Кіріспе

Химиялық қосылыс

Сангинарин – полициклді төртіншілік алкалоид. Ол кейбір өсімдіктерден, оның ішінде қан тамыр өсімдігінен (Sanguinaria canadensis), оның ғылыми атауынан оның аты шыққан; мексикалық тікенді мақтан (Argemone mexicana); Chelidonium majus; және Macleaya cordata-дан алынады.

Уыттылық

Сангинарин – жануарлар жасушаларын Na+/K+ АТФаза трансмембраналық белгісіне әсер етуі арқылы өлтіретін у. Эпидемиялық сусақтық – сангинарин ішкен кезде пайда болатын ауру. Сангинарин теріге жағылса, ол жағылған жердегі жасушаларды өлтіріп, өлі еттен тұратын үлкен қабықша – эскар құрайды. Осы себепті сангинарин эскаротикалық деп аталады. Оның уы 2,5 есе дигидросангинариндікіден күшті.

Альтернативтік медицина

Американың жергілікті халқы бұрын сангинаринді қан тамыр түрінде медициналық ем ретінде қолданған, оның құралу қасиеттері бар екеніне сенген. Оны құсуты, тыныс алуға көмектесуші және түрлі ауруларға ем ретінде пайдаланған. Америка отаршылдық дәуірінде қан тамырдан алынған сангинарин терідегі түйіншіктерді емдеу үшін қолданылған. Кейін, 1869 жылы Уильям Куктың «Физиомедициналық диспансері» еңбегінде сангинариннің дайындалуы және қолданылуы туралы ақпарат жарияланған. 1920-1930 жылдары сангинарин «Пинкардтың қантамырлық қосылысының» негізгі құрауышы болды. Пинкард бұл қоспаны «пневмонияны, жөтелді, әлсіз өкпені, астманы, бүйрек, бауыр, көк шұлық немесе асқазанның кез келген дертін емдеуге, соққыға емделген және қан мен жүйкелерді нығайтуға арналған» деп жарнамалаған. 1931 жылы федералдық қызметкерлер Пинкардтың мәлімдемелерін жалған деп тапқандықтан, оның бірнеше үлгісін тәркіледі. Пинкард сотта кінәсін мойындап, 25 доллар айып төледі. Соңғы кезде көптеген балама медицина компаниялары қан тамырдан алынған сангинариннің қатерлі ісікке қарсы ем ретінде жарнамалайды; алайда, АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы қан тамыр немесе сангинариннен жасалған басқа да өсімдіктерді қамтитын өнімдердің қатерлі ісікке қарсы тиімділігі дәлелденбегенін ескертеді және осы себепті олардан аулақ болуға кеңес береді. Австралияның терапиялық тауарлар жөніндегі басқармасы да тұтынушыларға Sanguinaria canadensis құрамында екені туралы жарнамаланған өнімдерді рак ауруын, соның ішінде тері қатерлі ісігінің кейбір түрлерін емдеу үшін сатып алмауға немесе пайдаланбауға кеңес береді. Шындығында, мұндай өнімдерді ауызға қабылдау ауыз қуысының лейкоплакиясына, ауыз қатерлі ісігінің алғы шартына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, қан тамырдан алынған сангинариннің терідегі қатерлі ісіктерді емдеу үшін теріге жағылуы қатерлі жасушаларды теріде тірі қалдырып, айқын із қалдыруы мүмкін. Осы себепті ол тері қатерлі ісігін емдеу үшін ұсынылмайды.

Биосинтез

Өсімдіктерде сангинарин биосинтезі 4-гидроксифенил ацетальдегид пен допаминмен басталады. Бұл екі қосылыс бірігіп норкоклаурин құрайды. Содан кейін метил топтары қосылып, N-метилкоклаурин пайда болады. CYP80B1 ферменті гидроксил тобын қосып, 3'-гидрокси-N-метилкоклауринге айналдырады. Тағы бір метил тобын қосу осы қосылысты ретикулинге түрлендіреді. Маңыздысы, сангинариннің биосинтезі осы кезеңге дейін морфинмен дерлік бірдей. Дегенмен, ретикулин кодеинонға (морфин биосинтезіндегідей) айналудың орнына, берберин көпір ферменті (BBE) арқылы скоулеринге айналады. Осылайша, бұл сангинарин жолындағы шешуші қадам болып табылады. Скулериннің биосинтез жолымен қалай өтетіні нақты белгісіз болғанымен, ол әбден дигидросангинаринге айналады. Сангинариннің прекурсоры – дигидросангинарин, дигидробензофенантридин оксидазасының әрекеті арқылы соңғы токсинге айналады.