Кіріспе

Михаил Кузьминнің "Қанаттар" (Крылья) романы – гомосексуализм тақырыбындағы алғашқы орыс романы. Михаил Кузьмин жазған бұл роман 1906 жылы консервативті әдеби ортаның наразылығын тудырды.

Сюжет

Роман жасөспірім Ваня Смуровтың ересек, қалалық ұстазы Ларион Стропқа деген құштарлығымен айналысады. Ларион Строп – педераст, ол Ваняны ерте Ренессанс, классикалық және романтикалық өнер әлемімен таныстырады. Бірінші бөлімнің соңында Ваня өзіне ұнаған адамның гей-клубына барып-келіп жүретінін біліп, қатты ойға келеді. Өзінің сезімдерін түсіну үшін Ваня Волга өңіріне шегінеді, бірақ ауыл әйелдерімен болған жағымсыз тәжірибесі, олардың оны жастығынан ләззат алуға шақыруының ұятты әрекет екенін түсінуі, Ваняны классика пәнінің мұғалімінің Италияға саяхаттау туралы ұсынысын қабылдауға итермелейді. Романның соңғы бөлімінде Ваня мен Италиядағы Строп Флоренция мен Римнің жылы ауа-райы мен керемет өнер туындыларынан ләззат алады, ал принц Орсини жас жігітті гедонизмнің өнеріне баулиды.

Қабылдау

Романның бір бөлігі Кузьминнің 1897 жылы Италияға саяхаттаған тәжірибесіне негізделген, Платондық рухтағы әңгімелерге толы; атауының өзі Федрге сілтеме жасайды. Кітап өте әсем, ерекше стильде жазылған болса да, оның беделіне көптеген дау-жанжалдар тосқауыл болды. Кузьмин қазіргі Еуропада гомосексуализмнің "адамгершілікке қайшы емес, дінсіз де емес, бірақ моральдық жағынан ерекше, этикалық тұрғыдан қолдау тапқан, тіпті кейде рухани жағынан жоғары тұрған, құнсыздық емес, жеке құндылықтарды жасау мәселесі" екенін алғаш айтқан жазушылардың бірі болды. Владимир Набоков өзінің "Көз" атты повесінде Кузьминнің романын пародиялап, еркек кейіпкерге "Смуров", ал әйел кейіпкерге "Ванья" есімдерін берді.