Кіріспе

Түрлі құлыптарды ашуға бейімделген кілт. Керемет кілт (немесе ашып кілт) – тісті жиегі алынып, көптеген құлыптарды ашуға мүмкіндік беретін негізгі кілттің бір түрі.

Бас кілттер

Кезекті кілт – әртүрлі конфигурациядағы көптеген құлыптарды ашуға мүмкіндік беру үшін файлдалған немесе кесілген кілт. Бұл әдетте кілттің орталық бөлігін алып тастау арқылы жасалады, сонда кілт құлыптың ішкі бөліктерін кедергісіз асып өтеді және құлыпты ашады. Мұндай кілттерді заңсыз жасаудың алдын алу үшін құлыпшылар қоршауларды тек орталық бөлікке ғана емес, сыртқы жағына да орналастырады, бұл кезекті кілт жасауды қиындатады. Рычагты құлыптарға арналған кезекті кілттер әдетте үш немесе бес рычагы және кілттің тікелей бөлігімен тек қана жағынан жанасатын қоршаулар жиынтығы бар құлыптарда қолданылады. Кілттің жоғарғы бөлігі рычагтарды дұрыс биіктікке итеруге арналған, ал қоршалған бөлігі кілттің толық айналуына мүмкіндік беру үшін тоқтаусыз өтуі керек. Рычагты құлыптардың бас кілт жүйесінде барлық құлыптарда рычагтардың биіктігі бірдей болады. Әр есіктің әртүрлі қоршаулары болады және оларды тек дұрыс қоршалған кілтпен немесе бас кілтпен ғана ашуға болады. Кезекті кілттің қоршалған бөлігі алынып тасталғандықтан, ол жүйедегі барлық есіктерді ашады. Кейбір жағдайларда, мысалы, бірнеше кіреберіс есігі бар ғимаратта, көптеген құлыптар бірдей кілтпен ашылады; яғни, бір кілт барлық есікті ашады. Бірдей кілтпен ашылатын жүйе бас кілт жүйесінен өзгеше, себебі ешбір құлыпты ашу үшін тек сол құлыпқа арналған кілт қажет емес. Кезекті кілттер көбінесе құлыптарды заңсыз мақсаттармен бұзу әрекеттерімен байланысты, мысалы, қолқышаптарды босату үшін, және стандартты кілттер осы мақсат үшін кесілген. Заңды кезекті немесе бас кілттер қазіргі заманда көптеген жағдайларда қолданылады, құлыпты ашу қажет болғанда және бастапқы кілт жоғалған немесе қол жетімді болмағанда. Электронды құлыптары жоқ қонақ үйлерде, қызметкерлер бөлмелерге кіру үшін кезекті кілттерді пайдаланады.