Кіріспе

Етістік немесе сөйлемнің мағынасын толықтыруға қажетті сөйлем мүшелері (грамматика).

Етістік толықтығы – бұл етістіктің мағынасын толықтыру үшін қажетті сөйлем мүшесі, оны алып тастағанда, сөйлем грамматикалық жағынан дұрыс болмайды немесе етістіктің мағынасы түбегейлі өзгереді. Олар сөйлемнің құрылымын немесе мағынасын өзгертпей, сөйлемнен шығарып тастауға болатын қосымша сөйлем мүшелерінен ерекшеленеді. Етістік толықтықтары көбінесе қозғалыс пен орналастыруды білдіретін етістіктермен қолданылады, мысалы, қою немесе орналастыру: Ол ірімшікті қайта қойды. *Ол ірімшікті қойды. Енді вазаны мантелге қойыңыз. *Енді вазаны қойыңыз. Дегенмен, олар басқа типтегі етістіктермен де кездеседі:

Біз қонақ үйде тұрамыз. *Біз тұрамыз.

Теориялық тәсілдер

Басты сөз тіркесімінің грамматикасы етістіктердің тәуелділік тізбесінің құрамындағы жағдайлық толықтырғыштарды сипаттайды, сондықтан олар міндетті аргументтер болып табылады. Бұл теория бойынша, жағдайлық толықтырғыштар лексикада етістікке қатысты грамматикалық білімнің бөлігі ретінде сақталады. Балама ретінде, құрылымдық грамматика сияқты, оларды белгілі бір аргументтік құрылымдардың бөлігі деп қарастыруға болады – бұл жағдайда, қозғалыс құрылымы – ол етістіктің мағынасымен ерекше үйлесімді. Мұнда жағдайлық толықтырғыштар грамматикада өздігінен белгі болып табылатын қозғалыс құрылымының бөлігі ретінде сақталады. Құрылымға негізделген тағы бір теория екі көзқарасты біріктіреді: етістіктің белгілі бір мағыналары белгілі бір аргументтік құрылымдармен жиі кездеседі, сондықтан аргументтік құрылымдар да етістікке қатысты грамматикалық білімнің бөлігі ретінде сақталады. Мұндай шағын аргументтік құрылымдар «мини-құрылымдар» деп аталады. Демек, put мысалында, осы теорияға сәйкес, жағдайлық толықтырғыштар аргументтік құрылымның құрамына кіреді және етістіктің өзі туралы ақпарат ретінде сақталады.