Кіріспе

Екінші симфония Чарльз Айвс тарапынан 1897 және 1902 жылдар аралығында жазылған. Ол бес бөлімнен тұрады және шамамен 40 минутқа дейін орындалады.

Нәрселеу

Бұл шығарма пикколо, 2 флейта, 2 гобой, 2 кларнет, 2 фагот, контрафагот, 4 валторна, 2 труба, 3 тромбон, туба, литавра, үшбұрыш, малый барабан, бас барабан және скрипкалар тобы үшін жазылған. Бұл шығарма, Allegro molto vivace бөліміне кіріспе ретінде баяу Lento maestoso бөлімін қосу арқылы, дәстүрлі төрт бөлімді симфониялық құрылымнан өзгешеленеді.

Тарих және талдау

Бұл шығарма Айвс 20 жасында жазғанмен, оның тұңғыш орындалуы 1951 жылғы 22 ақпанда Леонард Бернштейн басқарған Нью-Йорк филармониясының концертінде жарты ғасырдан кейін болды. Симфонияға шапақатпен қарсы алды, бірақ Айвс қысыммен жауап берді (дегенде түкірген) – ол концертке жеке қатыспады, бірақ 4 наурызда радиодағы қайталап беруді тыңдады. Ұзақ уақыт бойы қойылымды кешіктіруге себеп – Айвстің американдық классикалық қауыммен арасының суынуы. Йельде Горацио Паркерден білім алғаннан бастап, Айвс еуропалық классикалық құрылымдардың шекараларын кеңейтіп, Жаңа Англиядағы балалық шағындағы халықтық музыканы еске түсіретін дыбыстық ландшафттар жасау арқылы олардың наразылығына тап болды. Айвстің еуропалық және американдық мұраны құрметтейтін басқа да шығармалары сияқты, Екінші симфонияда танымал американдық әндердің толық цитаталары жоқ, бірақ "Кэмптаун жарысы", "Дән жинау", "Көп бұрын", "Түркиядағы құс", "Америка әдемі" сияқты әндер түпкілікті тақырыптарға сілтеме жасап, жаңаша құрылады. Бірден-бір ерекшелік – "Колумбия, мұхиттың маржаны", оның шумағы бесінші бөлімнің биігінде Айвстің бастапқы тақырыбына қарсы толық және өзгеріссіз орындалады. Сонымен қатар, батыстың музыкалық канонынан шыққан туындыларға сілтемелер бар, атап айтқанда Бетховеннің бесінші симфониясының бірінші бөлімі (түпнұсқамен салыстырғанда біршама сәл) және Брамстың бірінші симфониясының бір бөлігін қайта жазу, сондай-ақ Иоганн Себастьян Бахтың F минорындағы үш бөлімдік инвенциясынан (бірінші және соңғы бөлімдерде) үзінді. Айвс Вагнердің "Тристан мен Изольда" операсынан "Өлімге құштарлық" мотивін де пайдаланады. Бернштейннің тұңғыш орындалуы және кейінгі интерпретациялары кейіннен партитурамен еркіндікке салғаны үшін көп сынға түсті. 1951 жылы қолданылған партитурада мыңға жуық қателік болды, сонымен қатар Бернштейн финалды айтарлықтай қысқартты, Айвстің кейбір темптік көрсеткіштерін елемеді, аспаптар құрамын өзгертті және "Бронкстің қуанышы" диссонансын сегізінші нотадан жарты нотадан астамға дейін ұзартты. Көптеген дирижерлер мен тыңдаушылар Бернштейннің мысалына сүйеніп, соңғысын осы шығарманың ерекше белгісі деп есептейді. 2000 жылы Чарльз Айвс қоғамы партитураның ресми сындық басылымын дайындады және Айвстің ниеттерін дәл сақтау үшін Кеннет Шермерхорн мен Нэшвилл симфониялық оркестрінің жазуына рұқсат берді.

Жазбалар

Әлемдік премьерасы кейіннен CD-де жарық көргенімен, алғашқы студиялық жазбаны Ф. Чарльз Адлер 1953 жылдың ақпанында Вена филармония оркестрімен жасады. Леонард Бернштейн мен Нью-Йорк филармониясы осы туынды 1958 жылдың 6 қазанында Columbia Records үшін стерео және моно нұсқаларында жазды. Юджин Орманди мен Филадельфия оркестрі симфонияны 1973 жылдың 7 ақпанында RCA Victor үшін жазды, ол кейіннен Dolby Surround Sound кодтауымен CD-де көп арналы нұсқада шығарылды. Айвздің музыкасын ұзақ жылдар бойы қолдаған Бернард Херрман 1972 жылдың 4 қаңтарында Лондон симфониялық оркестрімен Decca/London-ның 'Phase 4 Stereo' альбомында жазды. Ол 1956 жылдың 25 сәуірінде BBC радиосында сол оркестрмен бірге Айвстің 2-ші симфониясының Ұлыбританиядағы тұңғыш көрсетілімін өткізді – бұл тарихи орындау қазір Pristine Audio арқылы CD-де жарық көрді. Сондай-ақ, 1998 жылы Стивен Сомаридің Нюрнберг симфониялық оркестрімен бірге жазған туындысын Claves Records шығарғанын атап өткен жөн.