Кіріспе

Үнді кастасы

Веллалар – Үндістанның Тамил Наду, Керала штаттары мен Шри-Ланканың солтүстік-шығыс бөлігінде кездесетін касталар тобы. Арунатту Веллалар, Чожия Веллалар, Каркартар Веллалар, Конгу Веллалар, Тхулува Веллалар және Шри-Ланка Веллалары сияқты сандық тұрғыдан көп касталар бар.

Этимология

Велалар (வேளாளர்) термині Сангам әдебиетінде Парипадал туындысында алғаш рет кездеседі, онда ол жер иесі мағынасында қолданылады. Велалар (வேளாளர்) термині Вель (வேள்) сөзінен туындаған, ал Вель атағы Сангам дәуіріндегі Велер сардарларының арасында басқа да атақтармен бірге болған. Веллалар (வெள்ளாளர்) сөзі «тасқын» деген мағына беретін Vellam түбірінен шыққан болуы мүмкін, бұл жерге қатысты түрлі құқықтардың пайда болуына себеп болды; және Веллалар жер құқығын иелену арқылы осы атты алған.

Тарих

Веллалардың мәдени тарихы Оңтүстік Үндістанда екі мың жылдан астам уақытқа дейін жетеді, онда бұрын олар билеуші және жер иеленуші қауым болған.

Сангам әдебиетінде

Веллалар Сангам дәуірінен бастап адамдар тобы ретінде еске алынады және Сангам әдебиетінің көптеген классикалық туындыларында айтылады. Толкаппиямда "веллалар" деген термин кездеспейді, бірақ "велаан маантар" деп аталатын бір топ адам туралы сөз болады, олар егіншілікпен айналысудан бөлек, мемлекеттік істерге қатысқанда қару-жарақ алып жүруге және гүл шоқтарын тағуға құқылы болған. "Веллалар" термині Парипадалда жер иесі мағынасында қолданылады.

Сангамнан кейінгі кезең

Сангам дәуірінен кейін (б.з. 3-ші – 6-шы ғасырларда) тамил жерлерін Калабхрас әулеті биледі. Тарихшылар Калабхралардың Веллалар қауымының құрамына кірген, бұрынғыда Чолалар мен Паллавалардың қарауында болған жауынгерлер екенін санайды. Ғалым және тарихшы М. Рагхава Айенгар Калабхраларды Веллалардың ішіндегі Калаппалар тобымен байланыстырып, патша Ачута Викрантаны Мейкандардың әкесі Ачута Калаппаламен теңестіреді. Чола патшалығында тұрып буддалық оқулықтар жазған пали тіліндегі жазушы Буддадатта (Винаявиниччаяның Нигаманагатасында, 3179-шы шумақта) сол кезде (б.з. 5-ші ғасырында) Чола патшалығын билеген өзінің демеушісі Ачута Викрантаны «Каламба кула нандан» деп атап көрсетеді, яғни Каламба әулетінің сүйіктісі. Пали және тамил тілдерінде «Каламба» немесе тамил тілінде «Каламбам» сөзі тамил құдайы Муруганмен байланысты киелі тотем – Кадамба ағашын білдіреді.

Велир

Велирлер – Ядава (Яду) тегінен тарағанмын деп есептеген ежелгі тамил бастықтарының тобы. Ай Велирлер – Сангам дәуірінде Венад және оның төңірегіндегі аумақты басқарған осындай Велирлердің бірі. «Венад» сөзі «Вель-наду» сөзінен шыққан, яғни Вель бастықтары билеген ел. 9 ғасырлық Ай патшасы Викрамадитья Варагунаның әйелі туралы мәлімет бар, ол жазуларда Муруган Ченти және Айкула Махадеви деп аталады. Оның әкесі, Чатхан Муруган есімді Ай бастығы, Викрамадитья Варагунаның ізашары король Карунандакканның Хузур тақталарында Веннир Веллала деп сипатталған, яғни туғаннан Веллала. Ирунковел немесе Ируккувел бастықтары – өздерінің астанасы Кодумбалурдан (Пудукоттай ауданына жақын) билік жүргізген тағы бір ежелгі Велир руы. Олар неке арқылы Чолалармен байланыста болған. Раджадхираджа Чоланың жазуында патшаның жоғары әскери шенеунігі (Данданаяка) болған Ируккувел вассалы Велала ретінде сипатталған. Ирунговелдер Хойсалалардың бір тегінен шыққан деп есептеледі, өйткені Сангам поэзиясының бірінде Ирунговел бастығының атасы бекінілген Туварай қаласын басқарғандығы айтылады. Кейбір тарихшылар бұл қаланы Хойсала астанасы Дварасамудрамен теңестіреді. Сонымен қатар, бастықтың жолбарысты өлтіруі туралы аңыз (Пуликадимал) Хойсаланың шығу тегі туралы аңызға ұқсас, онда «сала» бір ақылдыны құтқару үшін жолбарысты өлтіреді. Тарихшы Арокиясвамидің сөзіне сәйкес, Хойсала титулы «Баллала» – тамил сөзі «Веллала»ның бір түрі ғана. Хойсала патшасы Веера Баллала III тіпті қазіргі күнінде Тируваннамалайда, олардың 14 ғасырдағы астанасы болған қалада «Веллала Махараджа» деп жергілікті тұрғындар арасында белгілі.

Чола дәуірі

Антрополог Кэтлин Гоуфтың айтуынша, "веллалар Чола патшалары тұсында үстемдік құрған әлеуметтік-аристократиялық каста болды, олар сарай қызметкерлерін, әскери шенеуніктердің көп бөлігін, патшалық бюрократияның төменгі буындарын және шаруалардың ең жоғары тобын қамтамасыз етті". Мулбагал талугіндегі Авани мен Уттанурдан табылған екі бірдей тамил жазуы Кулотунга I-нің билігінің үшінші жылында (шамамен 1072-1073 жж.) жасалған. Онда Чола мандаламының 78 надусынан және Жаянгонда Чоламандаламының 48000 бхумиінен (Тамил Надудың солтүстік аудандары, яғни Тондаимандалам) зор қару-жарақпен келген оң қол сапының (перумпадай валангай махасенай) зор әскері қалай жеңіске жетіп, Оңтүстік Карнатаканы (Колар ауданы) жаулап, мекендегені суреттеледі. Тарихшы Бертон Стейн осы жазуды жан-жақты талдап, Валангай әскери күштері мен Чоланың Велайккара әскерлерін веллалармен теңестіреді және жоғарыдағы жазудың мазмұны осы сәйкестікті растайды деп атап көрсетеді. Велайккара әскерлері – патшаға жақын болған оң қол касталарынан құралған, қарулы күштердің арнайы бөлімдері. Әдетте, бөлімдер патшаның атымен аталатын, мысалы, Раджараджа теринда валангай велайккарар, яғни Чола I патшасы Раджараджаның белгілі (теринда) әскері. Чола жазуларында Велайккара әскері өз патшаларын қорғамаған жағдайда немесе ол қайтыс болғанда өзіне-өзі қол жұмсауға ант ететіні жазылған. Чалукия патшалары да "Велпуларасар", яғни "Вел елінің патшалары" (пулам тамил тілінде "аймақ немесе ел" деген мағынаны білдіреді) және "Велкулаттарасар", яғни "Вел руының патшалары" (кулам) атағымен белгілі болған, бұл атаулар эпиграфтарда және көне тамил сөздігі Дивакарамда кездеседі. Веллалар сонымен қатар 7-ші ғасырдан бастап Оңтүстік Үндістандағы Бхакти қозғалысына үлес қосып, индуизмді қайта жаңғыртуға көмектесті. Көптеген Наянмарлар, яғни шивалық қасиеттілер веллалар болған. 12-ші ғасырда Секилан Махадевадигал Рамадева өзінің "Перияпуранам" атты еңбегінде осы Наянмарлардың қаһармандықтарын жырлаған. Секизхар Тондаимандаламдағы Кундратурда веллалар отбасында дүниеге келді және "Уттама Чола Паллавараян" атағын алды. Секилан Махадевадигал Рамадева – Кулотунга Чола II-нің құрдасы, ол Вайшнав дінін уағыздағандық үшін брахман философы Раманужаны қуғындап, Шива ең ұлы құдай деген мазмұндағы құжатқа қол қоюға мәжбүр еткен патша.

Шри-Ланка

Шри-Ланканың веллалары Ялпана Вайпава Малаи және Жаффна патшалығының басқа да тарихи мәтіндерінде тіркелген. Олар Шри-Ланка тамилдерінің жартысын құрайды және жер өңдеумен және мал шаруашылығымен айналысатын негізгі шаруалар болып табылады. Голланд билігі тұсында олардың ықпалы артып, аралдың отарлық саяси элитасының біріне айналды.

Джайнизмде

Қазіргі таңда тамил джайналарының көпшілігі веллалар әлеуметтік тобынан шыққан. Тамил джайндары Сайва велаларды "nīr pūci nayinārs" немесе "nīr pūci vellalars" деп атайды, яғни киелі күлді немесе (tiru) nīru-ды жағып джайнизмнен шығып кеткен веллалар. Кейбір джайнистер осы дін өзгертуді Тамил Надудағы Бхакти қозғалысы кезеңімен байланыстырса, ал басқалары оны 15 ғасырда Виджаянагар империясының билеушісімен болған қақтығысқа жатқызады.

Қазіргі қолданылуы

Қазіргі уақытта "веллалар" термині нақты емес болғанымен, Кааркаата Велалар және Кондайкатты Велалар сияқты жер өңдемейтін, бірақ жер иеленуші касталардың көптеген өкілдері түрлі лауазымдарда билеуші ​​династияларға қызмет еткендіктеріне қарамастан, өздерін веллалар деп жариялайды. Сол сияқты, дәстүрлі түрде жер иелері болған және қамалдардың ішінде тұрған Коттай Пилламарлар егіншілікке жерді жалға бермейді және өздерінің жерлерін өңдемейді. Олар сондай-ақ егіншілікпен және қол еңбегімен байланысты стигмаға байланысты егістікті тікелей бақыламайды. Осылайша, Чозия Веллалардың бір тармағы болған Веллала-Четтилер саудагерлер және кәсіпкерлер болды. Ади Саива Веллалар тобы – қатаң вегетариандық Саивалардың дін қызметкерлері ретінде дәстүрлі түрде қызмет еткен қатаң тобы.

Әлеуметтік жағдайы

Веллалар жоғары мәртебелі деп есептелді және Чола дәуірінде жоғары дәрежеге ие болды. Олар Чола дәуірінде шивизмді дамытуға және бекітуге көмектесті, ал көптеген діни көшбасшылар Веллалар қатарынан шықты. Олар Тамил еліндегі Шива храмдарына экономикалық қолдау көрсеткен, өркендеген шаруалар мен жер иелерінің қауымы еді. Тамил аймағында Мудалияр және Пиллай сияқты веллалар, сондай-ақ басқа да брахман емес топтар брахмандармен тең мәртебеге ие болды. Веллалар кейбір әлеуметтік және діни жағдайларда брахмандарға қарағанда артық билікке, құдіретке және мәртебеге ие болды. Олар діни амалдарында брахмандардан да консервативті болды. Веллалар әулеттері Чола патшалық әулеттерімен некелік байланыс жасады. Кавери елтізі аймағындағы храмдардағы діни ықпал үшін Смарт брахмандары үнемі Тамил шайвиттерімен бәсекелесті. Смарталар индуистік құдайларға табынуды қабылдап, санскриттік негіздерін тамилдік шайва және вайшнав діншілігімен біріктірді, соңында өздерін шайвалықтар деп жариялады және Шива храмдарында құлшылық етуді бастады. Сангам дәуірінен бастап Үндістан тарихының Чола дәуіріне дейін (б.з. 600-1200 жылдар аралығында) мемлекеттік билік салыстырмалы түрде төменгі Веллалар басшыларының қолында болды. Олар жергілікті және сыртқы брахмандарға жер және құрмет сыйлады, ал олар өз кезегінде оларды заңдастырды.