Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словакиялық актриса (1942 жылы туған)
Slovak actress (born 1942)
Эмилия Вашáрыова, Доктор Артис Dramaticae (hon.) (18 мамыр 1942 жылы туған) – словак сахна және кино актрисасы, Variety және басқа да басылымдар оны «Словакия театрының бірінші ханымы» деп атайды. Бес он жылдықтан астам өмірлік жолында ол көптеген наградаларға ие болды, соның ішінде Еңбегі сіңген артист (1978), Альфред Радок сыйлығы (1996), «Чехия Арысы» сыйлығы, «Алтын тостаған» сыйлығы (2008) және Чехия кино және теледидар академиясының 2010 жылғы ELSA сыйлығы (2010). Оның кіші әпкесі – бұрынғы дипломат Магдалена Вашариова болғандықтан, iDNES газеті оның жанкүйерлері оны «Чехия мен Словакия қарым-қатынасының құрметті консулы» деп санайтынын жазды.
Emília Vášáryová, Doctor Artis Dramaticae (hon.) (; born 18 May 1942) is a Slovak stage and screen actress, whom Variety and other publications refer to as the "First Lady of Slovak Theater". During a career of more than five decades, she has received numerous awards including Meritorious Artist (1978), the Alfréd Radok Award (1996), the Czech Lion Award, the Golden Goblet Award (2008), and a 2010 ELSA award from the Czech Film and Television Academy (2010). Because her younger sister is former diplomat Magdaléna Vášáryová, the daily newspaper iDNES said fans consider her an "Honorary Consul of Czech and Slovak Relations".
Алғашқы жылдар
Вашариова Бірінші Словакия Республикасындағы Хорна Штубня қаласында дүниеге келді. Бірақ, кіші әпкесі Магдаленамен (ол да танымал актеріз болды) бірге, екеуінің де ата-аналары сабақ берген Банска Штиавницада өсті. Оның әкесі Жозеф Вашари – венгр ақсүйек отбасының мүшесі болған. Ол гимназияда словак әдебиеті мен грамматикасын оқытқан. Оның анасы Гермина неміс тілінен сабақ берген. Вашариова бала кезінде және жас кезінде әуесқой театр мен гимнастикаға қатысқан. Штиавницадағы JSŠ орта мектебінде оқып жүргенде, словак/венгр фильмінде эпизодтық рөл алды. Ол бір ғана сөзі бар қызметші қыз рөлінде ойнады: "Мен келе жатырмын, мен келе жатырмын!".
Vášáryová was born in Horná Štubňa, the First Slovak Republic. However, and along with younger sister Magdaléna (who also became a popular actor), she was raised in Banská Štiavnica, where both their parents taught. Her father, Jozef Vášáry was a member of a Hungarian noble family. He taught Slovak literature and grammar at a gymnasium. Her mother, Hermína, taught German. As a child and young woman, Vášáryová participated in amateur theater and gymnastics. While at JSŠ high school in Štiavnica, she received a cameo role in the Slovak/Hungarian film St. Peter's Umbrella. She had an uncredited role as a servant girl with only one line, "I'm coming, I'm coming! ".
1960 жылдар
Ол университетте тілдерді немесе өнер тарихын оқығысы келді, бірақ оған Чехословакия Коммунистік партиясы шығарған, сонымен аталатын "құпия іс қағаздары" жетіспеді. Соңында Братиславадағы Сахналық өнер академиясына түсе алды, онда театр мамандығын оқыды. Оқу кезінде ол екі қара-ақ фильмде – "Marching Is Not Always Fun" (1960) және "Midnight Mass" (1962) фильмдерінде эпизодтық рөлдерді ойнады. "Young Ages" (1962) фильмі оның теледидардағы дебюті болды. Оның үлкен жетістігі Войтех Ясныйдың "The Cassandra Cat" фильмінде ("Диана") басты рөлді ойнаған кезде келді, онда бір сиқырлы мысық көретін әр адамның нағыз жаратылысын ашады. Фильм 1963 жылы Канн кинофестивалінде көрсетіліп, екі маңызды жүлде – C. S. T. жүлдесі мен Арнайы Төрешілер жүлдесін жеңіп алды. Сондай-ақ, фильм Испания, Грекия, Колумбия және Италияда өткен әртүрлі халықаралық фестивальдарда марапаттарға ие болды. 1963 жылдың желтоқсанында Питер Солан режиссерлік еткен "Терезедегі Бет" фильмі Лядислав Чудик пен Штефан Квиетикпен бірге оның қатысуымен ашылды, олардың екеуі де оның мансабына зор әсер етті. Келесі жылы Чудик оны Словакия Ұлттық театрының труппасына шақырды, бірақ кейбір ересек актерлер оның осындай маңызды ұлттық сахнаға тым жас және тәжірибесіз деп ойлады. Дегенмен, ол осы мүмкіндікке де біршама тәжірибе әкелді, өйткені ол бұрын Братиславаның негізгі сахнасы – Жаңа сахнада бір маусым жұмыс істеген. Чехия президенті Густав Хусак әйелі Магда Гусакова Локвенцованың ықпалымен ол төрт қойылымда ойнады. Ұлттық театрдағы тұңғыш рөлі – "Гамлет" пьесасындағы Офелия. 1967 жылы ол екі рөлі – Шекспирдің "Жазғы түнінің арманындағы" Елена және Лопе де Веганың "Биші шебер" комедиясындағы Флорелла үшін Янко Бородач сыйлығын алды. «Мен актриса болғым келмеді, сондықтан күні бойы жылап жүрдім, – деді Магда [қарындасы] солай дейді. Мен оны әлі жақсы есімде ұстамаймын». Оның басқа көркем фильмдері: "Иелизавета алаңы" (1965), "Бас жазалаушы" (1966), "Трейлердегілер" (1966), "Аждаһаның оралуы" (1967) және "Басқа жол жоқ" (1968). Осы кезеңде Вашáрьова теледидардағы мансабын да бастады, 1967 жылы Брнодағы "Ең танымал актриса" атағын жеңіп алды және 1968 жылы ұлттық "Алтын бақа" телеконкурсының бірінші шығарылысында жеңіске жетті.
She hoped to study languages or art history at university, but she lacked the so called "confidential files" (issued by Communist Party of Czechoslovakia). Eventually she was able to enroll at the Academy of Performing Arts in Bratislava to study theater. During college she had supporting roles in two black and white films, Marching Is Not Always Fun (1960), and Midnight Mass (1962). The film Young Ages (1962) also marked her television debut. Her big break came when she was cast in the lead (as "Diana") in Vojtěch Jasný's The Cassandra Cat, in which a magic cat reveals the true nature of everyone he sees. It premiered at the 1963 Cannes Film Festival, taking two major awards, the C. S. T. Prize and Special Jury prize. The film also won awards at various international festivals in Spain, Greece, Colombia, and Italy. In December 1963, A Face at the Window (directed by Peter Solan) opened with her cast alongside leads Ladislav Chudík and Štefan Kvietik, both of whom had a significant impact on her career. The following year Chudík invited her to join the ensemble of the Slovak National Theatre, over the objections of some of the senior actors who thought she was too young and inexperienced for such a prominent national stage. She did bring some experience to this opportunity, however, because she had previously spent one season at the Bratislava main stage New Scene. Thanks to the influence of Magda Husáková Lokvencová, wife of Czech President Gustáv Husák, she appeared in four productions. Her debut rule at the national playhouse was as Ophelia in Hamlet. In 1967 she received the Janko Borodáč award on the basis of two roles, Helena in Shakespeare's A Midsummer Night's Dream, and Florelle in Lope de Vega's comedy The Dancing Master. quote box|align=left|width=25%|quote=I didn't want to be an actress, and so I'd cry out whole days – that's what Magda [sister] says at least. I don't much recall it yet.|author=Emília Vášáryová
Her other feature films include St. Elizabeth Square (1965), Master Executioner (1966), Trailer People (1966), The Dragon's Return (1967) and There's No Other Way (1968). During this period, Vášáryová also launched her television career, receiving Most Popular Actress in Brno in 1967, and winning the first edition of the national TV contest Golden Croc in 1968.
1970 жылдар
Сахнада актерлік қызметімен қатар (Павол Орсаг Хвиездославтың "Герод пен Иродиада", Горькийдің "Васса Железнова" және "Соңғылар", Палариктің "Шүкіршілік күні" оқиғасы, Софоклдің "Антигона" және Лев Толстой мен Эрвин Пискатордың "Соғыс және бейбітшілік" пьесаларында ойнады. Вашарьёва теледидардағы мансабын "Жеті асылғанның балладасы" (1968), "Париж мохикандары" (1971), "Нудлдом" (1971), "Шопанның әйелі" (1972), "Мона Ванна" (1973) және "Сабырсыз жүрек" (1974; онда оның қарындасы Магда да түсті) фильмдерінде жалғастырды. Ол бірнеше фильмдерде ойнады, соның ішінде Мартин Холли-младший режиссерлік еткен "Мыс мұнара" (Вашарьёвамен бірге "Жеті асылғанға арналған балладада" жұмыс істеген) фильміне түсті. Бұл фильм 1970 жылы Пролетариаттардың 21-ші кинофестивалінде (ФФП) арнайы жүлде алды. Мартин Ťапақтың "Өлмейтін күн" фильмі ең үздік режиссер және Штефан Квиетикке ең үздік ер актер сыйлықтарын жеңіп алды. 70-жылдардың екінші жартысы табысты кезең болды, ол кино мен театр сахнасында қуатты рөлдерді орындады. Ол "Зуза" рөлін "Жаңбырда кім қалады" (режиссер Мартин Холли-младший) фильмінде ойнады және 1975 жылы 13-ші Чехословакия кинофестивалінде (FČSF) Прагадағы ZČDU сыйлығын ең үздік әйел актер ретінде жеңіп алды. Андрей Леттрихтің "Қызыл шарап" фильмі, режиссерлігі үшін Клемент Готвальдтың мемлекеттік сыйлығын алған, оған экранда және теледидарда, осы драма екі бөлімді телесериал ретінде көрсетілгенде, үлкен танымалдылық әкелді. Леттрихтің тағы бір фильмі - "Заңгер" 1978 жылы Ческе-Будеевицедегі 16-шы Чехословакия кинофестивалінде (FČSF) үздік фильм сыйлығын жеңіп алды және Вашарьёваға 21-ші Карловы Вары халықаралық кинофестивалінде екінші ZČDU сыйлығын сыйлады, онда ол ÚV SZŽ алтын тақтасын да алды. Ол сонымен қатар "Еңбегі сіңген артист" құрметті атағымен марапатталды.
Along with acting onstage (in Herodes and Herodias by Pavol Országh Hviezdoslav, Gorky's Vassa Zheleznova and The Last Ones, Palárik's Thanksgiving Adventure, the Sophocles play Antigone and Leo Tolstoy and Erwin Piscator's War and Peace, Vášáryová continued her television career, with roles in The Balade for the Seven Hanged (1968), Parisian Mohicans (1971), Noodledom (1971), The Shepherd Wife (1972), Monna Vanna (1973), and Impatient Heart (1974; in which her sister Magda co starred). She was cast in several films, including Copper Tower, directed by Martin Hollý Jr. (who had collaborated with Vášáryová in The Balade for the Seven Hanged), which earned a Special Prize at the 21st Film Festival of Proletariats (FFP) in 1970. Martin Ťapák's The Day Which Does Not Die received various domestic awards for best director and best lead male actor for Štefan Kvietik). The second half of the 70s was a successful period, and she performed strong roles in both film and theater. She played "Zuza" in Who Leaves in the Rain (directed by Martin Hollý Jr), and she received in Prague ZČDU Award for Best Actress at the 13th Festival of Czechoslovak Film (FČSF) in 1975. Red Wine by Andrej Lettrich, who received the State Prize of Klement Gottwald for his direction, brought her much popularity on screen, and also on television where the drama was presented as a two episode TV series. Another Lettrich film, The Lawyer, won the Best Film award at the 16th Festival of Czechoslovak Film (FČSF) in České Budějovice in 1978, and brought Vášáryová her second ZČDU Award at the 21st Karlovy Vary International Film Festival, where she also received the ÚV SZŽ Gold Plaque. She was also awarded the honorary title of Meritorious Artist.
1980 жылдар
"Цитата" қойындысы: Даңқ? Ешқашан. Мен өзімнің еңбегімді үлкен жетістіктерге жеткен кездерде де мақтамаймын. Сондықтан мен өзімнің фильмдерімді көруге жаратпаймын. Ол үлкен экранда соңғы рет пайда болғанына шамамен сегіз жыл өткен еді, бірақ ол Бранислав Мишиктің "Қызыл цыган" (1992) фильмінде "Сильвия" рөлін ойнап, қайтадан танымал болды. Оның "Хазард" (1995) фильміндегі рөлін Роман Петренко (чех режиссері, орыс медиа-директорымен шатастырмау керек) сомдады. Ол шын оқиғаға негізделген фильмде Марек Вашутпен бірге түсті. Томаш Крнач Вашариованы өзінің "Жоғары билік" (1996) атты қысқаметражды фильмінде, ауыр сырқатқа шалдыққан дива рөлінде ойнатты. Театр сахнасында ол 1996 жылы Прагадағы Divadlo na Zábradlí театрында қойылған Томас Бернхардтың "Ritter, Dene, Voss" пьесасындағы "Кіші қарындас" рөлімен танылды. Бұл пьеса 1996 жылдың үздік пьесасы деп танылды. Тоқсаныншы жылдардың екінші жартысында Вашариова елуге жуып, өзінің аңызға айналған кинокарьерасын сәтті жаңғыртты. Ол күрделі рөлдерді ойнауға көшті. "Қоймадан" кейін ол он жылға жуық уақытқа теледидардан кетіп қалды. Ол Мартин Шуликтің "Orbis Pictus" фильмінде ойнады, бұл фильм Халықаралық Мангейм-Гейдельберг кинофестивалінде жоғары бағаланды. Вашарова ана рөлін сомдады. Ол Ева Борушовичеваның тұңғыш толық метражды фильмі "Көк аспан" (1997) фильмінде түсті, бұл фильм бірнеше фестивальдерде көрсетілді, соның ішінде 32-ші Карловы Вары кинофестивалінде және Калифорния штатының Сан-Хосе қаласында жыл сайын өткізілетін Cinequest тәуелсіз кинофестивалінде. Войтех Ясныйдың "Жоғалған жұмаққа оралу" фильмі Монреаль кинофестиваліне ұсынылды. Оның келесі фильмі, "Жылы үйлер" (Cosy Dens, 1999) – Ян Хребектің комедиясы болды. Вашарова сол жас режиссердің музасы мен бейнесіне айналды, ол 2000-ші жылдар бойы оның фильмдерінде ойнады. Сәхнеде ол Эдвард Альбидің "Наздік тепе-теңдік" (A Delicate Balance) пьесасында Агнес рөлін ойнады және 1999 жылы театр/кинодағы үздік актриса ретінде "Кристалл қанаты" сыйлығын алды.
quote box|align=right|width=25%|quote=Fame? Never. Neither at the times of much success, I would glorify my work. And that's why I don't want to watch my movies.|author=Emília Vášáryová It had now been almost eight years since her last appearance on the big screen, but she returned to major films, playing the part of "Silvia" in Red Gypsy (1992), directed by Branislav Mišík. Her role in Hazard (1995) was cast by Roman Petrenko (Czech director, not to be confused with the Russian media executive) making his directing debut. She co starred in this film based on a true story with Marek Vašut. Tomáš Krnáč cast Vášáryová in his short film, The Higher Power (1996), playing the role of a diva diagnosed with a serious illness. In theater, she earned acclaim for her performance as "the Younger Sister" in the Thomas Bernhard play Ritter, Dene, Voss, presented at the Divadlo na Zábradlí Theatre in Prague in 1996. It earned the Best Play of 1996 award. By the second half of the 'nineties Vášáryová was in her fifties, and successfully revived her legendary screen career. She began to engage more challenging roles. Following The Cage, she left television for almost a decade. She appeared in Martin Šulík's Orbis Pictus, and it was lauded at the International Filmfestival Mannheim Heidelberg. Vášáryová played the role of mother. She starred in Eva Borušovičová's official debut Blue Heaven (1997), a film that was nominated at several festivals, including at the 32nd Karlovy Vary IFF, and at the independent Cinequest Film Festival held annually in San Jose, California. Return to Paradise Lost by Vojtěch Jasný was a Montréal WFF nominee. Her next picture, Cosy Dens (1999), was a comedy directed by Jan Hřebejk. Vášáryová became that young director's muse and canvas, starring for him throughout in the 2000s. In her stage work, she played the role of Agnes in the Edward Albee play, A Delicate Balance, and she received the Crystal Wing in 1999 as Best Artist in Theater/Film.
Марапаттар
ЖылСыйлықКатегорияНоминацияланған жұмыс(тар)НәтижеКино1975ZČDU сыйлығыҮздік әйел актер «Жаңбырда кететін» 1978«Заңгер»ÚV SZŽ Алтын тақтасы2004Чех Арыстаны«Жоғары да төмен»2005Кино сыйлығыSFZ сыйлығыLitFond сыйлығы2008Алтын тостағанВацлавЧех АрыстаныҮздік әйел қосалқы рөлде«Жаман А»2014–2015«Желдегі күн» сыйлығыҮздік әйел актерЕва НоваТелевизия1968Алтын крокЕң танымал әйел актерӘртүрлі телеспектакльдер1992«Телемуза»Үздік әйел актер«La Musica / Иса анасы»1995Үздік әйел дублер«Жүректердің сынуы»1999Алтын Лопард«Тесс сақтау»2001«Игри» сыйлығыҮздік әйел актер«Қожа»1996Алфред Радок сыйлығыРиттер, Дене, ВоссLitFond сыйлығыТеатрлық қойылым«Шерри бағы» Студенкова жеңіске жетті. Вашарова Анна Шишковадан кейін үшінші орын алды. C Жеңіс Здена Студенковаға тиді. Вашарова Камила Магаловадан кейін үшінші орын алды.2016Братислава кинофестивалінің «Даңқ аллеясы»
YearAwardCategoryNominated work(s)ResultCinema1975ZČDU Award Best ActressWho Leaves in the Rain 1978The LawyerÚV SZŽ Gold Plaque2004Czech LionUp and Down2005Cinema AwardSFZ AwardÚSTT AwardLitFond Award2008Golden GobletVáclavCzech Lion Best Supporting ActressNastyA2014–2015Sun in Net Award Best ActressEva NováTelevision1968Golden Croc Most Popular Actressvarious TV performances1992Telemuse Best ActressLa Musica / Mother of Jesus1995 Best Female DubberThe Broken Hearts1999Golden LoopGuarding Tess2001Igric Award Best ActressThe Cage1996Alfréd Radok AwardRitter, Dene, VossLitFond Award Theater ActThe Cherry Orchard B Won by Zdena Studenková. Vášáryová was ranked third, following Anna Šišková. C Won by Zdena Studenková. Vášáryová was ranked third, following Kamila Magálová.2016The Film Walk of Fame (by IFF Bratislava)