Пазар: Қара теңіз маңының шайлы аймағы

Этимология

Бұрын қала Атина (Αθήνα του Πόντου) деп аталып, 1928 жылы "базар" деген мағынаны білдіретін Пазар деп қайта аталды.

География

Пазар ауданы мен Ризе қаласының орталығы арасындағы қашықтық 37 км. Бұл қашықтықты көлікпен шамамен 40 минутта жүріп өтуге болады. Пазар – Қара теңіз жағалауының тар жолағы, іш жағында жағалауға параллель биік таулар созылып жатыр. Бұл жағалауда жазы ыстық (тамызда 22°C), қысы салыстырмалы түрде жұмсақ (қаңтарда 7°C, жағалауда сирек қар жауады), бірақ ылғалды климат орналасқан. Көктемнің басында (сәуір-мамыр-маусым) ерекше ылғалды болмаса, жыл бойы ауыр жаңбыр жауады, жылына орташа есеппен 50 күн күндіздік болады. Қара теңізден соққан жел күзде суық, ал жазда жылы және ылғалды. Көп жауын-шашынның арқасында аймақ өте жасыл, сонымен қатар Қара теңіз тауларынан, оның ішінде Пазар өзенінен ағып келетін жаңбыр сулары мен қар еріген сулары осы жерге қосымша су жеткізеді. Бұл – төбелі аудан, негізгі экономикалық қызметі – шай өсіру, сондай-ақ Пазар қаласында балық аулау, сауда және жеңіл өнеркәсіп (шай өңдеу) дамыған. Мұнда алғаш рет 1944 жылы шай егілді, қазір Пазарда оны өңдеуге арналған үш зауыт бар. Пазардағы егістік жерлердің 65%-ы шай өсіруге пайдаланылады. Шай егілгенге дейін мұнда цитрус жемістері мен алма өсірілген, бірақ қазір бұл өндіріс тоқтатылған, тек отбасылық бақшаларда көкөніс өсіріліп, құс шаруашылығы жүргізіледі. Шағын аумақтарда темекі, жүгері, картоп және бұршақ егіледі. Пазарда жайылымдық жерлер жеткілікті, оның ішінде Fırtına өзенінің жоғары ағысындағы биік таулы жайылымдарда (түрікше yayla) жазғы жайылымдар бар. Одан да биік жерлерде ағаштар отырғызуға күш салынып жатыр, бірақ осы тік, биік тауларда жол салу және орманды басқару қиын. Бүгінде Пазар – базарлық қала және жергілікті шай саудасының орталығы. Балық аулау бұрынғыда маңызды қызмет болған, Пазарда әлі де шағын балық аулау қайықтары бар, бірақ Қара теңіздің ластануы және анчоу, жалпақ бас, қызыл балық және басқа да түрлердің азаюы салдарынан бұл сала төмендеп келеді. Шай егілгенге дейін Түркияның осы шет аймақтары кедейлікке ұшыраған, Еуропаға немесе Стамбулға жұмыс іздеп кеткен көшпенді жұмысшылардың ұрпақтарын жоғалтқан. Өмір әлі де қиын, адамдар әлі де кетіп жатыр, бірақ қазір көбі жазғы шай жинау маусымында қайтып оралады. Жергілікті қолөнерге сауда тоқымасы және қолмен тоқылған зығыр матасы Rize bezi жатады. Түркияның көптеген ауылдық аймақтарындағы сияқты, әйелдер дәстүрлі түрде бас киім киеді, бұл бір жағынан дәстүрге құрмет көрсету, екінші жағынан жел мен жаңбырдан қорғану үшін қажеттілік.

The distance between Pazar district and Rize city center is 37 km. The distance can be completed with an average of 40 minutes of vehicle travel. Pazar is a strip of Black Sea coast with high mountains running parallel to the coast inland. This coast has a mild climate with warm summers (22 °C in August) and cool winters (7 °C in January, it rarely snows on the coast), but very wet and humid, apart from the early summer (April–May–June) it rains heavily year round, with an average of 50 sunny days per year. The wind off the Black Sea is cold in autumn, warm and wet in summer. With all this rainfall the area is very green, and even more water is brought to the area by the many streams bringing rainwater and snowmelt down from the Black Sea mountains, including the Pazar River itself. This is a hilly district and the main economic activity is tea growing, plus some fishing, trade and light industry (tea processing) in the town of Pazar. Tea was first planted here in 1944 and there are now three factories in Pazar for processing the crop. 65% of arable land in Pazar is used for growing tea. Before tea was planted, citrus fruits and apples were grown here but this has mostly ceased now, apart from trees in family gardens, where people grow vegetables and keep poultry. There are small areas of tobacco, corn, potatoes and beans. Pazar has plenty of grazing land, including summer grazing in the high mountain pastures (yayla in Turkish) further up the Fırtına River. At even higher altitudes efforts are being made to plant trees but it is hard to put roads through and manage a forest in these steep, high mountains. Today Pazar is a market town, and the centre of the local tea trade. Fishing was once a major activity and Pazar still has a fleet of small fishing boats although this is in decline as the Black Sea becomes polluted and the traditional anchovies, flathead mullet, red mullet and other species are all in decline. Until tea was planted these districts at the far end of Turkey were all impoverished, losing generation after generation as migrant workers in Europe or Istanbul. Life is still a struggle and people still leave although now many return for the tea harvest in summer. Local handicrafts include basket weaving and the hand woven linen Rize bezi. As in much of rural Turkey, women traditionally cover their heads, partly out tradition, partly from practical necessity as they are outside in the wind and rain.

Климат

Пазардың ылғалды субтропиктік климаты бар (Köppen: Cfa). Бұл аймақтың климаты жұмсақ температурамен және мол жауын-шашынмен сипатталады, әсіресе күз мезгілінде.

Тарих

Алғашқы тіркелген қоныстану – бұл б.з.б. 8 ғасырда Милеттен келген ежелгі гректер құрған Афина сауда колониясы. Қазіргі Ризе провинциясының қалған бөлігімен бірге Афина Рим империясының және оның ізбасарлары Византия империясының және Трапезунд империясының құрамына кірді. 1461 жылы Мехмед II Осман империясына қосылғанға дейін, алайда бұл жағалау әрқашан қазбасылардың және жақын Кавказдан келген басқыншылардың қаупінде болды. Шындығында, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі жыл бойы Афина Ресей тарапынан оккупацияланды.

Қызықты орындар

Күзет мұнарасы, Kız Kalesi Пазар қаласының теңіз жағасында орналасқан.