Кіріспе
Сеговия су құбыры (Lang es) – Испанияның Сеговия қаласындағы римдік су құбыры. Ол біздің заманымыздың бірінші ғасырында таулардағы бұлақтардан суды қаланың су көздеріне, қоғамдық моншаларға және жеке үйлерге жеткізу үшін салынған және 1973 жылға дейін пайдаланылды. 167 аркасы бар көтерілген бөлігі – римдік су құбырларының ең жақсы сақталған мысалдарының бірі және Сеговияның ең танымал символы, бұл қаланың елтаңбасында бейнеленгенінде айқын көрінеді. Сеговияның ескі қаласы мен су құбыры 1985 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.
The Aqueduct of Segovia (Lang es) is a Roman aqueduct in Segovia, Spain. It was built around the first century AD to channel water from springs in the mountains away to the city's fountains, public baths and private houses, and was in use until 1973. Its elevated section, with its complete arcade of 167 arches, is one of the best preserved Roman aqueduct bridges and the foremost symbol of Segovia, as evidenced by its presence on the city's coat of arms. The Old Town of Segovia and the aqueduct, were declared a UNESCO World Heritage Site in 1985.
Тарих
Су құбырының оқылатын жазуы болмағандықтан (дегенмен, құрылыстың жоғарғы бөлігінде жазу болған деген болжам бар), оның қашан салынғанын нақты анықтау мүмкін емес. Акваэдукттің құрылысының нақты мерзімі ұзақ жылдар бойы белгісіз болды, бірақ ол біздің заманымыздың I ғасырында, императорлар Домициан, Нерва және Траян билік еткен кезеңде салынған деп есептелді. ХХ ғасырдың соңында Геза Альфөлди жоғалып кеткен қола әріптерін бекіткен ілгектерді зерттеу арқылы арнау тақтасындағы мәтінді түсіндірді. Ол император Домицианның (б.з. 81–96) құрылысқа бұйрық бергенін анықтады және 98 жыл құрылыстың аяқталу күні болуы мүмкін деген ұсыныс жасады. Дегенмен, 2016 жылы жарияланған археологиялық дәлелдер, құрылыс 112 жылдан кейін, Траян билік еткен кезеңде немесе 117 жылдан бастап Адриан императорының билікке келу кезеңінде аяқталғанын көрсетеді. Сеговияның пайда болу тарихы да нақты белгісіз. Ареваци тайпасы бұл аймақты римдіктер басып алғанға дейін қоныстанған. Рим әскерлері аймақты бақылау үшін келген соң, сол жерде қоныстанды. Бұл аймақ Рим провинциялық сотының (латынша conventus iuridici, испанша convento jurídico) қарауында болды.
Сипаттама
Бұрын бұл су құбыры тауларда орналасқан Рио-Фрио өзенінен су тасып, Ла-Асебеда аймағындағы қалаға жеткізілетін. Қалаға кірмес бұрын созылып жатады. Су құбырының құрылысы б.з.б. бірінші ғасырдың ортасында жарық көрген Витрувийдің "Де Архитектура" еңбегінде баяндалған қағидаларға сәйкес салынған. Су алдымен Эль Касерон (немесе Үлкен үй) деп аталатын резервуарға жиналады, содан кейін канал арқылы Каса-де-Агуас (немесе Су үйі) деп аталатын екінші мұнараға бағытталды. Мұнда су табиғи түрде тұнып, құм мен лайы жинап, одан әрі ағысын жалғастырды. Содан кейін су бір проценттік еңіспен төмен қарай ағып, қала орталығының қоршауындағы және оның Алькасары немесе қамалы орналасқан Постиго таулық массивінің үстіне шықты. Ескі қалаға жету үшін су осы су құбыры арқылы жеткізіледі. Диас-Санс алаңында құрылыс күрт бұрылып, Азогухо алаңына қарай жүреді. Осы жерде ескерткіш толық сұлулығын көрсете бастайды. Ең биік жерінде су құбырының биіктігі – 760 метр, оның ішінде іргетасы да бар. Мұнда бағаналармен тірелген бір және екі қабатты аркалар кездеседі. Су құбыры қалаға кірген жерден Диас-Санс алаңына дейін 75 бір қабатты және 44 екі қабатты арканы (немесе жеке-жеке санағанда 88 арканы) қамтиды, одан кейін төрт бір қабатты арка орналасқан, барлығы 167 аркадан тұрады. Су құбырының бірінші бөлігінде 36 жартылай дөңгелек арка бар, олар 15 ғасырда 1072 жылы маврлар бұзған бөлігін қалпына келтіру үшін қайта салынған. Аркалар екі деңгейге бөлінген, қарапайым өрнекпен безендірілген, қарапайым қалыптар құрылымды ұстап тұрады және қолдау көрсетеді. Жоғарғы деңгейдегі аркалардың ені 5,1 метрді құрайды. Екі қабаттан тұратын жоғарғы бағаналар төменгі қабаттағы бағаналарға қарағанда қысқарақ және тар. Құрылыстың жоғарғы бөлігінде 0,55 метр биіктігі және 0,46 метр диаметрі бар U пішіндес ойыс арқылы су ағатын арна орналасқан. Әрбір бағананың жоғарғы бөлігіндегі көлденең қимасы 1,8 х 2,5 метр (5,9 х 8,2 фут), ал негізіндегі көлденең қимасы 2,4 х 3 метр (7,9 х 9,8 фут) өлшемінде. Су құбыры граниттен жасалған, цемент қолданылмаған. Рим дәуірінде ең биік үш арканың әрқайсысында қола әріптермен жазылған құрылысшының аты мен салынған күні көрсетілген тақталар орнатылған. Бүгінде су құбырының екі жағында екі ойыс сақталған. Олардың бірінде аңыз бойынша қаланың негізін қалаушы Геркулес бейнесі болған, қазір сол жерде Мәриямның мүсіні тұр. Екінші ойыста бұрын әулие Степанның бейнесі сақталған, бірақ ол қазір жоғалып кеткен.
Суды бөлу
Қабырғалы қалада "кастеллум акваэ" деп аталатын сақтау құрылысы арқылы суды тарату жүйесі болған. Бұл жүйенің толыққанды ерекшеліктері әлі анықталмағанмен, судың жер астымен өткені белгілі болды. Қала төсектерінде негізгі арнаның іздері сақталған.
Кейінгі
Су құбырының алғашқы қайта құрылысы Фердинанд патша мен Изабелла патшаның билігі тұсында, олар Лос-Рейс-Католикос немесе Католик монархтары деп белгілі болды. Жобаны жақын жердегі Джеронимос-дель-Паррал монастырының преоры Дон Педро Меса басқарды. Барлығы 36 арка қайта салынды, бастапқы жұмыстың немесе стильдің ешқайсысын өзгертпеуге ерекше көңіл бөлінді. Кейін, 16 ғасырда, орталық нишалар мен жоғарыда аталған мүсіндер құрылысқа орналастырылды. 4 желтоқсанда, артиллерияның қасиетті қамқоршысы – қасиетті Барбара күні, жергілікті әскери академияның курсанттары Вирхен-де-ла-Фуэнсисла бейнесін жалауға орады. Акваэдукт – қаланың ең маңызды сәулеттік ескерткіші. Ол ғасырлар бойы қолданылып, тамаша жағдайда сақталған. Сеговия қаласын 19 ғасырдың ортасына дейін сумен қамтамасыз етті. Тас блоктарының әртүрлі тозуы, жоғарғы виадуктен судың ағуы және гранитті тас қабырғалардың нашарлауына және жарылуына себеп болған ластану салдарынан, 2006 жылы Дүниежүзілік ескерткіштер қоры (WMF) осы орынды Дүниежүзілік ескерткіштерді бақылау тізіміне енгізді. Көпшіліктің ойынша, аркалардың астынан өткен көлік құралдарының дірілі әсері су құбырына тимеді, себебі оның массасы өте зор болды. WMF Испания Мәдениет министрлігін, Кастилья-и-Леон аймақтық үкіметін және басқа да жергілікті мекемелерді жобаны іске асыру үшін бірлесіп жұмыс істеуге шақырды және әлемдік қаржылық қызметтер компаниясы American Express арқылы көмек көрсетті.
Интерпретация
Сеговияның бұрынғы монетаханасының ғимараттарының бірі – Реал Каса де Монеда – Еуропалық экономикалық аймақ гранттарымен қаржыландырылған су құбыры туралы ақпараттық орталыққа үй иесі болып табылады.