Арцах Республикасының Армиясы: 1992 ж. құрылған, 2023 ж. таратылған. Тарау себебі – Әзербайжанның шабуылы мен келісім. Қорғаныс күштері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арцах Республикасы армиясы
Army of Artsakh Republic
Арцах қорғаныс армиясы – бөлшектенген Арцах Республикасының қорғаныс күштері болған. 1992 жылы құрылған, ол 1990 жылдардың басында құрылған, бұрын ұйымдастырылмаған қорғаныс бөлімшелерін біріктірді. 2023 жылғы 21 қыркүйекте 2023 жылғы Әзербайжанның әскери шабуылынан кейін Таулы Қарабақ атысты тоқтату келісімінің шарттарына сәйкес таратылды.
The Artsakh Defence Army was the defence force of the breakaway Republic of Artsakh. Established in 1992, it united previously disorganized defence units which were formed in the early 1990s. It was disbanded on 21 September 2023 under the terms of the Nagorno Karabakh ceasefire agreement following the 2023 Azerbaijani military offensive.
Құру
Арцах қорғаныс армиясы 1992 жылдың 9 мамырында құрылды. Ол "Армения армиясынан ерекшеленетін өз орталық басқаруын және әскери құрылымын" құрды. Оның негізін қалаушылардың арасында Роберт Кочарян (Арменияның бұрынғы президенті, Армияның алғашқы бас қолбасшысы); Серж Саргсян (Арменияның бұрынғы премьер-министрі және президенті); Вазген Саргсян (Арменияның қорғаныс министрі 1992–1993 жылдары, қорғаныс ісі жөніндегі мемлекеттік министр 1993–1995 жылдары, Арменияның премьер-министрі 1998–1999 жылдары); Самвел Бабаян (1994 жылдан 2000 жылға дейін Таулы Қарабақтың қорғаныс министрі) және тағы басқалар болды.
The Artsakh Defence Army was founded on 9 May 1992. It created "its own central command and military structure distinct from the Armenian Army." Its founders included Robert Kocharyan (the former President of Armenia, he was the first commander in chief of the Army); Serzh Sargsyan (former Prime Minister and President of Armenia); Vazgen Sargsyan (Armenia's Defence Minister 1992–93, State Minister in Charge of defence 1993–95, Armenia's Prime Minister 1998–99); Samvel Babayan (Nagorno Karabakh's Defence Minister from 1994 to 2000) and others.
Бірінші Таулы-Қарабах соғысы
ҰҚК Қорғаныс армиясының ресми құрылуы "жокат" (еріктілер отряды) тұжырымдамасына қалыптасты. Мұндай ірі операцияларды сәтті жүргізу үшін отрядтарды бірыңғай, біртұтас басқару орталығына біріктіру қажет болды. Миент Ян Фабер "1992 жылдың тамызы Армениядан келген еріктілермен күшейтілген Арменияның Қарабақ күштері мен өз орталық басқаруымен және Армения армиясынан ерекшеленетін әскери құрылымы бар ҰҚК армиясы арасындағы шешімді кезең болды" деп санайды.
The formal formation of the NKR Defence Army was rooted in the concept of the Jokat (volunteer detachment). For the successful conduct of such large scale operations, the detachments had to be consolidated under a single, unified command. Mient Jan Faber argues that "August 1992 marked the watershed between purely voluntary Armenian Karabakh forces reinforced by volunteers from Armenia and an organised NKR army with its own central command and a military structure distinct from the Armenian army."
Соғыстан кейінгі кезең
1994 жылы Бірінші Таулы Қарабақ соғысы аяқталғаннан кейін Таулы Қарабақ қорғаныс армиясының басты міндеті – ТҚР-ны сыртқы және ішкі қауіп-қатерлерден қорғау болды. Соғыс Армения, Таулы Қарабақ және Әзірбайжан арасындағы атысты тоқтату келісіміне қол қойылып, ТҚР де-факто тәуелсіздік алғанмен, Әзірбайжан жетекшілігі аймақты қайта басып алу үшін соғысты қайта бастаумен бірнеше рет қорқытты. Атысты тоқтату туралы келісімді бұзу жиі болды және әдетте жыл сайын бірнеше әскер мен азаматтардың қаза болуына әкеп соқты. Атысты тоқтату келісімінің маңызды бұзылуы 2008 жылдың 8 наурызында Мартакертте болды, онда он алтыға дейін сарбаз қаза тапты. Екі тарап та бірін-бірін шайқасты бастады деп айыптады. 2010 жылдың маусым айында Армения және Әзірбайжан әскерлері арасындағы байланыс сызығында жаңа қақтығыстар болды, нәтижесінде төрт армян әскери қызметшісі қаза тапты. 2014 жылдың жазындағы қақтығыстарда алты армян және он үш әзербайжан әскери қызметшісі қаза тапты. 2014 жылдың 12 қарашасында Армения мен ТҚР-ның Бірлік-2014 ортақ әскери жаттығуына қатысқан Таулы Қарабақ қорғаныс армиясының Ми-24 шабуылдық тікұшағы Әзірбайжан әскері тарапынан атып түсірілді, нәтижесінде экипаждың үш мүшесі де қаза тапты. 2016 жылдың 1 сәуірінде байланыс сызығында ірі ауқымды қақтығыстар басталды, ол төрт күнге созылып, «Төрт күндік соғыс» деп аталды. Көптеген дереккөздерге сәйкес, бұл 1994 жылдан бергі ең ауыр қақтығыс болды. Бұл қақтығыстар 2020 жылғы Таулы Қарабақ соғысына әкеп соқты, онда Арцах қорғаныс армиясы Әзірбайжан мен Түркия әскерлеріне қарсы күресте жеңілді. Түркия президенті Режеп Тайып Ердоған Түркияның соғыс кезінде Әзірбайжанға әскери және дипломатиялық қолдау көрсеткенін мойындады. Соғыс кезінде Түркия армян күштеріне қарсы күресу үшін жалдамалы ретінде бірнеше Сирия оппозициялық жауынгерлерін, оның ішінде Сұлтан Мурад және Хамза дивизияларының жауынгерлерін жіберді. 2021 жылдың мамыр айында президент Араик Арутюнян Қорғаныс армиясын кәсіби жауынгерлік күшке айналдыруды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2023 жылдың 21 қыркүйегінде 2023 жылғы Таулы Қарабақ қақтығысынан кейін, Әзірбайжанның қақтығыстарды тоқтату үшін қойған талаптарының бірі ретінде армия таратылды.
The Nagorno Karabakh Defence Army's primary role after the conclusion of the First Nagorno Karabakh War in 1994 was the protection of the NKR from foreign and domestic threats. Though the war ended with the signing of a cease fire between Armenia, Nagorno Karabakh and Azerbaijan and the de facto independence of the NKR, the Azerbaijani leadership repeatedly threatened to restart hostilities to retake the region. Violations of the cease fire along the line of contact were frequent and often resulted in the deaths of several soldiers and civilians each year. One of the most significant breaches of the ceasefire occurred in Martakert on 8 March 2008, when up to sixteen soldiers were killed. Both sides accused the other of starting the battle. In June 2010, new skirmishes broke out between Armenian and Azerbaijani troops along the line of contact, resulting in the deaths of four Armenian servicemen. Clashes in summer 2014 resulted in the deaths of six Armenian and thirteen Azerbaijani servicemen. On 12 November 2014, a Nagorno Karabakh Defence Army Mi 24 attack helicopter participating in the week long joint Armenian–NKR Unity 2014 military exercises was shot down by the Azerbaijani military, killing all three crew members. On 1 April 2016 large scale clashes began along the line of contact, which lasted for four days and came to be known as the Four Day War. According to several sources they were the worst since 1994. These clashes culminated in the 2020 Nagorno Karabakh war, in which the Artsakh Defence Army was defeated while fighting against the military of Azerbaijan and Turkey. Turkish President Recep Tayyip Erdogan Erdogan admitted that Turkey provided military and diplomatic backing to Azerbaijan during the fighting. During the war, Turkey sent a number of Syrian opposition fighters as mercenaries to fight against Armenian forces, including fighters from Sultan Murad Division and Hamza Division. In May 2021, President Arayik Harutyunyan announced planned to transform the Defense Army into a professional combat force. It was disbanded on 21 September 2023 following the 2023 Nagorno Karabakh clashes, as one of the conditions imposed by Azerbaijan to end the clashes.
Хадрут қорғаныс ауданы
Оның алғашқы батальоны 1992 жылдың 16 шілдесінде құрылды. Аудан 1992 жылдың қыркүйегінде Арцах Республикасының Өзін-өзі қорғау комитеті Төрағасының 1992 жылдың тамызындағы бұйрығына сәйкес құрылды.
Its first battalion was formed on 16 July 1992. The district was formed in September 1992, in accordance with the order of the Chairman of the Committee for Self Defense of the Artsakh Republic in August 1992.
Мартуни қорғаныс ауданы
Ол 1991 жылдың қыркүйегінде Президенттің бұйрығымен, аймақтағы өздігінен қорғану жасақтары мен взводтар негізінде құрылды. Матагис әскери бөлімі аудан құрамында болды. Ол Мартакерт облысының Мадагиз поселкесінде орналасқан. 2017 жылдың мамырында, үш сарбаздың УАЗ 315195 көлігі су қоймасына құлап, суға батып кеткенінен кейін әскери бөлімнің командирі мен екі орынбасары қызметтен босатылды. Оның ең танымал командирлерінің бірі – 22 жасында бөлім командирі болған Микаэль Арзуманян.
It was formed in September 1991 by the order of the President on the basis of self defense detachments and platoon operating in the region. The Mataghis Military Unit was part of the district. It was based in the Madagiz settlement of the Martakert Province. In May 2017, the commander and two deputies of the military unit were dismissed after 3 soldiers drowned after their UAZ 315195 vehicle fell into a reservoir. Among its notable commanders was Mikael Arzumanyan, serving as the commander of the unit at the age of 22.
Шахумян қорғаныс аймағы
"Егіншілер" отряды 1993 жылдың 11 наурызында құрылды және танылмаған республика армиясының ең элиталық бөлімшелерінің бірі саналды. Ол Шахен Мегрян құрған партизандық отрядтан өркендеді, ол 1992 жылдың 25 маусымында аудандық ауылдардың өздік қорғаныс отрядтарынан құрылған болатын. Оның символдарының арасында Гулистан Меликтерінің гербі және бөлім туы болды. Шахумян қорғаныс аймағы (ШҚА) 1993 жылдың наурыз айында Өзін-Өзі Қорғау Комитетінің төрағасы тарапынан құрылды, бастапқыда екі батальонды қамтыды. 1993 және 1994 жылдар аралығында ШҚА бөлімшелері Мартакерт және Шахумяндағы шайқастар мен операцияларға қатысты. 2021 жылдың 2 қазанында Президент Араик Арутюнян "Егіншілер" отрядының командирі Карен Жалавянға Арцах Батыры атағын берді. 2020 жылғы соғыстан кейін интернетте тараған қауесеттерде отрядтың өз позицияларын тастауға мәжбүр болғаны айтылды, бірақ бұл мәлімдемені командир жоққа шығарды.
The Yeghnikner ("The Deers") Detachment was founded on 11 March 1993 and was considered to be one of the most elite units of the army of the unrecognized republic. It originated from a partisan unit created by Shahen Meghryan, which was formed on 25 June 1992 from self defense detachments of the district villages. Among its symbols were the coat of arms of the Meliks of Gulistan and its unit banner. The Shahumyan Defensive Region (SDR) was formed by the Chairman of the Self Defense Committee in March 1993, originally incorporating two battalions Between 1993 and 1994, SDR units participated in battles and operations in Martakert and Shahumyan. On 2 October 2021, President Arayik Harutyunyan conferred the title of Hero of Artsakh on the commander of the Yeghnikner unit Karen Jalavyan. After the 2020 war, rumors on the Internet claimed that the unit had to leave its positions, which was denied by the commander.
Қызметкерлер
Ричард Жирагосянның айтуынша, Арцах қорғаныс армиясы шамамен 20 000 офицер мен сарбаздан тұратын және "тұрақты дайындық күйінде болып, бұрынғы Кеңес Одағының кез келген армиясынан гөрі ауыр жауынгерлік жаттығулар мен операциялық дайындықтардан өтетін" еді. Олардың кәсіби мерекесі 5 қарашада тойланатын.
According to Richard Giragosian, the Artsakh Defence Army was composed of around 20,000 officers and soldiers and maintains a "constant state of readiness, undergoing more serious combat training and operational exercises than any other former Soviet army." Their professional holiday was on 5 November.
Инженерлік батальон
Қорғаныс армиясында стратегиялық маңызы бар миналау жолдарын залалсыздандыруға қатысқан инженерлік батальон бар. Ол 1995 жылдың 1 ақпанында құрылған. Ролес Ағажанян Қорғаныс армиясы инженерлік қызметтерінің алғашқы басшысы болды.
The Defense Army has an engineering battalion that was involved in the clearance of minefields of strategic importance. It was formed on 1 February 1995. Roles Aghajanyan was the first head of the Defence Army engineering services.
Жабдық
Таулы Қарабақ қорғаныс армиясының жарақтануы жаяу әскер, танктер, артиллерия және әуе шабуылына қарсы жүйелерден құралды. Қарабақ армиясының ауыр әскери техникасының ішінде: 186 танк, 68
The Nagorno Karabakh Defence Army's equipment consisted of infantry, tanks, artillery and anti aircraft systems. The Karabakh army's heavy military hardware included: 186 tanks, 68