Кіріспе

Просперо Фариначчи (1 қараша 1554 – 31 желтоқсан 1618) – итальяндық Ренессанс кезеңінің заңгері, адвокаты және судьясы. Оның "Praxis et Theorica Criminalis" (Қылмыстық құқық практикасы мен теориясы) еңбегі Ағарту дәуіріне дейін азаматтық құқық жүйесі бар елдердің қылмыстық құқығына ең зор ықпал еткен. Фариначчи сол заманғы ең танымал қылмыстық істе әкесін өлтірді деген айыппен сотталған Беатрис Ченчиді қорғады. Ол қатаң үкімдерімен белгілі болды.

Өмірбаян

Капитолийлік нотариустың ұлы Фариначчи 1554 жылы Римде дүниеге келді. Ол Римдегі Ла Сапиенца университетінде заң білімін алып, 1567 жылы 23 жасында докторлық дәрежесін алды. Просперо көп кешікпей талантты адвокат ретінде танылды. 1567 жылы ол Браччаноның Орсини әулетінің қызметіндегі бас комиссар болды. Оны Рим папасы VIII Клемент қылмыстан босатып, Фариначчи атының (италия тілінде "ұн" деген мағынаны білдіретінін) пайдаланып, "Ұн жақсы, ал қап нашар" деген әйгілі әзіл айтты. Фариначчи, әсіресе, 1599 жылы Беатрис Ченчи және оның туыстарының (нақтырақ айтқанда, әкесін өлтіру) бойынша өткен даулы сот ісінде адвокат ретінде танымал болды, ол олардың қорқынышты жазалануымен – қоғамда бас кесілуімен аяқталды. Ол қорғау ісінде маңызды рөл атқарды және қызды құтқара алмаса да, папаны ең кіші ұлы Бернардоны аман қалдыруға көндірді, баланың жас екендігі мен уақытша психикалық денсаулығының нашарлауын жеңілдетуші факторлар ретінде пайдаланды. 1600 жылы Фариначчидің Клериа есімді әйелден ұлы болды. Кейін Людовико дін қызметкері болып, әкесінің жалғыз мұрагері атанды. Проспероның Джузеппе Чезари салған портреті Museo nazionale di Castel Sant'Angelo мұражайында сақталуда.

Шығармалары

Просперо Фариначчи заңдық шешімдері мен пікірлерімен танымал болды, оларды ол төрт үлкен томда және көптеген басылымда жариялады. Оның ең маңызды еңбектері: Praxis et theorica criminalis, 1594–1614. Фариначчидің «Праксис және қылмыстық теория» еңбегі Батыс құқық мәдениетіне зор ықпал етіп, қазіргі заманғы азаматтық құқық елдеріндегі маңызды анықтамалық нүктеге айналды. «Праксис» дәстүрлі құқық елдерінде де кеңінен танылды: 1678 жылы Шотландияда жазған Роузхоудың Джордж Маккензи мырзасы Фариначчидің еңбектеріне көп сілтеме жасады. «Праксис» азаптау құқығының толыққанды еңбегі ретінде ерекше аталады. Фариначчи қылмыстық сот процестерінде азаптаудың қолданылуына көп көңіл бөлді және оның қолданылуына қатаң шектеулер қойды.