Кіріспе

Жаңа Зеландия үкіметі әкімшісі

Токелау әкімшісі – Жаңа Зеландия үкіметінің лауазым иесі, Токелаудың тәуелді аумағы үкіметін бақылауға жауапты.

Билік пен міндеттері

Әкімшінің белгілі бір өкілеттіктері мен функциялары 1948 жылғы Токелау Заңында, одан әрі уақыт өте келе өзгертіліп отырады. (Дегенмен, осы Заңмен әкімші лауазымы құрылмайды.) Әкімшінің ең маңызды құқығы – Токелау Парламенті (Жалпы Fono) қабылдаған кез келген қағиданы қабылдамау құқығы; алайда, бұл әкімшіге қағиданың көшірмесі жіберілгеннен кейін 30 күн ішінде жасалуы тиіс. Әкімшіге Токелау әкімшісінің кеңсесін құрайтын мемлекеттік қызметкерлердің тұрақты құрамы көмектеседі, ол Жаңа Зеландия Сыртқы істер және сауда министрлігінің бір бөлігі болып табылады. Кеңсе Токелауға қатысты Жаңа Зеландия үкіметінің қызметін, әсіресе экономикалық көмекті үйлестіреді; Токелау үкіметіне сарапты саясат бойынша кеңес және көмек көрсетеді, сондай-ақ Токелау мемлекеттік қызметіне әкімшілік көмек пен оқытуды ұйымдастырады; және Жаңа Зеландияда, әсіресе Токелау қауымдастығында Токелау мемлекеттік қызметін өкілдік етеді. Бұл міндеттерден өзге, Кеңсе Токелаудың өздігімен үлкен тәуелсіздікке қадам басқанда тиісті заңдық, басқару және әкімшілік құрылымдарды дамытуға көмектеседі. Әкімші монархтың жеке өкілі ретінде емес, Жаңа Зеландия үкіметінің өкілі ретінде әрекет етеді. Токелау басқаруын Жаңа Зеландия Парламенті немесе Жаңа Зеландия Бас губернаторының Кеңесі бекіткен ережелер де жоя алады.

Тағайындау

Әкімшіді Жаңа Зеландия Сыртқы істер министрі тағайындайды.

Тарих

Тынық мұхитының Токелау орналасқан аймағы 1877 жылы британдық протекторат деп жарияланды, ал аралдардың өзі 1889 жылы британдық қорғауға алынды және Гилберт және Эллис аралдарының колониясына қосылды. Бұл колония Лондондағы Колониялық кеңсеге бағынышты лауазымды тұлғалармен басқарылды. 1925 жылы Токелау Гилберт және Эллис аралдарынан бөлініп, жеке колония атанды. Бірақ, іс жүзінде ол Жаңа Зеландиядан басқарылды, ал Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы Токелаудың губернаторы болып тағайындалды. Сол кездегі генерал-губернатор, сэр Чарльз Фергюсон, келесі жылы Батыс Самоаның жоғарғы комиссары, генерал-майор сэр Джордж Спаффорд Ричардсонды, вице-корольдік өкілеттіктерді берумен бірге әкімшілікке тағайындады. Бұл жағдай 1948 жылға дейін сақталды, содан кейін Токелаудың егемендігі Ұлыбританиядан Жаңа Зеландияға ауыстырылды. Соңғы жылдары әкімшілердің көпшілігі жоғары дәрежелі мемлекеттік қызметкерлер, саясаткерлер немесе кәсіби дипломаттар болып табылады.

Әкімшілердің тізімі

1961 жылға дейін Токелау әкімшісі Самоа әкімшісі болып табылды. Токелау әкімшілері:

№ Аты-жөні Суреті Қызмет мерзімі Басталу күні Аяқталу күні
1 Maj Gen Sir George Spafford Richardson 1926 1928
2 Col Sir Stephen Allen 1928 1931
3 Brig Gen Sir Herbert Ernest Hart 1931 1935
4 Sir Alfred Turnbull 1935 1946
5 Lt Col Francis William Voelcker 1946 1949
6 Sir Guy Powles 1949 Ақпан 1960
7 Jack Wright Ақпан 1960 31 наурыз 1965
8 Paul Gabites Маусым 1965 1968
9 Richard Taylor 1968 1971
10 Duncan MacIntyre 1971 1972
11 Matiu Rata 1972 1973
12 Gray Thorp 1973 1975
13 Frank Corner 1975 1984
14 Tim Francis 1984 1988
15 Neil Walter (1-рет) Ақпан 1988 1990
16 Graham Keith Ansell 1990 Қаңтар 1992
17 Brian William Peter Absolum Қаңтар 1992 Наурыз 1993
18 Lindsay Johnstone Watt Наурыз 1993 28 ақпан 2003
19 Neil Walter (2-рет) 1 наурыз 2003 17 қазан 2006
20 David Payton 17 қазан 2006 2009
21 John Allen (міндетін атқарушы) 2009 2011
22 Jonathan Kings (1-рет) 2011 2015
23 Linda Te Puni (міндетін атқарушы) 2015 2016
24 David Nicholson 2016 Тамыз 2017
25 Brook Barrington (міндетін атқарушы) Тамыз 2017 2017
26 Jonathan Kings (2-рет) 2017 2018
27 Ross Ardern Мамыр 2018 2022
28 Don Higgins 2022 Қазіргі кезде