Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз астрономы және астрологы Жан Батист Морин (23 ақпан 1583 – 6 қараша 1656), латын тілінде Morinus деп те белгілі, француз математигі, астрологы және астрономы болған.
French astronomer and astrologer
Jean Baptiste Morin (February 23, 1583 – November 6, 1656), also known by the Latinized name as Morinus, was a French mathematician, astrologer, and astronomer.
Өмір және жұмыс
Вильфранш-сюр-Саонада, Божоледе дүниеге келген ол 16 жасында Экс-ан-Прованста философияны оқуға кірісті. 1611 жылы Авиньонда медицинаны оқып, екі жылдан кейін медицина ғылымының мағынасын алды. 1613-1621 жылдары Булонь епископының қызметінде болды және осы кезеңде Германия мен Венгрияға жіберілді. Ол епископқа астролог ретінде қызмет етіп, сонымен қатар кендерге барып, металдарды зерттеді. Соңынан ол 1629 жылға дейін Люксембург герцогының кеңсесінде жұмыс істеді. Морин 1624 жылы Аристотельді қорғау туралы жариялады. Ол оптика саласында да жұмыс істеді және астрологияны зерттеуді жалғастырды. Пьер Гассендимен бірге байқау астрономиясымен айналысты. 1630 жылы Морин Корольдік колледждің математика профессоры болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қызмет етті. Жер ғарышта өз орнында қалады деген сенімді ұстанып, Морин Галилей мен оның идеяларына қарсы оппозициялық көзқарасымен танымал. Галилей сотталуынан кейін де сын-ескертпелерін тоқтатпады. Морин 1638 жылы философпен кездескеннен кейін Декарттың идеяларына да шабуыл жасады, сондықтан ол өте даулы тұлға болған. Осы даулар Моринді ғылыми қауымнан оқшаулады. Морин шар тәрізді үшбұрыштарды шешудің жақсартылған әдістерін табу қажеттігін және жаңа ай кестелеріне мұқтаждық бар екенін сенді.
Born in Villefranche sur Saône, in the Beaujolais, he began studying philosophy at Aix en Provence at the age of 16. He studied medicine at Avignon in 1611 and received his medical degree two years later. He was employed by the Bishop of Boulogne from 1613 to 1621 and was sent to Germany and Hungary during this time. He served the bishop as an astrologer and also visited mines and studied metals. He subsequently worked for the Duke of Luxembourg until 1629. Morin published a defense of Aristotle in 1624. He also worked in the field of optics, and continued to study in astrology. He worked with Pierre Gassendi on observational astronomy. In 1630, Morin was appointed professor of mathematics at the Collège Royal, a post he held until his death. A firm believer of the idea that the Earth remained fixed in space, Morin is best known for being an opponent of Galileo and the latter's ideas. He continued his attacks after the Trial of Galileo. Morin seems to have been a rather contentious figure, as he also attacked Descartes' ideas after meeting the philosopher in 1638. These disputes isolated Morin from the scientific community at large. Morin believed that improved methods of solving spherical triangles had to be found and that better lunar tables were needed.
Морин және географиялық бойлық
Морин географиялық ұзындық проблемасын шешуге тырысты. 1634 жылы ол айдың жұлдыздарға қатысты орнын өлшеу арқылы абсолютті уақытты анықтауды ұсынды. Оның әдісі 1514 жылы Иоганн Вернер ұсынған ай қашықтығы әдісінің бір түрі болды. Морин осы әдіске жақсы ғылыми құралдар мен ай параллаксын ескеру сияқты бірнеше жақсартулар енгізді. Морин Гемма Фризиустің географиялық ұзындықты есептеу үшін сағатты тасымалдау әдісінің жұмыс істейтініне сенбеді. Әрдайым ашуланшақ Морин: «Шайтанның ұзындықты өлшейтін құрал жасауға болатынын білмеймін, бірақ адамның оған тырысуы – ақымақтық» деді. Ришелье Мориннің ұсынысын бағалау үшін комиссия құрды. Комиссия құрамына Этьен Паскаль, Клод Мидорж және Пьер Эригон кірді. Комиссия Мориннің ұсынысын жасағаннан кейін бес жыл бойы онымен пікір келіспеді. Морин өзінің ұсынысына қарсылықтарды тыңдаудан бас тартты, ол іс жүзінде жүзеге аспайтындықтан. Комиссия мүшелерін көндіру үшін Морин ай туралы дәл деректер алу мақсатында обсерватория құруды ұсынды. Ол бес жыл бойы комиссиямен дауласты. 1645 жылы Ришельеден кейін келген кардинал Мазарин Моринге географиялық ұзындық проблемасы бойынша жұмысы үшін 2000 ливр зейнетақы берді.
Morin attempted to solve the longitude problem. In 1634, he proposed his solution, based on measuring absolute time by the position of the Moon relative to the stars. His method was a variation of the lunar distance method first put forward by Johann Werner in 1514. Morin added some improvements to this method, such as better scientific instruments and taking lunar parallax into account. Morin did not believe that Gemma Frisius' transporting clock method for calculating out longitude would work. Morin, unfailingly irascible, remarked, "I do not know if the Devil will succeed in making a longitude timekeeper but it is folly for man to try." A prize was to be awarded, so a committee was set up by Richelieu to evaluate Morin's proposal. Serving on this committee were Étienne Pascal, Claude Mydorge, and Pierre Hérigone. The committee remained in dispute with Morin for the five years after he made his proposal. Morin refused to listen to objections to his proposal, which was considered impractical. In his attempts to convince the committee members, Morin proposed that an observatory be set up in order to provide accurate lunar data. He wrangled with the committee for five years. In 1645, Cardinal Mazarin, Richelieu's successor, awarded Morin a pension of 2,000 livres for his work on the longitude problem.
Морин және астрология
Әлдеқимде астролог ретіндегі еңбектерімен танымал болған Морин өмірінің соңында «Француз астрологиясы» («Astrologia Gallica») атты трактатын аяқтады, бірақ оны басылып шығуға үлкермеді. 1661 жылы Гаагада 850 беттік бір үлкен фолио түрінде латын тіліндегі 26 кітаптан тұратын күрделі мәтін жарық көрді. Бұл еңбек туған сәттегі карта, соттық, дүниелік, сайлау және метеорологиялық астрологияны қамтиды. Ал астрологиялық техникаларға (олар негізделген теологиялық талқылаумен салыстырғанда) көбірек қатысты бөлімдер француз, испан, неміс және ағылшын тілдеріне аударылған немесе қайта жазылған. Ағылшын тілінде сөйлейтін астрологтар арасында Морин туған сәттегі картадағы уәделерді әдістемелік экстраполяция арқылы болжаумен ерекше айналысқандығы белгілі. Оның техникалары – бағыттар, күн және айдың қайта оралуы, ал ол транзиттерді қосалқы техника деп есептегенімен, оқиғалардың дәл уақытын анықтаудың маңызды кілті деп білді. Морин классикалық астрологиялық теорияның көп бөлігін, соның ішінде Птолемейдің астрологиясын сынға алды, өмірінде және өмірінен бұрынғы көптеген астрологтар үшін маңызды саналған кейбір техникалардың артықшылықтары мен кемшіліктерін көрсету арқылы берік құралдар жиынтығын ұсынуға тырысты. Сонымен қатар, Морин әлемдегі бағыттарды, негізінен Региомонтанның еңбегіне негізделген және математикадағы соңғы жетістіктердің арқасында қолжетімді болған техниканы насихаттауға көп күш жұмсады. Өз жұмысында Морин оқиғаларды сәтті сипаттаудың мысалдарын келтіреді, оларды басқаша дәл осы дәрежеде анықтау мүмкін болмас еді. Мориннің өмірі өзінің куәлігі бойынша сынақтар мен қиындықтарға толы болды. Ол Парижде 73 жасында табиғи себептерден қайтыс болды.
Perhaps most famous for his work as an astrologer, towards the end of his life Morin completed Astrologia Gallica ("French Astrology"), a treatise which he did not live to see in print. The 26 books of intricate, complex, Latin text were published at the Hague in 1661 as one thick folio 850 pages long. The work covers natal, judicial, mundane, electional and meteorological astrology, and parts that are most concerned with astrological techniques (as compared to theological discussion on which they are based) have been translated or paraphrased into French, Spanish, German, and English. At least among English speaking astrologers, Morin is known as having been particularly concerned with prediction through methodical extrapolation of what is promised in the natal chart. His techniques were directions, solar and lunar return, and he regarded transits a subsidiary technique though one key to accurate timing of events nonetheless. Morin challenged much of classical astrological theory, including the astrology of Ptolemy, in an attempt to present a solid set of tools while rendering reasons for and against particular techniques, some of which may be considered crucial to many astrologers before and during Morin’s lifetime. At the same time, Morin vested himself heavily in promoting in mundo directions, a technique largely based on the work of Regiomontanus that became available thanks to then recent advancement in mathematics. In his work, Morin provides examples of successful delineation of events that otherwise could not be delineated with the same relative degree of certainty. Morin’s life has been that of trial and tribulation by his own testament. He died in Paris of natural causes at 73 years of age.