Кіріспе

Америкалық саясаткер (1854–1911)

Томас Генри Картер (30 қазан 1854 – 17 қыркүйек 1911) – американдық саясаткер, Монтананың аумақтық делегаты, АҚШ өкілі және АҚШ сенаторы болған. Картер 1854 жылғы 30 қазанда Огайо штатының Джуниор Фурнасе қаласында дүниеге келген. Ирландиядан келген иммигранттар отбасында туған ол балалық шағының көп бөлігін Орта Батыстағы шағын фермаларда өткізді. 1882 жылы ол заңгерлік мансабын бастау үшін Монтана штатының Хелена қаласына көшіп барды. Содан кейін саясатқа қатысып, 1888 жылы Монтананың аумақтық делегаты болып сайланды. Монтана штаты Одаққа қабылданғаннан кейін Картер штатты АҚШ Өкілдер палатасында өкілдік етті. 1890 жылы қайта сайлануға түсті, бірақ жалпы сайлауда демократ Уильям У. Диксоннан шамалы айырмамен жеңілді. Қайта сайлануға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, президент Бенджамин Харрисон 1891 жылы Картерді Бас жер кеңсесінің комиссары етіп тағайындады. Ол 1892 жылға дейін комиссар қызметін атқарды, содан кейін Республикалық Ұлттық Комитетінің төрағасы болып сайланды – бұл қызметті атқарған алғашқы католик.

Балалық шағы мен жастық шағы

Картер 1854 жылғы 30 қазанда Огайо штатының Сциото округіне жақын, Портсмут маңындағы Джуниор Фурнас деген шағын ауылда ирланд иммигранттары – ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы, Эдвард пен Маргарет (Бирнс) Картерлер, Ұлы ашаршылықтан кейін 1849 немесе 1850 жылдары Америка Құрама Штаттарына келді. Олар АҚШ-қа келгеннен кейін көп ұзамай Батыс Вирджиния штатының Уилинг қаласында үйленді, ал Маргареттің ықпалымен Эдвард Англикан шіркеуінен католицизмге көшті. Картерлер 1852 жылы Джуниор Фурнас, Огайода тұңғыш ұлы Ричард дүниеге келген кезде қоныстанды. 1854 жылы Томас туылғаннан кейін отбасы Джуниор Фурнастан бірнеше шақырым қашықтықтағы фермаға көшіп кетті. 1865 жылы Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Картерлер жинаған ақшаларын қолданып, Иллинойс штатының Пана қаласына көшіп барды, онда жас Томми Картер жалпы білім беретін мектептерге қатысып, ата-анасының фермасында жұмыс істеді. Ересек өмірінің басында, отбасының фермасын найзағайдан болған өрт салдарынан – қорасы өртеніп, малдары қырылып қалғаннан кейін Томас Картер теміржол саласында жұмыс істеді және мектепте сабақ берді.

Карьерасы мен некесі

Бірнеше жыл бойы Картер Айова штатының Берлингтон қаласында орналасқан кітап баспасында саяхатшы сатушы болып жұмыс істеді. 1879 жылдың наурыз айында анасы пневмониядан ерте қайтыс болғаннан кейін, Картер екі кіші әпкесі – Джулия мен Маргарет, және кіші інісі Эдвард-младшийді өзімен бірге Айова штатының Берлингтон қаласына көшірді, ол енді бұл баспаның сату бөлімінің басшысы болып жұмыс істеді, ал әкесі Кентуккиде жұмыс істеді. Томас пен оның әпкелері Берлингтондағы осы жылдары ерекше байланыс орнатты, өйткені ол оларды қолдады және әкешедей күтім жасады. Заңды көп жылдар бойы оқығаннан кейін, Картер іссапарда Небраскада адвокаттық емтиханды тапсырды (жазба нақты болмаса да, шамамен 1881 жылы). 1882 жылдың мамырында достарының кеңесімен ол Берлингтоннан Монтана штатының Хелена қаласына көшіп, заңгерлік мансабын бастауға кірісті. Кітап сатумен қысқа ғана айналысқаннан кейін, ол Хелена заңгері Джон Б. Клейтонмен заңгерлік серіктестік құрды. 1886 жылдың 27 қаңтарында Картер Монтана пионерлері Хью Ф. Галлен мен Матильда Гиллогли Галленнің қызы Эллен Лилиан Галленге Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы соборда үйленді.

Аумақтық өкілі

Картердің Монтанадағы мемлекеттік қызметке алғашқы қадамы Льюис және Кларк округінің мемлекеттік басқарушысы лауазымында болды. Осы сайлаудың нәтижесінде әйгілі "Мыс патшаларының соғысы" басталды делінеді. Соған қарамастан, Картер Конгресске делегат болып сайланды және Монтана территориясы Одаққа штат ретінде қабылданған 1889 жылдың 4 наурызынан 1889 жылдың 7 қарашасына дейін қысқа мерзім қызмет етті.

АҚШ-тың үйі

Монтана халқы 1889 жылғы 1 қазанда Картерді Конгресске өзінің алғашқы өкілі ретінде тағы да сайлады. Ол ұзақ жылдар бойы аймақтық делегат болған және Монтана демократтарының жетекшісі Мартин Магиннисті жеңіп, 1889 жылғы 8 қарашадан 1891 жылғы 3 наурызға дейін қызмет етті. Картер 1890 жылы қайта сайлануға үміткер болғанмен сәтті болмады, Батт қалалық заңгері және демократ Уильям У. Диксоннан 283 дауыс айырмасымен, яғни жалпы дауыс берудің 1 пайызынан да аз дауыспен жеңілді. Президент Бенджамин Харрисон Картерді 1891 жылдан 1892 жылға дейін Бас жер басқармасының комиссары етіп тағайындады, кейін ол Республикалық Ұлттық Комитеттің төрағасы болып сайланды. Ол Республикалық партия төрағасы болған алғашқы католик еді.

АҚШ Сенаты

Картер АҚШ Сенатына республикашыл ретінде сайланып, 1895 жылдың 4 наурызынан 1901 жылдың 3 наурызына дейін қызмет етті. Сенатор ретінде ол Канадамен қарым-қатынастар жөніндегі комитеттің (Елу төртінші Конгресс), халық санағы жөніндегі комитеттің (Елу бесінші және Елу алтыншы Конгресс) төрағасы болды. Президент Уильям МакКинли оны Луизиана сатып алу көрмесі комиссарлар кеңесінің мүшесі етіп тағайындады және ол оның президенті қызметін атқарды. Картер қайтадан АҚШ Сенатына республикашыл ретінде сайланып, 1905 жылдың 4 наурызынан 1911 жылдың 3 наурызына дейін қызмет етті. Ол қайта сайлануға түспеді. Ол 1911 жылдың 17 қыркүйегінде Вашингтон қаласында өкпе инфарктінен қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі Рим-католик шіркеуінде өтті, ал ол қаладағы Зәйтүн тауы зиратына жерленді.

Мұра

Глейшер ұлттық паркінде Томас Х. Картердің есімімен аталған екі табиғи нысан бар: мұздық және шың. Монтана штатында Картер есімімен аталған екі қала бар – Шото округіндегі Картер және Роузбуд округіндегі Картерсвилл. 1917 жылы Монтана штатындағы Картер округі де оның құрметіне аталған.