Кіріспе

Пик патшайымы («Пиковая дама») — 1834 жылы Александр Пушкин жазған, сол аттас повесінің 1982 жылғы бейнелеуі. Фильм Пушкин повесінің сөзбе-сөз (эпиграфтарды қоса) экранға түсірілген нұсқасы болып табылады.

Сюжет

Шын мәнінде, ол әңгіменің түпнұсқа мәтінінің дерлік барлығын сақтайды. Масленников ертегінің «шынайы» нұсқасын жасау үшін барлық мүмкіндігін жұмсайды, сол дәуірді нақты бейнелейтін костюмдерді қолданады, түсірілімдерді қатаң түрде Санкт-Петербургте жүргізеді, тіпті саундтректі дәуірлік музыкамен (Дмитрий Бортнянскийдің шығармалары) шектейді. Әр қысқа тараудың басындағы эпиграфтар да экранға шығарылады. Пушкин мәтініне адал болу үшін, Санкт-Петербург көшелері мен салондырында әңгімеші (Алла Демидова рөлінде) пайда болады және Пушкин сөздерімен оқиғаны сенімді түрде баяндайды. Ол Нарумовтың (Константин Григорьев рөлінде) асханасының есігін ашқанда әңгімелеуді бастайды, онда бірнеше аристократ гвардия офицерлері түн бойы карта ойнап отырады. Олардың ойынын инженерлер корпусының офицері (демек, басқа офицерлердің жоғары аристократиялық тобына жатпайды) Герман/Герман (Виктор Проскурин рөлінде) бақылайды. Ол карта ойынына қызығушылық танытады және гвардия офицерлерінің сөздеріне ерекше назар қояды. Герман – этникалық неміс, және ол ресейлік стереотипке сай келеді: ол құмар ойнамайды, себебі қажеттісін артық нәрсені алу үшін тәуекелге салуға дайын емес. Түн аяқталып бара жатқанда, офицерлердің бірі, граф Павел («Пол») Томский (Виталий Соломин рөлінде) өзінің қарт әжесінің жастық шағынан бір оқиғаны айтады. Ол бір кезде Францияда үлкен құмарлық қарызына батып, құпия граф Сен-Жерменнен көмек сұраған екен. Томский графтың оған жеңіске жеткізетін карта комбинациясын бергенін, соның арқасында ол қарызын өтегенін айтады. Томскийдің сөзіне қарағанда, қазір сексенге жуыққан әжесі бұл құпияны отбасындағы ешкіммен бөліспейді. Томский әңгімесіне бой беріп, кардинал Ришелье өзінің әжесіне қатты ғашық болған дейді. Бірақ танымал кардинал Ришелье (1585-1642) әжесінің заманынан бұрын өмір сүрген, сондықтан ол аты аз таныс Луи Франсуа Арман дю Плесс Ришелье (1696-1788), француз маршалы және атақты кардинал мен мемлекет қайраткерінің шөбересі туралы айтқан болуы мүмкін. Сонымен қатар, құпия тұлға граф Сен-Жерменнің (1710-1784) есімі оқиғаға қандай да бір мистикалық сипат қосады, және басқа офицерлер де оған назар бөлген болуы мүмкін, бірақ Герман бұл оқиғаны сөзбе-сөз қабылдайды. Қарт графиня Анна Федотовнаға (Елена Гоголева рөлінде) жас серігі (әдетте кедей туысы) Лизавета Ивановна (Ирина Дымченко рөлінде) күтім көрсетеді, ал Герман Лизаветамен танысуға және осылайша қарт графиня мен оның құпиясына қол жеткізуге тырысады. Графиняның қазасына себепкер болғаннан кейін, Германға оның әруағы келіп, үш картаның құпиясын айтады. Герман енді бұл құпияны пайдаланып байлыққа ие бола алатынына сенімді. Ол гвардия офицерлері арасындағы байланыстарын пайдаланып, Чекалинскийдің (Иннокентий Смоктоновский рөлінде) элиталық карта ойынына қатысуға мүмкіндік алады, онда ол фантастикалық байлыққа қол жеткізу үшін өзінің шағын капиталын тәуекелге салады. Неміс стереотипі толығымен өзгерді – Герман салмақты, еңбекқор және үнемді болғаннан, тез және оңай байлыққа жетуге құмарлық танытуға дейін өзгерді, және осының салдарынан оның өмірі қиын жағдайға түседі.