Кіріспе

Газдалған сусын 1939 жылы алғаш рет жасалған.

Грэпетте – жүзім дәмі бар газдалған сусын, алғаш рет 1939 жылы Бенджамин "Таиндл" Фукс жасап, саудаға шығарған. Қазір Грэпетте-ді Grapette International компаниясы өндіреді және АҚШ-та Walmart компаниясы оны Sam's Choice газдалған сусындар желісінің бір бөлігі ретінде сатады.

Даму

Граппетті 1901-1981 жылдары Бенджамин "Тиндл" Фукс "Фукс дәмдері" деп аталатын өнімді сатушы ретінде жұмыс істеген кезде, оның жүзім дәмінің танымалдығын байқағанда жасады. Фукс нарықтағы жүзімді газдалған сусындардан қанағаттанбағандықтан, жүзімді газдалған сусынның дәмі қандай болуы керек деп ойлаған дәмді жасауға кірісті. Екі жыл бойы ондаған мың дәмді сынап көргеннен кейін, 1939 жылы ол сол кездегі барлық басқа жүзімді газдалған сусындардан артық деп санайтын дәмді дамытты. Сусынға ат қою үшін Фукс Хьюберт Оуэнге жүгінді. Оуэн және оның ассистенті ат табу үшін жергілікті конкурс өткізді, бірақ ешқандай қолайлы нәтиже шықпады. Одан әрі шабыт алу үшін Оуэн 1939 жылы Вашингтонға сапар шегіп, АҚШ Патент бюросының тауарлық белгілерінің тізімін қарады. Сонда Оуэн "Грапетт", "Оранжетт" және "Лимонет" аттарына сауда белгісіне ие Руб Голдштейн туралы білді. Тағы бір зерттеу көрсетті, Голдштейн Фукс жүзімінің дәмін пайдаланатын "Тиньи" деген сусын шығаратын шағын бөтелкелеу фирмасының иесі болған. "Тиньи" алты унциялық бөтелкелерде шығарылып, Вирджиния және Солтүстік Каролина штаттарында сатылды. Дегенмен, Голдштейн ешқашан "Грапетт", "Оранжетт" немесе "Лимонет" аттарын қолданған емес. 1940 жылдың наурыз айында Фукс пен Оуэн Голдштейнмен Чикаго, Иллинойс штатында кездесіп, "Грапетт", "Оранжетт" және "Лимонет" аттарын барлығы 500 долларға сатып алды.

Бастапқы сатылым

1940 жылдың көктемінде Фукс өзінің содасын Арканзас штатының Камден қаласында "Grapette" деген атпен сата бастады. "Grapette"-тің алғашқы жылғы сатылымы өте үміт беруші болды. Бұл "Grapette"-тің дәмімен, сондай-ақ оның ерекше қаптамасымен байланысты болды. Көптеген газдалған сусындар сол кезде он екі унциялық бөтелкелерде сатылатын. "Grapette" алты унциялық мөлдір шыны бөтелкеде сатылды, бұл сусынның күлгін түсін көрсететін. Сатудағы сәттілікке байланысты "Grapette" маркетингі АҚШ-тың көп бөлігіне тарады және жарнамада "Шаршаған жоқ па?" деген ұран қолданылды. Сонымен қатар, "Orangette" (апельсин хош иісі бар сода, көп мөлшерде нағыз апельсин шырыны қолданылған) және "Lemonette" (көп мөлшерде нағыз лимон шырыны бар) сияқты басқа да дәмдер әзірленді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Фукс "Botl O" және "Sunburst" сияқты басқа брендтерінің көп бөлігін тоқтатты және "Grapette"-ке назар аударды. Соғыс кезінде, шектеулер мен материал тапшылығына қарамастан, "Grapette"-тің сатылымы артып келе берді. Соғыс уақытында рационированиеға жататын қантты ұнтақ қантқа су қосып ерітіп, рационированиеге жатпайтын сироп ретінде сатуға болатын. 1942 жылы Арканзас штатының мұнай магнаты Р. Пол Мэй Фуксты Латын Америкасында "Grapette"-ті сатуға рұқсат беруге көндірді, себебі аймақта газдалған сусындардың таңдау аспаптары жетіспеді. Мэй Гватемалада "Grapette"-тің жақсы беделін қалыптастыра алды, "Grapette"-тің өзімен қатар "Orangette" және "Lemonette"-ті де сатты. Бұл брендтер көп ұзамай нарықтың көшбасшыларына айналды. 1962 жылы "Grapette"-тің экспорт бөлімі "Grapette International" деп аталатын жеке компанияға қайта ұйымдастырылды. 1962 жылы "Grapette" "Mr. Cola" деген атпен "Coca-Cola"-мен бәсекелесу үшін кока-кола сусындарының желісін ұсынды. Бұл сусынның танымал болуына оның он алты унциялық бөтелкесі ықпал етті. "Mr. Cola" он және он екі унциялық көлемдерде де қол жетімді болды. 1963 жылы "Lymette" бренді "Grapette" брендтерінің отбасына қосылды. Алайда, "Lymette" басқа брендтердің коммерциялық сәттілігіне жете алмады.

Қалпына келтіру және зейнеткерлікке шығу

1960 жылдары Фукс Грэпетте өзінің шегіне жеткенін сезінді және одан әрі жылжуға дайын болды. Онжылдықтың соңына қарай Фукс Грэпетті сатып алуға қызығушылық білдірген топтармен келіссөздер жүргізді. Фукс 1970 жылы Грэпетті Rheingold Corporation компаниясына сатты, ол Rheingold, Ruppert Knickerbocker және Gablinger сыраларын, сондай-ақ Калифорния, Нью-Мексико және Пуэрто-Рикодағы бірнеше аймақтық сусын брендтерін сатты. Rheingold компанияның атын Grapette-ден Flavette-ге өзгертіп, штаб-пәтерін Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласына көшірді. Грэпеттің бөтелкесі тегіс қабырғалары және түрлі-түсті нүктелері бар бөтелкеге ауыстырылды. Жаңа ұран – "Шырынды газдалған сусын" болды. Грэпеттің жарнамалық стратегиясы да өзгерді. Бұрын жарнамаға қантқа қосымша төлемнен түскен қаражат жұмсалатын, оны дистрибьюторлар жарнамаға ғана пайдалануға міндетті болған. Rheingold бұл жоспардан бас тартып, жарнаманы толығымен Grapette дистрибьюторларының қолына жүктеді, нәтижесінде сату бірден төмендеді. Осы кезеңде Flavette Dr. Wells сода бренді мен Mason & Mason, Inc., Mason's Root Beer өндірушісін сатып алды. 1975 жылы Rheingold компаниясын PepsiCo, Inc. жаулап алды, компания акцияларының 80% иесі болды. Бірақ Федералды сауда комиссиясы PepsiCo тым көп сусын компанияларын бақылайтынын анықтады және PepsiCo-ға бірнеше танымал брендтерді сатуға бұйрық берді. 1977 жылы сатылым аяқталған соң Grapette NuGrape өндіретін Monarch Beverage Company компаниясына тиесілі болды. Монарх өзі де жүзімді газдалған сусын өндіргендіктен, оларға екінші бренд қажет емес деп шешті. Монархтың өкілдері Grapette штаб-пәтеріне ұшып келіп, Grapette командасын жұмыстан босатты. Осылайша Grapette бренді тоқтатылды және оның дәмі АҚШ-та қолданыстан шығарылды. Брендтің АҚШ-та қолданыстан шығарылуына қарамастан, Мей Grapette International компаниясының иелігін сақтап, Grapette халықаралық деңгейде өндіріліп, танымал сусын болып қала берді. 1970 жылдардың басында Мей қайтыс болғаннан кейін Grapette International компаниясының басқаруы Мейдің күйеу баласы Брукс Райсқа жүктелді. АҚШ-та Grapette жоғалып кеткен болуы мүмкін, бірақ ол ешқашан ұмытылмады. Райс Монархтан Grapette-тің американдық құқықтарын сатып алуға көптеген ұсыныстар жасады, бірақ ұсынылған сомаға қарамастан, Монарх брендті сатудан бас тартты. Осы сәтсіздікке қарамастан, Райс Grapette-тің әлемдегі басқа елдердегі нарықтық үлесін арттыра берді, Оңтүстік Америка және Тынық мұхиты аймағындағы елдерде ондаған миллион долларлық сату көлеміне жетті.

Walmart-тың

Райс Сэм Уолтон құрған Walmart деген бизнестің ерте инвесторы болғандықтан пайда тапты. Уақыт өте келе, Walmart тұрмыстық атаққа ие болған сайын, Райс Walmart-пен серіктестік құру мүмкіндіктерін ойлай бастады. 1986 жылы Райс Сэм Уолтонмен кездесіп, Walmart үшін жеке брендті газдалған сусындар желісін жасауды талқылады. Оның назарында Walmart үшін жүзімді сода жасау болды. Уолтон Райске тікелей айтты: "Мен дүкендерімде Grapette-ті көргім келеді". Райс Grapette тауарлық белгісіне американдық құқықтары болмаса да, Grapette-тің дәмін ұсынды және егер ол Grapette тауарлық белгісінің құқықтарын қайта ала алса, Walmart оны ала алатынын уәделеді.

Озарк фермалары

1989 жылы, алғашқы кездесуден шамамен үш жыл өткен соң, Grapette International Walmart үшін Ozark Farms деген атпен газдалған сусындар желісін өндіруге кірісті. Дәмдері кола, лимон-лайм, жүзім және апельсин болды. Әр дәмнің құрамында Фукс жасаған бастапқы рецептура қолданылды. Осылайша, Grapette жаңа атпен американдық дүкендерге қайта келді. Бірақ, сатылымдар көңіл көншітпеді және Ozark Farms газдалған сусындар желісі тоқтатылды.

Сэмнің таңдауы

1992 жылы Сэм Уолтон қайтыс болғанда, Walmart компаниясының бас директоры Дэвид Гласс, Уолтонға құрмет көрсету үшін Walmart жеке тауарлық таңбасының атын "Sam's Choice" деп өзгертудің орынды екенін ойлады. 1993 жылы Райс қайтадан Walmart үшін сусындар өндіруді бастады, бұл жолы "Sam's Choice" таңбасымен. Walmart-қа АҚШ-тағы осы дәмдерге эксклюзивті құқық берілді. Осы кезде "Grapette" сусындасы да қайтадан "Sam's Choice Grape" деген атпен жаңартылды. "Sam's Choice Grape" көп ұзамай елдегі ең көп сатылатын жүзімді газдалған сусынның біріне айналды, бұл Райстың дәмінің "Grapette" сусындасын осылай танымал еткенін көрсетеді, есімнің емес.

Грэпетте атауын қайта жаңғырту

2000 жылы Райс Арканзас штатының Бентонвилл қаласындағы Walmart бас кеңсесіне кіріп, Дэвид Глассқа жаңалықты жеке барып жеткізді: Monarch енді Grapette тауарлық белгісін сатуда. Райс Глассқа: "Бұл сіз бен Сэмнің осы өнімді көре білу қабілетіне деген құрметтің белгісі", - деді. 2004 жылдың соңына қарай Grapette және Orangette атаулары (және бастапқы логотиптері) Sam's Choice газдалған сусындар тізіміне қосылып, Walmart дүкендеріндегі Sam's Choice Grape және Sam's Choice Orange тауарлық белгілерін толықтай ығыстырды.