Америкалық ботаник Сайрус Герни Прингл өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық ботаник (1838-1911)

Сайрус Гернси Прингл (6 мамыр 1838 – 25 мамыр 1911) – Солтүстік Америка өсімдіктерін 35 жыл бойы каталогтаумен айналысқан американдық ботаник. Ол өте көп өсімдіктерді жинаған және шебер ботаникалық саяхатшы болған.

Ерте өмір

Ол 1838 жылдың 6 мамырында Вермонт штатының Шарлотта қаласында Джордж және Луиза (Харрис) Прингл отбасында дүниеге келген. Ол Вермонт штатының Хайнсбург және Бейкерсфилд қалаларында, содан кейін Квебек штатының Стэнбридж қаласында оқыды. Бірақ, бірінші семестрде ағасының қазасы оның жесір анасына шаруашылықты басқаруға көмектесуіне және колледжден кетуіне себеп болды. Кейін ол Вермонт университетінен құрметті ғылым докторы (Sc. D.) және Миддлбери колледжінен құрметті магистр дәрежесін алды. Өмірінің басында ол Достардың (Quaker) діни іліміне қызығушылық танытты, және осы жиналыстар арқылы Вермонт штатының Старксборо қаласынан Альмира Лидия Гринмен танысты. Оның алғашқы бау-бақша шаруашылығы 1857 жылы анасының шаруашылығында басталды, онда он тоғыз жасында ол кішкентай алма көшегін үлкен, жолақты, тәтті жазғы алмамен тоғыстырды. 1858 жылы ол өзінің алғашқы балабақшасын ашты, онда кішкентай алмұрт бағы, жеміс ағаштары, жүзім, вишня, шабдалы, картоп және қарақат бақшалары болды. Ол әр бақшаның жоспарын жасап, әр өсімдіктің атын және орналасқан жерін көрсетті. Ол сорттарды будандастыру арқылы «Снежинка» деп аталатын жаңа картоп сортын алды. Бұл картоп Нью-Йоркте таныстырылды. Картоптың американдық және ағылшын сорттарын будандастыруға қызығушылық танытқан Роберт Фенн ағылшын, Принглдің қабілетін мойындады және екеуі «Снежинканы» «Вудсток пасторымен» және керісінше будандастыру сияқты басқа жобалар бойынша бірге жұмыс істеді. 1870 жылы будандастырылған тағы бір картоп сорты «Руби» Лондондық бау-бақша қоғамынан бірінші сыныпты куәлік алды, ал «Снежинка» Массачусетс бау-бақша қоғамынан күміс медальмен марапатталды. Прингл сол кездегі гладиолустар, бидай, 100-ден астам ирис сорттары және белгілі барлық лилия түрлерін өсіріп сатты. Оның Хаббардтың қабақ тұқымы бір кезде фунтына бір долларға сатылды. Ол сонымен қатар шамдарға арналған «аурухананы» да басқарды, онда адамдар өздерінің ауру шамдарын жақсарту үшін жіберетін. Олар квакерлердің соғысқа қарсы көзқарасын бөлісті, және Принглдің ағасы оның босатылуы үшін қажетті 300 АҚШ долларын төлеуді ұсынғанда, ол бұл шешімді принципке қайшы, өзімшіл келісім деп есептегендіктен рұқсат бермеді. Әскери міндеттен бас тартқандықтан, ол қатаң жазаға ұшырады. Квакерлер бірнеше күн бойы күзетші бөлмесінде мас және қылмыскерлермен бірге ұсталды. 1863 жылдың 3 қазанында Вирджиния штатының Калпепер қаласында Прингл қолдары созылған және аяқтары тірелген күйде жерге бекітілді; ол бірнеше сағат бойы осы күйде қалды, «өте әлсіз болғандықтан, жүре де, ешқандай қимыл да жасай алмады». Егер ол бас тартпаса, оны өлтіреміз деп қорқытты, бірақ ол: «Мені дұрыс емес деп санайтын нәрсені істеуді сұраған немесе талап еткені үшін маған қандай да бір азап беруге болатындығы үшін өкінемін», - деп жауап берді. Бір күндік қатты азаптан кейін ол күнделігіне: «Бұл мен үшін өте бақытты күн болды, жалпы бейбітшілік үшін күресу мүмкіндігіне ие болғаным үшін» деп жазды. 1884 жылы ол Смитсондар институтының қолдауымен Аризонаның солтүстік бөлігін ботаникалық тұрғыдан зерттеді. Прингл 1885 жылы Грей гербарийіне ботаникалық коллекционер болып тағайындалды және келесі 24 жылда Мексикаға 39 экспедиция жасады.

He was born on May 6, 1838, in Charlotte, Vermont, to George and Louisa (Harris) Pringle. He studied in Hinesburg and Bakersfield, Vermont, and later at Stanbridge, Quebec, before entering the University of Vermont in 1859. However, the death of his older brother during the first semester made it necessary for him to aid his widowed mother in the management of the farm and to withdraw from college. Later, however, he would be awarded an honorary Sc. D. from the University of Vermont as well as an honorary M. A. from Middlebury College. In the early part of his life he was interested in the Quaker religious doctrine of the Friends, and it was through these meetings that he met Almira Lydia Greene of Starksboro, Vermont. His first horticultural undertakings were on his mother's farm in 1857, when, at the age of nineteen, he budded a small seedling apple tree with a large, striped, sweet summer apple. In 1858 he started his first nursery, containing a small pear orchard, fruit yards, gardens of currants, cherries, grapes, peaches and potatoes. He made a plan for each orchard or garden, giving the name and location of each plant. By crossbreeding, he obtained a new potato variety which he called 'Snowflake'. This potato was introduced to the public in New York. Robert Fenn, an Englishman much interested in crossing American and English varieties of potatoes, recognized Pringle's ability and the two of them worked together on other projects, such as the crossing of 'Snowflake' with 'Rector of Woodstock' and vice versa. Another cross bred potato of 1870, 'Ruby', gained a first class certificate from the London Horticultural Society, and, with 'Snowflake', was awarded a silver medal by the Massachusetts Horticultural Society. Pringle grew and sold seedlings of Gladiolus, wheat, more than 100 varieties of irises, and nearly all the species of lilies known at the time. His Hubbard squash seeds brought a dollar a pound at one time. He also ran a "hospital" for bulbs, to which people would send their sick specimens for rehabilitation. They shared the Quakers' disapproval of war, and when Pringle's uncle offered to pay the US$300 necessary for his release, he would not allow this to be done, regarding that solution as a selfish compromise with principle. Refusing to perform all military duty, he was subjected to severe discipline. The Quakers were kept for days in the guardhouse in company with drunks and criminals. On October 3, 1863, at Culpeper, Virginia, Pringle was staked to the ground, with his arms outstretched and his legs racked; he was left in this position for hours, until "so weak he could hardly walk or perform any exertion." He was also threatened with death if he would not give up, but his only reply was, "It can but give me pain to be asked or required to do anything I believe to be wrong." After a day of extreme pain he wrote in his diary, "This has been the happiest day of my life, to be privileged to fight the battle for universal peace." In 1884, he made a botanical survey of the northern portions of Arizona, under the auspices of the Smithsonian Institution. Pringle was appointed to the Gray Herbarium as a botanical collector in 1885, eventually making 39 expeditions to Mexico over the next 24 years.

Мұра

Прингл – Вермонт университетіндегі Прингл гербариумының құрметіне аталған. Принглдің құрметіне бірнеше туыс аталды, оның ішінде Neopringlea (Salicaceae), Pringleella (Ditrichaceae), Pringleochloa (Bouteloua Lag. синонимі), және Pringleophytum (Holographis Nees синонимі). Сонымен қатар, Clethra pringlei, Cobaea pringlei, Eryngium pringlei, Lupinus pringlei, Pinus pringlei, Rosa pringlei және Pachycereus pringlei түрлері де оның атымен аталды.

Жарияланымдар

Прингл 1869 жылдан 1880 жылға дейін "The Country Gentleman" журналында көптеген мақалалар жазды, оның ішінде 1880 жылы "Кар жапырағы картопының шығу тегі" мақаласы бар еді. 1884 жылы ол "Принглдің Вермонт, Нью-Гэмпшир, Нью-Йорк, Пенсильвания және Батыс Вирджиния ормандары туралы есебін" жариялады, ол Солтүстік Америка ормандары туралы есептің (Мексиканы қоспағанда) бір бөлігі болды. Прингл Азамат соғысы кезіндегі өзінің тәжірибесін күнделігінде қалдырды. "Квакерлік сананың жазбасы: Сайрус Принглдің күнделігі" Руфус Джонстың кіріспесімен 1918 жылы, оның өлімінен кейін жарық көрді.