Кіріспе

Венадағы сарай

Ланкороньский сарайы – Австрияның Вена қаласында, Ландстрассе ауданында, Jacquingasse 16-18 мекенжайында орналасқан сарай. Ол 1894-95 жылдары граф Кароль Ланкороньский мен оның отбасы үшін жеке тұрғын үй ретінде салынды және графтың құнды өнер жинағында сақталды. Сарайды нео-барокко стилінде театр архитекторлары Фердинанд Фелнер мен Герман Хельмер салған. Ғимарат үш қабатты, көшеден ішке қарай орналасқан және екі қақпасы бар қабырғамен қоршалған. Кіреберіс залы екі қабатты, ағашпен қапталған және отбасы мүшелерінің портреттерімен безендірілген. Басқа мерекелік залдарында 17 ғасырға жататын фрескалар мен сәнді гобелендер орналасқан. Әр түрлі дәуірлерге жататын құнды картиналар, жиһаз және мүсіндер түрлі бөлмелерде тақырыптық жиынтықтар құрап, бөлмелердегі жинақтарды көрсететіндей етіп орналастырылған. Сарай Екінші дүниежүзілік соғыста ауыр зақымдар алды және 1960 жылдары бұзылып кетті.

Тарих

Галисиядан шыққан аристократтар Ланкоронскилер әулеті ұрпақтан ұрпаққа итальяндық Ренессанс кезеңінің суреттерін, неміс, француз және голланд суреттерін, ежелгі мүсіндерді, қоладан жасалған заттарды, шыны миниатюраларын және фарфорларды қамтитын көрнекті өнер коллекциясын жинады. Граф Карол Ланкоронский отбасының коллекцияға деген қызығушылығын жалғастырды. Ол коллекционер, археолог, өнерге демеуші, автор және консерватор болды, сонымен қатар император Франц Иосиф I-нің камерагері қызметін атқарды. Оның коллекцияға қосқандары ежелгі мүсіндер, сондай-ақ Тинторетто, Каналетто және Рембрандттың суреттері болды. Ланкоронский сарайындағы өнер коллекциясы оның басшылығымен Венадағы ең ірі коллекциялардың біріне айналды. Сарайға жиі келіп кеткен суретшілер Ханс Макарт, Виктор Оскар Тильгнер, Арнольд Беклин, Каспар фон Зумбуш және Огюст Роден болды. Хьюго фон Хофмансталь және Райнер Мария Рилке сияқты жазушылар мен авторлар да сапар шекті. Австро-Венгрия империясының құлауынан кейін граф Польшаға оралуға шешім қабылдады және коллекциясының көп бөлігін Галисиядағы отбасылық иелігіне көшіре бастады. 1938 жылы Австрияның нацистік Германияға қосылуымен нацистер сарайды тартып алды. Мұрагер граф Антон Ланкоронский поляк азаматы болғандықтан, ол "Бұрынғы Польша мемлекетінің азаматтарының мүлігін қарау туралы" жаңа ереже бойынша қарастырылды. Қалған өнер коллекциясы 1939 жылы Польшамен соғыс басталғаннан кейін тартып алынды. Адольф Гитлер Австрияда тартып алынған барлық өнер туындылары елде қалуы керек деп жарлық шығарды, бірақ сатып алынған заттарды экспорттауға рұқсат берілді. Бұл шара рейхсмаршал Герман Герингтің Ланкоронский коллекциясынан екі картинаны сатып алуының нәтижесінде қабылданды. Геринг Гитлердің оларды қайтару туралы бұйрығына қарамастан, суреттерді өзінде сақтап қалды; алайда, бұл жарлық Австрияның өнер туындыларының көпшілігінің елден шығуына кедергі келтірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген өнер заттары сақтау үшін Форарлберг штатындағы Хогенем сарайына әкелінді. Өкінішке орай, ондағы заттардың көп бөлігі өрт сөндіруге ұшырады. Ланкоронский сарайы соғыстан кейін тоналып, өртке ұшырады. Сарай уақытша жөнделді, бірақ кейін тасталып, құлдырап кетті. Жаңаруға қажетті қаржылық шығындар тым жоғары деп есептелді, сондықтан 1960 жылдары сарай толығымен бұзылып, орнына Хоффманн Ла Рош компаниясы үшін заманауи кеңсе ғимараты салынды. Бүгінде бұл кеңсе ғимараты Мотороланың Австриядағы бас кеңсесі болып табылады. Құтқарылған өнер коллекциясы әртүрлі мұражайлар мен жеке коллекцияларға таралып кетті.

Ланкоронский жинағы

Жинақтағы көптеген заттар бастапқыда Варшавадағы Корольдік сарайдан келген. Олар король Станислав Август Пониатовскийдің есімімен аталған "Станислав Август галереясында" ілінген көптеген картиналардан тұрды. 1795 жылы Польшаның бөлінуінен кейін, Корольдік сарайдағы көптеген заттар сатылып, оларды поляк ақсүйек отбасылары, оның ішінде Ланкоронскийлер сатып алды. Басқа да алынған заттарға мүсіндер, тоқымалар және күміс заттар кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалған өнер туындыларын үш мұрагер Лондонның Ұлттық галереясына және Венадағы Күнстхисторический мұражайына сатты. Кейбір заттар граф Ланкоронскийдің кіші қызы, графша Каролина Ланкоронская 1990 жылдары Польшаға сыйға берді. Ланкоронский коллекциясынан алынған заттарды Краковтағы Вавель патша сарайында және Варшавадағы Корольдік сарайда көруге болады.