Кіріспе

1933 жылы түсірілген американдық апокалиптикалық ғылыми фантастикалық фильм, режиссері Феликс Э. Фейст. «Deluge» – 1933 жылы RKO Radio Pictures компаниясы шығарған американдық апокалиптикалық ғылыми фантастикалық фильм. Фильм С. Фаулер Райттың 1928 жылғы сол аттас романының негізінде еркін түсірілген, оқиға орны Ұлыбританиядан АҚШ-қа көшірілген. Фильмде дүние жүзінде болған түсініксіз табиғи апаттардан кейін аман қалған шағын топтың басынан кешіретіндері көрсетіледі, бұл апаттар өркениетті жойды, соның ішінде Нью-Йорк қаласын қампқан алып цунами де бар.

Сюжет

Ғалымдар Нью-Йоркке қарай қауіпті дауыл келе жатқанын анықтап, қала бойынша ескерту жүргізе бастайды. Олар табиғи барометрлік үлгілерде бірдеңе дұрыс емес екенін және бұрын-соңды болмаған оқиғаның болатынын сезінеді. Кенеттен күннің тотылуы олардың болжамдарын растайды, және жаһандық құрып жоюға жақын екені көрінеді. Рим мен Лондоннан келген телеграммалар күндер бойы тоқтамайтын жер сілкінісі туралы хабарлайды және "Әлемнің соңы жақын" деп мәлімдейді. АҚШ-тың батыс жағалауында қатты жер сілкінісі болып, миллиондаған адам қаза табады, ал АҚШ-тың бүкіл батыс жағалауы қираған деп хабарланады. Жер сілкінісі әлемдік мұхиттарда үлкен цунамиларды тудырады, ал апат сәтсіздікке бірнеше сәт қана қалған. Мартин Вебстер мен оның әйелі Хелен балалары Ронни мен Мэри Эннді және қажетті заттарды жинап, су тасқынынан қашу үшін биік тасқа қарай беттейді. Мартин Хеленді қалдырып, тамақ пен киім алу үшін үйлеріне қайтады, бірақ Нью-Йорктің құрылуы оның жолында басталады. Жер сілкінісінен ғимараттар қирап, қалаға алып цунамилар шабады. Мартин әйелі мен қыздарын іздеп оралады, бірақ оларды таба алмайды. Апаттан кейін Нью-Йорк қаласының бұрынғы орнына жақын жаңадан пайда болған аралда оқшауланған Мартин, Хелен мен балаларының апатта қаза болғанына сеніп, үй салып, өздігінен аман қалуға тырысады, жабдықтарын туннельге жасырады. Нью-Йорк қаласының шетіндегі басқа аралдағы үйінде екі қарапайым адам, Джефсон мен Норвуд аман қалады. Олар әлемдегі ең үздік жүзуші Клэр Арлингтонды есінен айырылып, үйлерінің жағасында жатқан күйі табады. Ол жазылғаннан кейін ер адамдар оған қызығушылық танытып, онымен иеленуге тырысады. Клэрге шабуыл жасағанда, ол қашып, жүзіп кетеді, ал ер адамдар ашуланып, кек алуға ант етеді. Джефсон Норвудты өлтіріп, қайықпен оны іздеуге шығады, оны қайтарып әкелуге уәде береді. Клэр шаршап-шалдыққан күйі Мартиннің аралына жетеді де, құлап түседі. Мартин оны тауып, үйіне алып барып, жазылуына көмектеседі. Мартин мен Клэр жақын дос болып, соңынан махаббатқа ұшырайды. "Адмирал/К. B. S. Productions" тәуелсіз компаниясы фильмді 171,000 долларлық бюджетпен шығарды, бұл 2020 жылы шамамен 3,51 миллион долларға тең. Кейін Райт соңғы сахналар түсіріліп біткеннен кейін оларды көріп, продюсерлердің өзгерістер енгізгенін және кітаптың соңын фильмнің соңы ретінде пайдаланбағанын білгенде көңілі қалды. Ол кейін күнделігіне фильмді "қорқынышты" деп жазды және балаларына оны көруге кеңес бермеді. Көптеген фильмдер Нью-Йоркті апокалиптикалық және пост-апокалиптикалық оқиғалардың орталығы ретінде пайдалануды жалғастырды. "Топан су" фильміндегі Нью-Йоркті суға батырып, тұрғындарының көп бөлігі мерт болған цунами көрінісі 2004 жылғы "Ертеңгі күн" апат фильмінде қайта жаңғыртылды. Арнайы эффекттерді Нед Манн, Рассел Лоусон және Билли Уильямс жасады. Манн кейін Х. Г. Уэллстің "Болашаққа қадам" (1936) фильміне қатысты. Қауіпті дауыл туралы ескерту кезінде портқа қайтып келген кемелер мен ұшақтардың кадрларында 1935 жылы теңізде жоғалған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің үлкен қатты дирижаблы "Макон" түсірілген нақты кадрлар бар.

Қабылдау

Deluge фильмі жарық көрген кезде ара-жісігі бар, бірақ көбінесе оң пікірлер алды. Бұл RKO үшін шағын табыс болды. S.O.S. Tidal Wave (1939), Дик Трейси Crime Inc-ке қарсы (1941) және Rocket Men патшасы (1949) фильмдеріндегі қирату көріністерінің кейбіреулері пайдаланылды. Көп жылдар бойы "Топан су" жоғалған фильм деп есептелді. 1981 жылы Форрест Дж. Акерман Италиядағы киноархивтен итальян тілінде ("La distruzione del mondo" деген атпен) бір данасын тапты. Канзас-Сити кино таратушысы және коллекционері Уэйд Уильямс 1981 жылы Римдегі ескі үйдің жертөлесінен итальян тіліндегі нитрат пленкасының түпнұсқасын тапқанын мәлімдеді. Ол Уильямстың досы, итальяндық кино продюсері Луиджи Коцциге (Льюис Коутс) тиесілі болды. Акерман, оның әйелі Уиндейн және Уильямс Римдегі ғылыми-фантастика фестивалінде қонақ спикерлер болды. Акерман бұл фильмнің АҚШ-та жоғалғанын растады. Уильямс қолжетімділік құқығын сатып алғаннан кейін, ол сақтауға арналған көшірме негативін және 35 мм-лік басылым жасады. Englewood Entertainment компаниясының алғашқы VHS нұсқасы ағылшын тілінде субтитрлермен шығарылды. 35 мм-лік басылым қайтадан кинотеатрларда көрсетілді және Нью-Йорктегі Film Forum және басқа да кинотеатрлар мен мұрағаттарда ойнатылды. 2016 жылы түпнұсқа ағылшын дыбын жолы бар 35 мм нитрат көшірме негативі табылды. Lobster Films компаниясы 2K сапасында қалпына келтіру сканерін жасады. Kino Repertory компаниясы бұл қалпына келтірілген фильмді шектеулі қоршауда қайта көрсетті. Kino Lorber Studio Classics компаниясының үйге арналған Blu-ray нұсқасы 2017 жылдың ақпан айында жарық көрді.