Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Alba округіндегі ауыл Valea lui Mihai (; Érmihályfalva) – Румынияның Кришана, Бихор округіндегі қала.
the village in Alba County
Valea lui Mihai (; Érmihályfalva) is a town in Bihor County, Crișana, Romania.
География
Қала Бихор округінің солтүстік ұшында, округ орталығы Орадеяның солтүстік-шығысынан шамалы қашықтықта, Венгриямен шекарада орналасқан. Одан ұлттық жол DN19 (осы бөлігінде, Еуропалық E671 бағытының бір бөлігі) өтеді, ол Орадеядан Украинамен шекарадағы Сигету Мармациейге дейін созылады. Valea lui Mihai-дан тармақталатын DN19F жолы Венгрия шекарасына дейін барады, онда ол 48-ші басты жолмен қосылады.
The town is located at the northern tip of Bihor County, around north east of the county seat, Oradea, on the border with Hungary. It is crossed by national road ro (on this segment, part of European route E671), which runs from Oradea all the way to Sighetu Marmației, on the border with Ukraine. From Valea lui Mihai, road de branches off, leading to the Hungarian border, away, where it connects to Main road 48.
Тарих
1312 жылы Карл I тұсында қалаға жаңа сауда жеңілдіктері берілді, ал 1459 жылы тұрғындарына салық жеңілдіктері тағайындалды. Кейін ол Осман империясының құрамына кірді, бұл халықтың азаюына себеп болды, бірақ тұрғындар кейіннен қайта оралды. Содан кейін 1867 жылғы Аустрия-Мажар келісіміне дейін Габсбург монархиясының бір бөлігі болды. Одан кейін ол Австрия-Мажарстан құрамындағы Венгрия Корольдігінің бөлігіне айналды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Австрия-Мажарстанның ыдырауынан және Трансильванияның Румыниямен бірігуінің жариялануынан кейін, 1919 жылдың көктемінде, венгр-румын соғысы кезінде Румыния армиясы қаланы бақылауға алды. Валеа-Луи-Михай 1920 жылдың маусымында Трианон шартының шарттары бойынша Румыния Корольдігіне өткен аумақтың ресми бөлігі болды. 1925 жылғы әкімшілік біріктіру заңынан кейін қала Салаж округіндегі Валеа-Луи-Михай пласасының орталығына айналды. 1940 жылдың тамызында, нацистік Германияның қолдауымен, ол Екінші Вена сыйлығын таңғаннан кейін, Венгрия Румыниядан Солтүстік Трансильвания аумағын (оның ішінде Валеа-Луи-Михайды) қайтарып алды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында, алайда, қала 1944 жылдың қазанында Дебрецен шайқасының бастапқы кезеңінде румын және кеңес әскерлерімен венгр және неміс әскерлерінен қайтарылып алынды және 1945 жылдың наурызында қайтадан Румынияның бөлігі болды. 1950 жылғы әкімшілік реформадан кейін Валеа-Луи-Михай Бихор аймағындағы Сэкуени ауданының құрамына кірді (1952 жылы Орадя аймағы, ал 1960 жылы Кришана аймағы деп аталды). 1968 жылы ескі әкімшілік-аумақтық бөлініс қайта жаңартылды және Валеа-Луи-Михай Бихор округінің бөлігі болды. Қала үш рет қала мәртебесін алды: 1844, 1930 және 1989 жылдары, соңғысы румын ауылдық жүйелендіру бағдарламасының нәтижесінде.
In 1312, under Charles I, it was allowed new trade privileges and then in 1459 was also allowed tax benefits privileges for its citizens. Later it was part of the Ottoman Empire, which resulted in its depopulation, but the inhabitants subsequently returned. Thereafter, it was part of the Habsburg monarchy up until the Austro Hungarian Compromise of 1867. Then it became part of the Kingdom of Hungary within Austria Hungary. After the collapse of Austria Hungary at the end of World War I, and the declaration of the Union of Transylvania with Romania, the Romanian Army took control of the town in the spring of 1919, during the Hungarian–Romanian War. Valea lui Mihai officially became part of the territory ceded to the Kingdom of Romania in June 1920 under the terms of the Treaty of Trianon. After the administrative unification law in 1925, the town became the seat of plasa Valea lui Mihai in Sălaj County. In August 1940, under the auspices of Nazi Germany, which imposed the Second Vienna Award, Hungary retook the territory of Northern Transylvania (which included Valea lui Mihai) from Romania. Towards the end of World War II, however, the town was taken back from Hungarian and German troops by Romanian and Soviet forces in October 1944, during the initial stages of the Battle of Debrecen; it became again part of Romania in March 1945. Following the administrative reform of 1950, Valea lui Mihai became part of Săcueni Raion within Bihor Region (renamed Oradea Region in 1952 and Crișana Region in 1960). In 1968, the old territorial division into județe was reinstituted, and Valea lui Mihai became part of Bihor County. It was declared a town on three separate occasions: in 1844, 1930, and 1989, the last time as a result of the Romanian rural systematization program.
Яһуди тарихы
1780 жылы Галициядан еврейлер қоныстанды, олар ауыл шаруашылығы және саудамен айналысты. 1873 жылы төменгі сатыдағы мектеп ашылды. Аншель Бак 19 ғасырдың соңында баспахана ашты. 1898 жылы қалада 50 венгр хасид раввині құрылтай өткізді.
Jews from Galicia settled around 1780, engaging in agriculture and commerce. A junior high school was opened in 1873. Anschel Bak opened a printing press in the late 19th century. Fifty Hungarian Hasidic rabbis held a convention in the town in 1898.
Халық саны
2021 жылғы санақ бойынша Валеа-Луи-Михайдың халқы 8969 адамды құрайды. 2011 жылғы санақ бойынша қалада 9668 адам тұрды; олардың 81,03% венгр ұлтынан, 13,23% румын ұлтынан, ал 1,3% басқа ұлттардан болды.
According to the 2021 census, Valea lui Mihai has a population of 8,969. At the census from 2011, there were 9,668 people living within the town; of those, 81.03% were ethnic Hungarians, while 13.23% were ethnic Romanians, and 1.3% others.