Наджа: Сюрреализм және үміт іздеуі

Кіріспе

Андре Бретонның 1928 жылы жарық көрген екінші кітабы – «Надя» романы – француз сюрреалистік қозғалысының ең танымал туындыларының бірі. Ол «Мен кіммін?» деген сұрақпен басталады. Кітап Бретонның 1902-1941 жылдары өмір сүрген Леона Камиль Жислейн Делакур (Надя) атты жас әйелмен он күннің ішінде болған нақты кездесулеріне негізделген. Бұл Пьер Жанеттің пациентімен болған қарым-қатынасының жартылай автобиографиялық сипаттамасы саналады. Кітаптың сызықтық емес құрылымы Луи Арагон сияқты басқа париждік сюрреалистерге және 44 фотосуретке сілтемелер арқылы шындыққа байланысты. Кітаптың соңғы сөйлемі ("Сұлулық құрылыста болады, не болмайды") Пьер Булестің флейта концертіне – «Explosante fixe» – ат берді.

1960 жылдан бері қолжетімді Ричард Ховардтың ағылшын тіліне аудармасы Бретонның 1928 жылғы романының бірінші басылымын аудару болып табылады. Бретон 1963 жылы осы романның екінші, қайта қарастырылған басылымын жариялады. Қазіргі таңда осы екінші басылымның ағылшын тіліндегі аудармасы жоқ.

Қорытынды

Андре есімді баяндаушы сюрреалистік принциптердің бірнешеуін ойға алып, ақырында (романның шамамен үштен бір бөлігінен кейін) Надя есімді кейіпкерімен болған он күндік қарым-қатынасы туралы әңгімелеуге кіріседі. Ол осылай аталады, "өйткені орыс тілінде бұл 'үміт' сөзінің бастауы, және ол тек бастауы ғана", бірақ оның аты испан тіліндегі "Nadie" сөзін де еске түсіруі мүмкін, ол "ешкім" дегенді білдіреді. Баяндаушы осы әйелге құмар болады, ол кездейсоқ кездесіп, көшеде келе жатқанда бірден сөйлеседі. Ол күнделікті кездесулерге тәуелді болып, кейде романтикаға (мысалы, сүйісу) ұласады. Дегенмен, Надяға деген нағыз құштарлығы – оның әлемді қабылдау жолы, ол көбінесе бірнеше сюрреалистік суретшілердің туындыларын талқылау арқылы оянады, соның ішінде өзінің туындыларын да. Оның өмірге қатысты түсінігі қатаң авторитарлық күнделіктілікке қарсы келеді, бірақ кейін ол ақыл-есінен айырылып, санаторияға жатқаны белгілі болады. Надя өзінің өткені туралы тым көп мәліметтің бірінен кейін, ол бір жағынан құпиясы ашылады, ал баяндаушы олардың қарым-қатынасын жалғастыра алмайтынын түсінеді. Мәтіннің қалған төрттен бір бөлігінде Андре одан физикалық түрде алшақтап, оның жоқтығы туралы ойға дамып, оның жоқтығы оған оның қатысуынан гөрі көбірек шабыттандыра ма деп ойланады. Ақыры, Андре Надяның қарапайым адам ретінде айқындылығы мен материализациясын жек көреді және одан көз жасы шығарады. Баяндаушы мен Надяның арасындағы бұрынғы жақындық саналы рационалдылық, ойлы логика және ақылға қонымды күнделікті әрекеттердің шегінен тыс тереңдік сезімін білдіреді. Оның "құпия, мүмкін емес, бірегей, қызықты" бір жағы бар; бұл олардың жақындығы Андреге Надяның түсініксіздігін еске түсіруге ғана қызмет етеді деген ойды күшейтеді. Оның ақырында жоғалуы осы мәтіннің негізгі мәселесі болып табылады, бұл жоғалу Надяға Андренің саналы және санасыз, көрінетін шектеусіз, өзінің парадоксалды рөлін сақтай отырып, еркін өмір сүруге мүмкіндік береді. Надяның өткені оның естелігі мен санасында бекітілген, баяндаушы шындықтың түйсігіне оянады және оның жұқа жамылғысының астынан бір ерекше із қалдығын көреді. Осылайша, ол өзінің сюрреализм теориясын тәжірибеге асыруға тырысады, ол шындықтың өзіндегі шындық тәжірибесінің армандылығына негізделген.

The narrator, named André, ruminates on a number of Surrealist principles, before ultimately commencing (around a third of the way through the novel) on a narrative account, generally linear, of his brief ten day affair with the titular character Nadja. She is so named "because in Russian it's the beginning of the word hope, and because it's only the beginning", but her name might also evoke the Spanish "Nadie", which means "no one". The narrator becomes obsessed with this woman with whom he, upon a chance encounter while walking through the street, strikes up conversation immediately. He becomes reliant on daily rendezvous, occasionally culminating in romance (a kiss here and there). His true fascination with Nadja, however, is her vision of the world, which is often provoked through a discussion of the work of a number of Surrealist artists, including himself. While her understanding of existence subverts the rigidly authoritarian quotidian, it is later discovered that she is mad and belongs in a sanitarium. After Nadja reveals too many details of her past life, she in a sense becomes demystified, and the narrator realizes that he cannot continue their relationship. In the remaining quarter of the text, André distances himself from her corporeal form and descends into a meandering rumination on her absence, so much so that one wonders if her absence offers him greater inspiration than does her presence. It is, after all, the reification and materialization of Nadja as an ordinary person that André ultimately despises and cannot tolerate to the point of inducing tears. There is something about the closeness once felt between the narrator and Nadja that indicated a depth beyond the limits of conscious rationality, waking logic, and sane operations of the everyday. There is something essentially "mysterious, improbable, unique, bewildering" about her; this reinforces the notion that their propinquity serves only to remind André of Nadja's impenetrability. Her eventual recession into absence is the fundamental concern of this text, an absence that permits Nadja to live freely in André's conscious and unconscious, seemingly unbridled, maintaining her paradoxical role as both present and absent. With Nadja's past fixed within his own memory and consciousness, the narrator is awakened to the impenetrability of reality and perceives a particularly ghostly residue peeking from under its thin veil. Thus, he might better put into practice his theory of Surrealism, predicated on the dreaminess of the experience of reality within reality itself.

Цитаталар

Мен оны жақсы көрмеймін бе? Мен оның жанында болғанда, оған жақын заттарға жақынмын. "Сұлулық құрысулы болуы керек, әйтпесе ол мүлдем болмайды." "Ол кіре алмайды, кірмейді." "Мен осы туралы ештеңе білмеймін деп жауап беруге міндеттімін, мұндай мәселелерде куәлік ету құқығы ғана берілгендей көрінеді маған." "Сен бұл жұлдызды мендей көре алмайсың. Сен түсінбейсің: ол жүрексіз гүлдің жүрегі сияқты."