес бұрын оларды ауыстырады, ал еркін ұшқаннан кейін және құс қауіпсіз қолға алынғаннан кейін меу жессі білезіктерге қайта орналастырылады. Жесс пен білезіктерді мезгіл-мезгіл ауыстырып отыру керек және жарақаттануға себеп болса, олардың дұрыс тағайындалғанын тексеру керек.
There are three styles of jesses. Traditional is a single strap specially knotted onto the bird. Aylmeri is a two part restraint featuring an anklet that is grommeted on and a removable jess strap. Some Aylmeri jess straps have dental rubber bands on them to make it more difficult for the bird to pull out the jess, but they are still removable if the bird gets caught up outdoors. The third type of jesses is a combination of the two, referred to as "false Aylmeri." These use an anklet as well, but a brass eyelet is slipped through far enough away that the toes will not get caught in it; there are two straps attached to the anklet, flying jesses and mews jesses. Both can be removed. A good reference on these jesses is "Care And Management of Captive Raptors" by Lori Arent & Mark Martell, published by the University of Minnesota: this guide is very popular with zoos and wildlife centers, though it is not a traditional falconry book. The singular of "jesses" is correctly "jess", but one jess is often mistakenly called a "jessie", by wrong back formation from "jesses" treated as "jessies", which would be pronounced the same. Nylon Aylmeri jesses have recently grown in popularity. Thinner, lighter, and stronger, they do not rot or need oiling to stay supple. The anklets are grommetted on, like their leather counterparts, but instead of a folded button keeping the straps from falling through the anklets, a knot is used. The end of the knot is melted with a cigarette lighter to keep it from fraying. In order to form the loops the swivel or clips will attach to, a nylon parachute cord is hollowed out, threaded up through itself using an awl, and knotted. The swivel is to prevent tangling and twisting of the leash or tether when the bird is active but not hunting. The swivel consists of two parts that twist freely, each with a metal hoop on the end. The swivel may be traditional, or modified. The modified swivel has much larger metal hoops than the traditional. While swivels have been made of cloth or other materials in the past, most modern falconers use metal swivels. See Falconer's knot for more information about tying off the bird to the glove? When using Aylmeri jesses, there are usually two sets of straps; the mews strap, for manning and tethering the bird, and flying straps. The flying straps are lighter and smaller for hunting; the mews straps are heavy and less likely to break with stress. Most importantly, hunting/flying jesses do not have the slit which can often get caught on a branch or bush, leaving the bird hanging too high up in the tree to be retrieved. Since using mews jesses in the field is dangerous to the bird, educated falconers no longer risk them. Instead, they are changed out before the bird is released to fly free, and the mews jesses returned into the grommets after the free flight is over and the bird is safely in hand. Jesses and anklets need to be replaced periodically, and checked for fit if they are causing injury.
Өлшемі
Құс пен оның тағамын өлшеу үшін таразы қолданылады. Таразының дұрыс болуы қажет. Бұл, әсіресе, ұшуға дайын салмақтағы құстармен жұмыс істегенде маңызды, себебі тіпті кішкентай салмақ айырмашылығы да олар үшін қауіпті болуы мүмкін. Құстың аң аулауға қажетті салмағы өзгеріп отыруы мүмкін, әдетте, құс ұшқан сайын және бұлшық еттері дамыған сайын (бұлшық ет майдан ауыр болғандықтан) артады, бірақ соқыршы іздейтін белгілі бір шектеу бар. Осы салмақтан төмен болса, құс қажетсіз және тіпті қауіпті түрде әлсіз болады. Таразыға қойылған құстың аяқ білегіндегі баулары (jesses) тіпті өлшемді өзгерте алады, сондықтан құсты өлшегенде оларды көтеріп ұстауға көңіл болу керек. Осы салмақтан жоғары болса, құс аң аулау кезінде жауапсыз болады, аң аулауға немесе соқыршыға уақтылы оралуға құлшыныс танытпайды.
A weighing scale is used to weigh the bird and its food. The scale must be reliable. This is especially important when dealing with small birds, as they may be endangered by even small weight differences when at flying weight. The successful hunting weight of the bird may vary, usually increasing as the bird is flown and develops more muscle (which weighs more than fat), but there is a relatively narrow range which the falconer seeks. Below that weight, the bird will be unnecessarily (and perhaps even dangerously) low and weak. Even the jesses lying on the scale can change the reading, so the falconer has to be careful to lift them up while the bird is being weighed. Above that range of weight, the bird will be unresponsive in the field, lacking in motivation to hunt or return to the falconer in timely fashion.
Қолғаптар
Құсбегілер қолғап немесе қап қолданып, қолды құс қондыруға жарамды бетке айналдырады. Құсбегілік қолғаптары тек қана тоқпан мен білезікті жабуы мүмкін, ал ірі түрлерге арналған қаптар шынтаққа дейін жетеді. Бүркіт қабықшасы бүкіл қолды және кеуденің бір бөлігін жабуы немесе стандартты құсбегілік қолғаптың үстінен киілетін қалың қабықша болуы мүмкін. Қолғап тозуымен ауыстырылуы тиіс.
Gauntlets or gloves are used by the falconer to turn the arm into a suitable perching surface. Falconry gloves may only cover the fist and wrist, while gauntlets for larger species extend to the elbow. An eagle glove may cover the entire arm and a portion of the chest, or it may be a heavy sheath worn over a standard hawking glove. The glove will have to be replaced with wear.
Кредит
Кренс – бұл айналмалы құрылғыға немесе жіпке байланған ұзын, жеңіл сым. Ол құсты қонсықтан қолға ұшуға үйреткенде ғана қолданылады, бұл құстың осы бастапқы кезеңдерде қашып кетпеуіне сенімділік береді. Сымның құстан алыс жағы көбінесе шпулге желкен сияқты оралады; кренсті бір қолмен орауға немесе босатуға болады. Бұл кренсті сақтауға мүмкіндік береді, сонымен қатар құс қашқысы келсе, қарсылық күшін қамтамасыз етеді.
A creance is a long light line which is tied to the swivel or jesses. This is used only when training the bird to fly between a perch and the fist, as an assurance that the bird will not be lost in these early stages. The end away from the bird is most often wound around the spindle like a kite string; the creance can be wound or unwound with a single hand. This provides a means of storing the creance, and also provides a drag weight if the bird decides to fly off.
Тұрғын үй
Жыртқыш құс әдетте меуде ұсталады. АҚШ-тағы меулер федералды және штаттық заңдарға сәйкес келе ма екені тексерілуі тиіс. Бұл заңдар құс сақтаушылардың жыртқыш құстарды қауіпсіз және гуманды түрде ұстауға қажетті жағдайларға ие екенін қамтамасыз етеді. Меулер (басқа да қондырғыштармен бірге) дене жарақаттарын, әсіресе қауырсындарын зақымдамау үшін мұқият жобаланады. Заңдар мен ережелер, әдетте, тәжірибелі құс сақтаушы болмаған жағдайда, тұтқынға алынған жыртқыш құсқа денсаулығын сақтау және қауіпсіздік деңгейін қамтамасыз ететін сипаттамаларды белгілейді. Меулер еркін ұшу үшін пайдаланылуы мүмкін (әсіресе жазғы қауырсын алмасу кезінде) немесе түнде жыртқыш құсты байлап қоюға арналған орын ретінде қолданылуы мүмкін. Күндіз, аулау кезінде болмағанда, құс шөбі бар алаңда қондырылуы мүмкін. Бәрі жыртқыш құстың түріне, құс сақтаушының жағдайына, ауа-райына, ұстау, оқыту және аң аулау стиліне байланысты. Құс қаншалық аз ауланса, меулер мен тұрғын үй жағдайлары соншалықты маңыздырақ болады. Ұлыбританиядағы жалғыз заң құстың барлық бағытта қанаттарын жаюға мүмкіндігі болуын талап етеді, бірақ іс жүзінде құс аяғының қабынуы және депрессия сияқты жағдайларды болдырмау үшін одан да көп орын қажет. Ұлыбританияда заңдардың жетіспеуі жыртқыш құстарды ұстаушылардың үлкен алаңдаушылығын тудырады.
A falconry bird is usually housed in a mew. Mews in the US have to be inspected for compliance with federal and state laws. These laws ensure that the facilities meet what is required to safely and humanely house a bird of prey. The mews (along with other perching equipment) are carefully designed to prevent bodily injury and especially feather damage. The laws and regulations generally prescribe characteristics that would allow a captive raptor some measure of security and health maintenance in the absence of an attentive experienced falconer. The mews may be used as a free flight arrangement (especially during the summer molt or change of feathers) or it may provide a place for tethering the raptor during the night—during the day, when not actually hunting, the bird might be kept perched on a grassy lawn. Much depends on the species of raptor, the housing of the falconer, the weather, and the style of keeping, training and hunting. The less a bird is hunted, the more important the mews and domestic quarters. In the UK the only law concerned requires the bird to be able to spread its wings in all directions, however in practice a much greater space is needed to avoid conditions such as bumblefoot and depression. This lack of laws in the UK is the source of much concern among raptor keepers.
Диета
Құс сақтап азықтандыруға қатысты түрлі пікірлер бар. Кейбір құс сақтаушылар құстың қаншалықты аш екенін реттеу үшін, еттің қоректік құндылығына қарай тамақтандырады. Егер құсқа таза ет берілсе, құс сақтаушылар қосымша талшықты азық, мысалы, тері мен қауырсын беруі керек, себебі көптеген жыртқыштар оларды дұрыс қорыту үшін қажет етеді. Талшықты азық астың қалдықтарын тазартады және одан кейін "құю" деп аталатын футбол пішіндес кесек түрінде қайта шығарылады. Балама ретінде, құс сақтаушылар құстарын тышқан немесе бөдене сияқты толыққанды азықпен тамақтандырады, бұл қосымша талшықты азық пен витаминдерге деген қажеттілікті азайтады. Барлық жыртқыш құстар қатаң етпен қоректенеді. Барлық жағдайда, құстың салмағын бақылау үшін оның тамағы мұқият өлшеніп беріледі. Салмақ құстың қаншалықты аш екенін және оның қаншалықты жалқау болатынын анықтайды. Салмағы артық құс қашуы немесе аң аулаудан бас тартуы мүмкін. Салмағы жеткіліксіз құс агрессивті мінез танытады, ал салмағы өте аз құс денсаулық проблемаларына тап болады.
There are different schools of thought when it comes to feeding falconry birds. Some falconers feed meat based on its nutritional value to control how hungry the bird is. If pure meat is fed, falconers must feed additional roughage, such as fur and feathers, as most raptors require them to digest properly. Roughage cleans out the crop, and is regurgitated in a football shaped pellet called a casting. Alternatively, falconers feed their birds whole food such as mouse or quail, reducing the need for supplements and additional roughage. All birds of prey eat a strictly carnivorous diet. In all cases, a bird's diet is carefully measured to control its weight. Weight determines how hungry the bird is and how lazy it will act. A bird that is overweight will be more likely to fly away or not hunt. A bird that is somewhat underweight will act aggressively, and a bird that is severely underweight will have health problems.
Елді мекендер
Маннинг – бұл соқпақшылықтағы оқудың маңызды бөлігі, ол соқпақшылық құсын адамдармен және олармен байланысты нәрселермен – мысалы, басқа үй жануарларымен, үйлермен немесе көліктермен бірге өмір сүруге және жұмыс істеуге дағдыландыруды білдіреді. Соқпақшылық құсы қаншалықты жақсы дағдыланған болса, соғұрлым тыныш болады және адамдардың жанында күресуге немесе қашуға бейімделуі азаяды.
Manning is an essential part of falconry training that refers to the acclimation of a falconry bird to living and working with humans and things typically associated with humans, such as other pets, houses, or automobiles. The better manned a falconry bird is, the more calm and less likely it will be to engage in a fight or flight response around people.
Жабайы аңдар
Жас құс, жабайыда жасқа толмаған құс – жолаушы деп аталады, яғни ол бір жасқа дейін болады. Егер құс соколовкада қолданылса, жолаушы құстар артық таңдалады. Осы құстардың көп бөлігі (шамамен 30-дан 70 пайызға дейін) өмірінің бірінші жылында қырылып жататындықтан, жас құстарды аулаудың жыртқыштар популяциясына ешқандай көрінетін әсері жоқ. Жыртқыштарды аулауға арналған жемқұрақтар, әдеттегі аң аулау тұзақтарынан өзгеше, құсқа зиян келтірмеу үшін арнайы жасалған. Толық піскен құстар – хаггардтар деп аталады және қазіргі кезде соколовкада сирек қолданылады. Бұның екі себебі бар: біріншіден, жабайыда жетілген құстарды қайта оралуға үйрету өте қиын (аң аулауға жіберілгенде, олар өздерінен аулауға кетеді және оңай жоғалады); екіншіден, ересек құсты ұстау жергілікті көбеюге қабілетті ересектер тобынан оны алып тастайды. Ұлыбританияда жабайыдан құс ұстау, сондай-ақ тұтқында өсірілген құсты босату заңсыз. Америкада кез келген жергілікті жыртқыш құсты тұтқындау немесе тұтқындауға әрекет ету, егер тұтқындаушыда лицензия болмаса, федералдық қылмыс болып саналады. Соколовка рұқсаты соколовкашыға жылдың белгілі бір уақытында белгілі бір құстарды тұзаққа түсіруге мүмкіндік береді.
A wild bird in juvenile plumage is called a passager, meaning it is under a year old. When a wild bird is used in falconry, passage birds are preferred. Since many of these birds would otherwise die (estimates run from 30 to 70 percent) within their first year, the taking of juvenile hawks by falconers has no noticeable effect on raptor populations. Baited traps used for hawks are unlike typical hunting traps in that they are specifically designed to avoid harming the hawk. Birds that are in adult plumage are called haggards and are no longer commonly used in falconry. The reason for this is twofold: first, birds that have matured in the wild are considerably harder to train for return (when released for hunting haggards have a tendency to go off hunting on their own and are easily lost); second, the capture of an adult bird removes a breeding age bird from the local pool of viable adults. Taking a bird from the wild is illegal in the UK, as is releasing a captive bred bird. In America, trapping or attempting to trap any native species of raptor is a federal crime unless the person doing the trapping is licensed. A falconry permit allows a falconer to trap certain birds at certain times of the year.
Тұтқында өсірілген таңбаланған құстар мен таңбаланбаған құстар
Ұядан алынған, әлі ұша алмайтын (жас) құс – "eyass" деп аталады (француз тіліндегі un niais сөзі латынша nidiscus сөзінен, ал ол латынша nidus – "ұя" сөзінен туындаған). Осы сатыда ауланған барлық тұтқындықта өсірілген шұбарлар "тұтқындықта өсірілген eyass" деп аталады. Eyass шұбарлар ең жақсы немесе ең нашар болуы мүмкін, олар жолаушы немесе ескі құс сияқты жаттықтырушысынан қорқуды ешқашан үйренбейді, сондықтан оларды жоғалту қиын; бірақ осы қорқыныш жоқтығынан олар соколовшыға деген "күресетті" ешқашан үйренбейді. Бұл кейде eyass шұбарлардың "тамаққа құмар" болуына, үнемі тамақ немесе назар сұрауына немесе қажетсіз "аяқпен ұстауға" (соколовшыны агрессивті түрде ұстауға) әкеледі. Осы жаман мінез-құлықтардың алдын алу үшін қатаң күтім режимін сақтау қажет. Бүгінде тәжірибелі соколовшылар осы жағымсыз мінез-құлықтардың азаюын немесе толық жойылуын қамтамасыз ететін тәрбиелеу әдістерін біледі, бірақ бұл көп уақытты алады және шамамен үш ай бойы тұрақты берілгендікті қажет етеді. Осы уақыт ішінде құс ешқашан ашығуға ұшырамауы керек, және адамдармен үнемі бірге болуы керек, сонда тамақтың келуі адамдармен байланысты болмайды. Бұл құс әлі де адамдарға бейімделген, бірақ тамаққа емес, сондықтан аш болғанда айқайлап немесе шабуылдамайды. Мұндай байланыстың қалыптаспауын одан әрі қамтамасыз ету үшін, құс қозғалған кезде кейбіреулер оны бөлек бөлмеге/аймаққа алып барып, тамақты ата-анасы істегендей, оның бетіне жеткізудің орнына, табақтан "тауып" алуға мүмкіндік береді. Соңында, жас eyass Tame Hack-те еркін жүріп, камерада немесе ата-анасы өсірген құсқа қарағанда көбірек тәуелсіздікке ие болуға рұқсат етіледі (құстың адамдарға деген бейімділігі оны салыстырмалы түрде жақын ұстайды, бұл бейімділік камерада/ата-анасы өсірген eyass-та жоқ). Бұл импринттелген eyass-қа қанаттарын пайдалануды үйренуге, бұлшық еттерін дамытуға, сондай-ақ қолайсыз жағдайларда ұшу қабілетін дамытуға мүмкіндік береді – бұл камерада өсірілген құстың иеленбеген артықшылықтары. АҚШ-та заң бойынша барлық гибридтік жыртқыштар еркін ұшуға рұқсат алу үшін импринттелген немесе стерильденген болуы керек.
A falconry bird taken from the nest as a downy bird still unable to fly (a fledgling) is called an 'eyass' (by misdivision of French un niais from Latin nidiscus, from Latin nidus = "nest"). In addition to wild taken eyass hawks, all captive bred hawks taken at this same stage are properly referred to as 'captive bred eyass' hawks. Eyass hawks can be the best or the worst of the hawks they will never learn to fear their trainer as the passager or the haggard bird would, and are therefore difficult to lose; but likewise from this very lack of fear they may never learn 'respect' for the falconer. This results in eyass hawks sometimes becoming 'food aggressive', constantly screaming for food or attention or being unnecessarily 'footy' (to grab aggressively at the falconer). Vigilant care regimes must be followed to prevent these bad behaviours in the eyass hawk. Today experienced falconers know how to rear an imprint so that it has few or none of these undesirable behaviors, but it is time consuming and requires unswerving dedication for a period of about three months. During that time, the eyass is not allowed to ever become truly hungry, and in nearly constant company and visual range of human beings, so that the arrival of food is not specifically associated with the arrival of humans. This bird is still very much imprinted on humans, but not food imprinted, so the human is not considered something to be screamed at or attacked when hungry. In order to further assure that such correlations are not made, when it becomes ambulatory, some will take the bird to a separate room/area and allow it to "find" a plate of food, rather than having that food delivered to its face for it, as a parent bird would do. Finally, the young eyass is allowed to wander about at Tame Hack and enjoy more autonomy than would be possible with a chamber or parent reared bird (owing to that the bird's affinity towards humans will keep it relatively close by, an affinity lacking in the chamber/parent reared eyass.) This provides the imprint eyass with an opportunity to learn to use its wings and develop musculature as well as the ability to fly in adverse conditions—advantages that the chamber raised bird does not have. In the United States, the law requires that all hybrid raptors must be either imprinted or sterilized before they can be free flown.
Телеметрия
Ұшып кеткен жыртқыштың ізін табу үшін көптеген соколовшылар радиотелеметрия қолданады. Әдетте, тарату құрылғысы уақытша аяғына немесе беуітке бекітіледі. Кейде оны ортаңғы құйрық қауырсынының біріне Superglue-дің өте кішкентай тамшысын мұқият жағу арқылы орнатуға болады. Жақында, құстың арқасының ортасына (ұшуы мен қонуына кедеріс келтірмеу үшін, аң аулауға араласпау мақсатында) тарату құрылғысын ілу үшін тефлон лентасынан жасалған жеңіл бау да қолданыла бастады. Тарату құрылғысы радиосигнал береді, соколовшы оны портативті қабылдағышпен іздей алады. Сигналдың күшінің өсуін немесе азаюын тыңдау арқылы тәжірибелі адам құстың тұрғанын, ұшып бара жатқанын және қай бағытта ұшып бара жатқанын анықтай алады. Телеметриямен тәжірибе жинау өте маңызды, себебі соколь ұшып кеткенде үйренуге уақыт болмайды.
In order to track a raptor that has flown away, many falconers use radio telemetry. Typically a transmitter is temporarily attached to the leg at the jess or on a bewit. Sometimes a mount for it may be attached to one of the center tail feathers by very careful application of a small drop of Superglue. Recently, a lightweight harness made of Teflon tape has also been employed as a means of hanging the transmitter off the middle of the bird's back (out of the way of the bird's flight and footing, so as to minimize interference with the hunt.) The transmitter emits a radio beep, which the falconer can track with a portable receiver. By listening to how the signal gains or loses strength a practised person can gauge if the bird is sitting still, if it is flying, and what direction it is going in. Practice with telemetry is very important, as there is no time for learning when a falcon is flying away.
Қаттылықтар
Көптеген адамдар, шын мәнінде білікті соколовникпен оқымағандықтан, соколовникті оңай, жай ғана қызықты және жабайы жануарлармен бірге өмір сүруге мүмкіндік беретін нәрсе деп есептейді. Соколовник пен оның құсы арасындағы аң аулау серіктестігі үй жануарларын ұстауға немесе жабайы жануарлар жинағын құруға мүлдем ұқсамайды. Көптеген соколовниктер бір-екі құсқа ғана ие болады, себебі олардың әрқайсысы көп күш-жігерді қажет етеді. Білімі жоқ адамдардың тұтқында өсірілген бірнеше жаңадан ұшқан шоқпарларды сатып алып, оларды "аң аулауға" сыртқа жіберу туралы жазған веб-сайттар мен блогтар, соколовниктің нағыз спортынан алыс жатыр. Салмақ өте маңызды, әсіресе кішкентай түрлер үшін. Кейбір соколовниктер бастаушыларға кеззең соколымен бастауды ұсынбайды, ол өте кішкентай соколов түрі. Олар тырнақтап ұстайтын құстар, сондықтан олардың салмағы мен жаттығуына ерекше назар аудару керек, оларды жарақаттамау үшін. Сол сияқты, кейбір соколовниктер жаңадан бастаушылар үшін Харрис соколын пайдаланудың жақсырақ екенін айтады, себебі бұл құстар өте кешірімді, сондықтан жаңа соколовник құсты күтімінде үнемі қателіктер жасаса да, сәтті аң аулауға мүмкіндік алады. Егер құс тұтқында өсірілмеген болса, құстың санасында соколовник аң аулауға көмектесетінін, демек тамақ әкелетінін қалыптастыру өте маңызды. Құс жаңа "қоражайына" (жабдықтарына) және жаңа иесіне үйреніп алады. "Гарри Поттер" сериясының сәттілігінен кейін, кейбір бастаушылар сұлуқұс ұстауға (немесе онымен аң аулауға) асығады. Бірақ мұндай әрекет көбінесе сәттілікке жеткізбейді. АҚШ-тың көптеген штаттары үлкен мүйізді сұлуқұсты аң аулау үшін ұстауға рұқсат береді, бірақ бұл қиын шаруа. Сұлуқұстармен аң аулау өте қиын, себебі олар құлақтарымен емес, күндізгі құстарға қарағанда көбірек естиді. Тіпті күндіз жақсы көретін үлкен мүйізді сұлуқұстар мен бүркіттер де түнде аң аулауды жөн көреді. Сондай-ақ, күндіз сыртқа шыққанда сұлуқұсқа қауіп көбірек. Күндізгі уақытта тіршілік ететін барлық жыртқыштар сұлуқұсты азық пен аумақ үшін бәсекелес жау ретінде қарастырады. Сондықтан жабайы жыртқыштар мүмкіндік болса, сұлуқұсқа аяусыз шабуыл жасайды, тіпті оны өлтіруге де тырысады. Соколовникті көптеген аймақтарда заңмен де реттейді. Мысалы, АҚШ-та соколовник жазбаша емтихан тапсыруы, құрылыстар салуы, оларды тексеруден өткізуі, екі жылдық оқудан өтуі және құстары туралы есептерді мұқият жүргізуі керек. Жабайы құсты ұстау үшін соколовникке қосымша лицензия мен рұқсат қажет болуы мүмкін. Жергілікті соколовниктер клубымен немесе қауымдастығымен байланыс орнату әдетте бірінші қадам болып табылады.
Many people who have not trained under a truly qualified master falconer have the impression that falconry is easy, simply fun and is an excuse to live with wild animals. The hunting partnership between a falconer and his bird is not at all like keeping a pet or a wild animal collection. Most falconers only have one or two birds, as they each require much effort. Websites or blogs featuring uninformed individuals buying several newly fledged captive bred hawks and then turning them outside to "hunt" are as far from the sport of falconry as can be imagined. Weight is key, especially in small species. Some falconers do not recommend that beginners start with a kestrel, a tiny species of falcon. They are ready sparrow hunters, and as they are so small one must pay close attention to their weight and training to avoid hurting them. Similarly, some falconers agree that the use of Harris's hawks by beginners is best as the birds are so forgiving that the novice falconer can make constant mistakes in the bird's care and still hunt successfully. If the bird is a non imprinted captive bred, it is very important to establish in the bird's mind that the falconer will facilitate hunting, and thus food. The bird will be getting accustomed to its new 'furniture' (equipment) as well as its new owner. Since the success of the Harry Potter series, some novices are desperate to keep (or hunt with) an owl. Seldom does this lead to success. Many states in the U. S. provide for keeping a great horned owl for hunting, but it is a difficult venture. Owls can be extremely difficult to hunt with, as they find prey more by hearing than their diurnal (daytime) counterparts. Even the great horned owls and eagle owls, which can see well enough during the day, will still prefer hunting at night. There is also greater risk to the owl when it is out during the daytime. All of the diurnal raptors see owls as mortal enemies in competition with them for food and territory. Accordingly, wild birds of prey will attack an owl mercilessly if given the opportunity, even killing it if they're able to do so. Laws also carefully regulate falconry in many areas. Throughout the United States, for example, the falconer will be required to pass a written exam, build facilities, have them inspected, serve a two year apprenticeship, and keep diligent records on his or her birds. In order to catch a wild bird, the falconer may need additional licensing and permission. Contacting a local falconry club or association is usually the first step to learning.