Кіріспе

Аргентиналық Huemul жобасының ғалымы (1909–1991)

Рональд Рихтер (1909–1991) – Австрияда туған неміс, кейіннен Аргентина азаматы болған және Аргентинаның Huemul жобасы мен Ұлттық атом энергиясы комиссиясымен (CNEA) байланысты әйгілі ғалым. Жоба 1950 жылдары Хуан Перон президенттігі кезінде ядролық синтез арқылы энергия өндіруді көздеген. Перонның 1951 жылғы мәлімдемелеріне сәйкес, Рихтердің жобасы жарты литрлік және бір литрлік ыдыстарда арзан энергия ұсынуға тиіс болған.

Ұлты

Рихтер 1948 жылы Богемияда (қазіргі Чехия) Австрия империясының құрамында болған Фалькенау-ан-дер-Егерде (чех тілінде Фалькнов-над-Охри, 1948 жылы Соколов деп аталды) дүниеге келді. Рихтер неміс тегінен шыққан. Ол 1950 жылдардың басында Аргентина азаматы болып танылды; Аргентина президенті Хуан Перон бұл үшін Аргентина заңнамасын ескермеді.

Еуропа

Рихтер Германияда, Англияда және Францияда жұмыс істеді. Прага университетінде докторлық диссертациясын дайындағанда Рихтер өз туған қаласы Фалькенау-ан-дер-Егердегі (қазіргі Соколов) Фалькенау химиялық заводында жұмыс істеді, Чехияда. Ол сол жерде электр доғалық пештермен жұмыс істеуге кірісті, температураны өлшеу және бақылаудың дәл әдістерін әзірлеуді мақсат етті. Рихтер ауыр сутегінің (деутерийдің) енгізілуі ядролық реакцияны тудыратынын ашты, оны ол Гайгер санағыштарымен өлшеді және бағалады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Рихтер Германияда профессор Макс Стинбек пен профессор Манфред фон Арденнемен бірге бөлшектер үдеткіші үстінде жұмыс істеді, содан кейін кеңес одағы оны көшіріп алып, «Токамак» деген терминді қолданды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін оның белгілі жұмыстары жарылғыш заттармен алты айлық жұмыс және бірнеше коммерциялық келісімшарттар ғана болды. Ол Лондон қаласында әуе шаруашылығы инженері Курт Танкпен танысты; Танк кейіннен Аргентинаға эмиграциялады, Перон үкіметі оны «Педро Маттиес» псевдонимімен жұмысқа алды.

Аргентина

1947 жылы Курт Танктың ұсынысымен Рихтер Аргентинаға генерал Хуан Перон үшін ядролық бағдарламаны дамытуға шақырылды. Ол неміс токамагының Аргентинаға заңсыз әкелінгенін және Перонға бұл құрылғыны қайта іске қоса алатын сарапшы қажет екенін білді. Рихтер қарыстырылған нацистік бөлшектерді үдету технологиясымен келді және неміс өнеркәсіпшісі, бұрынғы нацистік тыңшы Август Зибрехт оны күтіп алды. Зибрехт Рихтерді Танк ұшақтарды жасап жатқан Кордобаға алып барды. Танк Рихтердің ұшақтарды қозғалту үшін ядролық энергияны пайдалану туралы ұсынысына қызығушылық танытты. Рихтер Хуэмуль жобасы туралы хаттарында Танкті профессор доктор Педро Маттис деп атады. Перон нацистік Германия ғалымы бастаған кез келген жоба сөзсіз табысқа жетеді деп сенді. Энрике Гавиола сияқты Аргентинаның белгілі ғалымдарымен саяси келіспеушіліктерге байланысты Перон Рихтердің ұсынысы бойынша олардан кеңес алуға құлшынбады, сондықтан ол Рихтерге толық еркіндік берді және оны Барилоше аймағындағы жеке өкілі етіп тағайындады. Жобаның жалпы құны 300 миллион АҚШ долларына (2003 жылғы бағамен) бағаланды. 1951 жылы Рихтер зертхана жағдайында бақыланатын ядролық синтезге қол жеткізгенін мәлімдеді, бірақ бұл ақиқат емес болып шықты: Рихтер электр доғасында сутегі газын жарылтып жіберген.

Huemul жобасы: реакциялар мен салдары

1951 жылғы 24 наурызда Перон халықаралық баспасөзге "Аргентина атом энергиясын өндіреді" деп мәлімдеді, кейін Рихтерді Перонист медалімен марапаттады. Халықаралық жариялылық пен талаптардан кейін, Ұлыбритания ғалымдары белгісіз Рихтердің мәлімдемесін растамай, күдікпен қарады. АҚШ-та баспасөз Рихтердің жұмысы туралы хабарларды елеусіз қалдырды, бірақ үкімет құпия түрде екі жобаны – Sherwood және Matterhorn – қаржыландыруды бастады. АҚШ-тың кейіннен құпиясы ашылған барлау бағалауынша, ол "1970 жылғы ойлармен ақылдан безген гений" болуы мүмкін. Бірақ көп ұзамай бұл талаптардың жалған екені анықталды және қызығушылық мүлдем жойылды. Перон биліктен құлатылғаннан кейін, жаңа үкімет Рихтерді жобаға бөлінген, бірақ есеп берілмеген 1 миллиард аргентиналық песо (сол кездегі шамамен 25 миллион фунт стерлинг) туралы тергеді және оны қамауға алды. Кейін одан ешқандай хабар болған жоқ. 1983 жылы 30 жылдық құпия сақтау мерзімі аяқталғаннан кейін жарияланған британдық үкімет құжаттары Перонның 1951 жылы Фолкленд аралдарына шабуыл жасауды жоспарлағанын, мүмкін Аргентина атом энергиясын өнеркәсіптік мақсаттарда пайдаланушы бірінші ел болады деген сенімге ие болғанын көрсетеді.

Рихтер, Опера: Музыкалық деректі фильм

Рональд Рихтер Марио Лоренцо мен Эстебан Бухтың "Рихтер: Камералық деректі операсы" операсына шабыттандырды, онда керемет эксперименттерге сілтеме жасалған. Ол Аргентинада (Teatro Colón) және Францияда (Théâtre Paris Villette) қойылды. Сюжет поэтикалық тұрғыдан қырықжылдықтың үнемі соққан Патагония желдері мен аралдың жағалауындағы көлдің қайта-қайта құлаған толқындары арасында дамиды, содан кейін неміс тіліндегі сөздер мен акустикалық дауыстармен тыныштық бұзылады. Қорытынды және сын. Казулло, Эдуардо. "Мұла аралының оқиғасы": Рихтер. Көріністер. Рихтер: Марио Лоренцоның деректі операсы.