Кіріспе

П. Г. Водхаусдың 1952 жылғы романы

"Барми в стране чудес" – П. Г. Водхаусдың романы, алғаш рет Ұлыбританияда 1952 жылғы 21 сәуірде «Герберт Дженкинс» (Лондон) баспасынан, ал Америка Құрама Штаттарында 1952 жылғы 8 мамырда «Doubleday & Company» (Нью-Йорк) баспасынан «Angel Cake» деген атпен жарық көрді. Романды Drones Club канонының кеңейтілген бөлігі деп санауға болады, себебі басты кейіпкер Барми Фоттерингей Фиппс осы клубтың мүшесі. Водхаус романды Джордж С. Кауфманның 1925 жылғы «The Butter and Egg Man» пьесасы негізінде жазған және Шекспирдің сонеттеріне арнаған арнауын еске алып, АҚШ басылымын «осы сонеттердің жалғыз авторы, Г. С. К.» деп атап арнады. Романның орталық кейіпкері – Сирил «Барми» Фоттерингей Фиппс («Фунги Фипс» деп айтылады), жақсы мінезді жас ағылшын, ол Айлин «Динти» Мур есімді көңілді американ қызына ғашық болып, бір спектакльге инвестиция салғаннан кейін өзін күтпеген жағдайда Бродвей театрының қызықты әлеміне тартады.

Сюжет

Дж. Г. Андерсон, Огайо штатының Бессемер қаласындағы «Вашингтон» қонақ үйінің және Мэн штатының Скивасетт қаласына жақын орналасқан «Лейксайд» қонақ үйінің иесі, қазір «Лейксайд» қонақ үйінде тұрып жатыр. Ол, әйгілі, бірақ жағымсыз актер Мервин Поттер мен Андерсонның кеңсе кезекшісі, жақсы мінезді және оңай әсер ететін Сирил «Барми» Фотрингей Фиппс таңғы үште бақа әкелу үшін оятып, ашуға буырқанды. Андерсон Бармиді жұмыстан шығаруды жоспарлаған, бірақ Поттер Бармидің зор байлыққа ие болғанын айтқан соң, «Вашингтон» қонақ үйін Бармиге сатуға бейімделді. Екі жыл бұрын Лондонды тастап кеткенге дейін Барми Уимблдонда «Сибиль» есімді бақсыны көріпті, ол Бармидің ұзақ сапарға шығатынын, әдемі қызға жолығатынын, қараңғы жігітпен қиындыққа тап болатынын және көп ақша табатынын болжаған екен. Ұзақ сапардан оралған және байлыққа ие болған Барми енді әдемі қызбен кездесуді асыға күтеді, ал қараңғы жігіт туралы уайымдамайды. Поттер Бармиге қонақ үйді сатып алмау керектігін, керісінше, Поттердің өзі ойнайтын «Lehmac Productions» қойылымына инвестиция салу керектігін айтады. Андерсон қонақ үйді жүз мың долларға сатуға ұсыныс жасайды, бірақ Бармиде жиырма мыңға жуық ақша ғана бар. Андерсон Бармиді жұмыстан шығарып, Барми Нью-Йоркке барып, қойылымға қаржы салады. Сол жерде Барми, Айлин «Динти» Мурды, сәнді шляпаға көз тіккен күйде, дүкен терезесінен аңсап қарап тұрғанын көреді. Ол темекісін лақтырып жібереді, бірақ ол оның киген ескі шляпасын өртеп алады. Ол оған жаңа шляпа сатып береді. Динти Бармиге алғыс айтып, кетеді. Барми оны енді ешқашан көрмей қалуы мүмкін деп қорқады. Барми кешін Поттермен бірге қалада өткізеді, бірақ Поттер мас және үстемдік танытады. Ол Бармиді Лонг-Айлендтегі Кингс-Пойнттағы үйіне, өзінің никелі Гермионаға (немесе Хелоизаға) алып барады және Бармиді үйге кіргізеді. Бримблдердің үй шаруашылығын жүргізушісі оны естіп, револьверден атып, Бармиді ағашқа тығылып жасыруға мәжбүр етеді. Гермиона оқиға орнына келіп, Поттерді мас күйінде көреді. Егер ол тағы да ішімдік ішсе, олардың арақатынасы аяқталғанын жариялайды. «Lehmac Productions» кеңсесінде бизнес серіктестері Джо Леман мен Джек МакКлюр инвесторға («фәрештеге») мұқтаж және Бармиді өздерінің қойылымының табысқа жететіні туралы алдайды. «Құрбандық» деп аталатын қойылымның сюжеті шатасқан, бірақ негізінен сүйікті әйелінің бауыры жасаған қылмыс үшін жазаны өз мойнына алуды таңдайтын ер адам туралы. Динти Леманның хатшысы екенін көргенде Барми он мың доллар салуға келіседі. Барми оны құшақтап, сүйеді, ал ол оны шапалақтап, ол кешірім сұрайды. Ол оған үйленуге ұсыныс жасағысы келгенін және оның қасында болу үшін ақшасының жартысын қойылымға салғанын түсіндіреді, бұл Динтиді таң қалдырады. Қойылымның Сиракуза қаласында басталуына аз қалғанда Поттер мас болып, труппадан кетеді. Ол күйзеліске ұшырайды, өйткені оның никелі оның құпия түрде ішімдік ішкенін біліп, олардың арақатынасын тоқтатты. Оның орнын дублері басады. Қойылым нашар өтеді, ал қойылымнан кейін Бармидің қонақ үйінде ұзақ және тәртіпсіз кеңес өтеді, онда труппа мүшелері қойылымды қалай жақсарту туралы пікірталас жүргізеді. Барми сөйлеуге тырысады, бірақ Леман оны үнсіз қалдырады. Динти Бармиді қорғайды, ал Барми Леман қолданған тілмен және жаргонмен сөйлей бастайды, Леман мен МакКлюрді қалған мұрасымен сатып алу туралы келісімге келеді. Динти Бармиді жақсы көретінін мойындайды. Олар бірге қонақ үйінің менеджерінің көмекшісі Оскар Фричиді қойылымға инвестиция салуға көндіреді. Мервин Поттер бұрынғы никелісіз жақсырақ екенін түсінгеннен кейін қайта оралады. Ол қойылымды комедияға айналдыруды ұсынады. Қойылым қазір Бродвейде сәтті өтеді. Алайда, қарапайым заңгер «Құрбандық» пьесасының плагиат екенін дәлелдейді. Оның айтуынша, Барми табыстың көп бөлігін беруге келіспесе, қойылым жабылады. Динти заңгерді жарты сағатқа кетуге көндіреді. Заңгер кеткеннен кейін Леман мен МакКлюр қайта оралып, қазірдің өзінде табысты қойылымды қайтадан қолға алуға тырысады. Барми оны оларға жүз мың долларға сатады. Барми қуанышпен Динтимен бірге үйленуге және Андерсонның қонақ үйін сатып алуға аттанады, онда Фричи менеджер болады.

Жариялану тарихы

Досы Уильям "Билл" Таунендке 1951 жылғы 6 шілдеде жазған хатында Вудхаус Джордж С. Кауфманның "Көміртеке мен жұмыртқа" пьесасы негізінде жазылған, сол пьесаның атымен – "Көміртеке мен жұмыртқа" деп атаған кітабын аяқтағанын мәлімдеді. Бірақ Вудхаус хатында романын Кауфманның пьесасымен тікелей байланыстыру керек пе, жоқ па деген алаңдаушылықты білдірді, егер байланыстырса, "адамдар "бұл пьесаның қайта жазылғаны болуы керек" дейді" деп қорқады, ал байланыстырмаса, "барлығы "бұл Кауфманның "Көміртеке мен жұмыртқа" пьесасынан толығымен алынған" дейді" деп ойлады. Кітап ақырында басқа атаумен жарық көрді: Ұлыбританияда – "Барми ғажайып елінде", ал АҚШ-та – "Angel Cake". Вудхаус романын Кауфманға арнап, кітаптан түскен авторлық гонорардың жартысын оған берді. Романның қысқартылған нұсқасы 1952 жылғы 13 қыркүйекте Канаданың "Star Weekly" журналында, "Toronto Star" газетінің сенбі-жексенбілік қосымшасында жарияланды. Бұл әңгіме "Ангел торт" деген атпен жарық көрді.