Кіріспе

"Дисплейс" операциясы – Оңтүстік Африка шекара соғысы мен Ангола азаматтық соғысы барысында Оңтүстік Африка қорғаныс күштері жүргізген әскери операция. Оның мақсаты 1988 жылдың сәуір айының соңында Куито Куанавале шығысында Оңтүстік Африка қорғаныс күштерінің бригадалық құрамында қалғандай көрінуді сақтау және 1988 жылдың тамызында Оңтүстік Африканың барлық әскери бөлімдерін Анголаның оңтүстік-шығысынан толығымен шығару болды.

Өмірбаян

1988 жылғы 27 маусымда Течипа мен Калуэке маңындағы шайқастар аяқталғаннан кейін, сондай-ақ "Экзит/Хилти" операциясы ретінде белгілі болған оқиғадан соң, жарияланбаған уақытша атысты тоқтату күшіне енді. Әрі қарайғы шайқастарды болдырмауға тырысқан америкалықтар, Честер Кроккер басшылығымен Нью-Йоркте 10 шілдеде басталатын үшінші кезеңді келіссөздерді ұйымдастырды. Кеңес Одағының көмегімен кубалық делегация Оңтүстік Африкаға БҰҰ-ның 435-ші қаулысын іске асырумен байланысты кубалық әскерлердің шығуы туралы ұсыныс жасаған, бұрынғыдан кем агрессивті басшымен оралды. Бұл жаңа ұсыныс осы позицияны қабылдамай келген жеті жылдан кейін жасалды. Келіссөздер 1988 жылғы 13 шілдеде аяқталды, нәтижесінде болашақ кезеңдердегі келіссөздердің негізгі мәселелерін баяндайтын "Нью-Йорк қағидалары" атты құжат қабылданды. Оларға БҰҰ-ның 435-ші қаулысын іске асыру, СВА/Намибияның тәуелсіздігі және Кубаның Анголадан шығуы кірді. 82-ші механикаландырылған бригада шығуын бастады және оның орнына 20-шы шайқас тобы мен Руаканадан SWA/Намибияға қозғалыс болды, ал Анголаның оңтүстік-шығысында Куито Куанавале қамалын UNITA-мен бірге сақтап тұрған 20-шы шайқас тобына жаңадан келгендерге ешқандай жарақат немесе техникалық шығын болмауы үшін белгілі бір позицияны ұстауға бұйрық берілді. Сонымен қатар, 10 SA дивизиясы Анголамен SWA/Намибия шекарасында құрылды, ол Кубаның Оңтүстік-Батыс Африкаға кез келген шабуылына қарсы қорғаныс мақсатында құрылды. Читадо, Руакана, Калуэке, Наули, Куамато және Читадо арқылы өтетін сызық салынды, кубалықтар солтүстікте қалуға және Руаканадан SWA/Намибияға суармалы сумен жабдықтауды қамтамасыз етуге кепілдік беруге міндеттелді. 20-шы шайқас тобының командирі UNITA командиріне олардың оңтүстікке қарай бағытталғанын хабарлағанда, командир штабтан нақтылау сұрады. Куито Куанавале оңтүстік-шығысындағы SADF позицияларын тастап кеткенде UNITA сарбаздарының кейбіреулері жылағандарын және олардың сатқындыққа ұшырағанын сезінгендерін айтады. Бірлескен мониторинг комиссиясы 22 тамызда Руаканада кездесіп, үш тарап арасында ресми атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды. 1988 жылғы 30 тамызда Оңтүстік Африка әскерлерінің соңғысы жоспарланған уақыттан 36 сағат бұрын, әлемдік БАҚ өкілдері мен Бірлескен мониторинг комиссиясының бақылауында уақытша темір көпірден өтіп, SWA/Намибияға кірді. Шамамен мың сарбаз бар, елу көліктен тұратын колонна соғыс әндерін айтып көпірден өтті. Үш елдің офицерлері көпірден өткеннен кейін Оңтүстік Африка саперлері уақытша темір көпірді бөлшектеуге кірісті.

Салдары

Бірлескен бақылау комиссиясы 1988 жылдың 30 тамызында Оңтүстік Африка қорғаныс күштері Анголадан шығып кеткенін мәлімдеді. Одан кейін Анголадан Куба әскерлерін шығару мерзімдері төңірегінде тоғыз раунд келіссөздер өтті, ол Нью-Йоркте 22 желтоқсанда қол қойылған Үшжақты келісіммен аяқталды. Бұл келісім Кубаның Анголадан кезең-кезеңмен шығарылу мерзімдерін және 1989 жылдың 1 сәуірінде БҰҰ 435 қаулысын іске асыруды бекітті.