Кіріспе

1930 жылғы 20 қазанда британдық колониялық хатшы лорд Пасфилд (Сидни Уэбб) жариялаған Пасфилд ақ кітабы – 1922 жылғы Черчилль ақ кітабында белгіленген Палестинадағы британдық саясаттың ресми тұжырымы. Жаңа тұжырым Хоуп Симпсон комиссиясының 1929 жылғы Палестина көтерілісінің түпкі себептерін зерттеуінің нәтижесінде пайда болды, ол бастапқыда Батыс қабырғасына қол жеткізу мәселесінен туындаған. Ақ кітап ресми еврей иммиграциясын едәуір шектеді. Кітаптың тоны сионистерге қарсы болды, өйткені оның бірнеше институты, соның ішінде Хистадрут (Жалпы еңбек федерациясы) және Еврей агенттігі қатаң сынға алынды. Олар екеуі де тек еврей еңбек күшін қолдану арқылы еврейлердің жұмыспен қамтылуын жақтады, осылайша сатып алынған жерлерден палестиналықтарды ығыстыруға себепкер болды, ал олардың көпшілігі бұрын жалдамалы шаруалар жүйесінде жұмыс істеген. Хоуп Симпсон есебі сияқты, Пасфилд ақ кітабы да сионистік саясаттың араб халқының экономикалық дамуына зиян келтіретінін көрсетті. Онда еврейлердің Палестинаға көшіп келуі араб феллаларынан жер алып жатқаны, болашақта еврей қоныстанған жерлерге жер сатуды шектеу қажеттігі және арабтардың жұмыссыздық деңгейі Палестинаға рұқсат етілген еврей иммиграциясының мөлшерін анықтауда маңызды фактор болуы керек екені айтылды. Сонымен қатар, (араб) көпшіліктің өкілдігін қамтамасыз ететін заң шығару кеңесі құрылуы керек. Палестинадағы жердің жетіспеушілігін растау үшін Пасфилдтің әйелі Беатрис Уэбб сол жерде "мысықтың өтуіне де орын жоқ" деді. Сионистер бұл Балфур декларациясындағы міндеттемелерден мойын бұру деп санайды және оның іске асырылуы Палестинаға еврейлердің көшіп келуін шектейді деп мәлімдеді. Осы талаптарға қайшы, Ақ кітап Палестинада еврей ұлттық үйін дамытуды қарастыратынын және оған қолдау көрсету жалғасатынын, бірақ бұл мандатты басқарудың басты мақсаты емес екенін атап өтті. Бұл құжатта британдықтардың палестиналықтар мен еврейлерге қатысты мандаттық міндеттемелерін орындауға ниетті екендігі және олардың қажеттіліктерінен туындауы мүмкін кез келген дауды шешетіні де көрсетілген. Әлемдегі сионистік ұйымдар осы құжатқа қарсы белсенді науқан ұйымдастырды. Ұлыбританияда бұл британ премьер-министрі Рамзи Макдональдтың британдық Парламент алдында ақ кітапты түсіндіруіне және 1931 жылы Хаим Вейцманға жолданған хатқа (төменде қараңыз), «Макдональд хаты» деп белгілі болған хатқа әкелді. Макдональд хатының мақсаты сионистерді қанағаттандыру және палестиналықтарды мүмкіндігінше аз алаңдату болды. Көптеген сионистер бұл хатты ақ кітаптан бас тарту деп қабылдағандықтан, палестиналықтар оны «қара хат» деп атады. Бұл, Премьер-министрдің 1931 жылғы 11 ақпанда Парламентте «хатқа басым құжат ретінде бірдей мәртебе беруге өте ықылымсыз екенін» айтқанына қарамастан болды. Сондай-ақ, хатта «халықтың еврей емес бөліктеріне» әділдік орнату мақсаты көзделгені де айтылды. Палестина мандатының саясаты еврей иммиграциясын қолдауды жалғастыруға тиіс екенін растау арқылы хат ақ кітаптың кейбір салдарын жоққа шығарды және 1930 жылдары Еуропадағы антисемитизмнің өршуі кезінде иммиграцияның өсуіне ықпал етті.