Кіріспе

Арта көпірі (Γεφύρι της Άρτας) – Грекияның солтүстік-батысындағы Арта қаласының батысында Арахтос өзенінен (Άραχθος) өтетін тас көпір. Ол ғасырлар бойы көп рет қайта салынды, римдік немесе одан да ертерек негіздермен басталып, қазіргі көпір, болжам бойынша, 17 ғасырдағы Османдық құрылыс. "Арта көпірі" атты халық балладасы оның салынуы кезінде адамдардың құрбандыққа шалынуы туралы әңгімелейді. Баллададан грек мақалдары мен тұрақты сөз тіркестері пайда болды, олар ұзаққа созылатын кешігулермен байланысты, мысалы, баллада мәтінінде айтылғандай: "Күндіз салды, ал түні құлап кетті".

Тарих

Эпирот шежірешісі Панайотис Аравантиностың мәлімдемесіне сәйкес, көпір алғаш рет Рим империясы тұсында салынған. Кейбір деректер Арта Эпир деспотының астанасы болған кезде қайта жаңартылғанын айтады, бұл Михаил II Дукас (1230–1268 жылдары билеген) тұсында болуы мүмкін. Қазіргі көпір Османдық кезеңде салынған, шамамен 1602–1606 жылдары немесе 1613 жылы. 1881 жылы Артаның қосылуынан бастап 1912 жылы Бірінші Балқан соғысының басталғанға дейін көпірдің ең жоғары нүктесі Осман империясы мен Грекия Корольдігі арасындағы шекара болып келді.

Фольклорлық

Акритик әндері отбасының халық балладасына сәйкес, 45 тас қалаушы және 60 оқушы, бас құрылысшының жетекшілігімен көпір салып жатты, бірақ оның негізі әр түн сайын құлап жатты. Соңында, адам даусымен сөйлейтін құс, көпір тұруы үшін бас құрылысшының әйелін құрбан ету керектігін хабарлады. Ол құрылыстың негізіне тірідей көміліп жатқанда, көпірдің жапырақтай қимылдауына және одан өтетіндердің де жапырақтай құлауына қарғыс айтады. Бірақ оған інісінің шетелде екені және ол да көпірден өтуі мүмкін екені еске түсіріледі, сондықтан ол қарғыстарын ізгі тілектерге айналдырады: "Биік таулар дірілдегендей, көпір де дірілдейді, және жыртқыш құстар құлағандай, одан өткендер де құлайды".

Параллельдер

Балқан халықтарының фольклорында қамау жиі кездесетін мотив болды. Мысалы, сербтің "Скадар салу" эпосы мен румынның "Аргеш монастыры" халық поэмасы осы тақырыпты көрсетеді. Мерлинге байланысты аңыздардың бірінде кельттер патшасы Вортигерн Амброзий мен Утер Пендрагоннан қорғану үшін мұнара салып жатқан. Арта көпірі сияқты, олар бір күндік жұмысты аяқтаған сайын, мұнара түнде құлап түседі, ал Вортигерннің кеңесшілері құлдырауды тоқтату үшін баланы құрбандыққа шалып, оның қанын цементке қосуды ұсынды.