Кіріспе

Британ армиясының генералы сэр Чарльз Уильям Данбар Ставли (18 желтоқсан 1817 – 23 қараша 1896) – британ армиясының офицері.

Ерте өмір

Ол Францияның Булонь-сюр-Мер қаласында генерал-лейтенант Уильям Ставли мен Сара Мэзердің ұлы ретінде дүниеге келді және Эдинбургтағы шотланд әскери-теңіз академиясында білім алды.

Мансап

1835 жылы 6 наурызда 87-ші (Royal Irish Fusiliers) полкінде екінші лейтенант болып тағайындалды. 1839 жылы 4 қазанда лейтенант, ал 1844 жылы 6 қыркүйекте капитан болды. 1840 жылдың шілдесінен 1843 жылдың маусымына дейін ол полкі орналасқан Маврикий губернаторының әскери көмекшісі болды, сол кезде оның әкесі губернатор міндетін уақытша атқарды. Отанға оралғаннан кейін Глазгода орналасты, және қызылшадан толық жазылмағандықтан өміріне қауіп төндіре отырып, Клайд өзенінде батып бара жатқан баланы құтқарды. 1845 жылы 31 қаңтарда 18-ші жаяу әскер полкіне, ал 9 мамырда 44-ші жаяу әскер полкіне ауысты. 1847 жылдың 15 маусымынан 11 мамырына дейін Британдық Солтүстік Американың генерал-губернаторының әскери көмекшісі болды. Талантты суретші болғандықтан, оның эскиздері 1846 жылы Орегон шекаралық дауының шешілуіне зор көмек келтірді. 1848 жылдың 20 наурызынан 1851 жылдың 27 ақпанына дейін әкесі басқарған Гонконгтағы әскери хатшының көмекшісі қызметін атқарды.

Қырым соғысы

Ол 7 желтоқсан 1850 жылы 44-ші жаяу полкінің майоры болды және 1854 жылы олармен бірге Түркияға барды. Полк Қырымға аттанғанда, ауруына байланысты оны қалдыру жоспарланған, бірақ ол кеме жүзіп кеткенше жасырынған. Ол Альма және Балаклава шайқастарында болды, онда Кембридж герцогының көмекшісі қызметін атқарды. 1854 жылдың 12 желтоқсанында ол өз полкінің подполковнигі болды. 44-ші полк Сэр Уильям Эйрдің үшінші дивизиясының құрамына кірді және 18 маусымда кемежай бұғазына жасалған шабуылға, сондай-ақ зиратты басып алуға қатысты – ол жетістікке ұласқан жалғыз операция болды. Стейвлинің есімі хабарламаларда айтылды (Лондон газеті, 4 шілде) және ол CB орденімен марапатталды. Ол сонымен қатар үш бейнесі бар Қырым медалін, Сардиния және Түркия медальдарын, сондай-ақ Меджидия орденін (бесінші дәреже) алды.

Қытай

Ол 1855 жылдың 30 маусымынан бастап полкке басшылық етті. 1856 жылдың шілдесінде Англияға оралды, 1857 жылдың тамызында Мадрасқа аттанды және 1860 жылдың наурыз айында Қытайға барды. 1858 жылдың 9 наурызында 44-ші полк полковнигі болды, ал 1860 жылдың 28 сәуірінде бригадир-генерал болып тағайындалды және Пекинге ағылшын-француз экспедициясы барысында Мишельдің 1-ші дивизиясының 1-ші бригадасына басшылық етті. Таку бекіністерін басып алу кезінде қатысты, жеделхаттарда есімдері тілге алынды (иб. 4 қараша 1860), және медальмен бірге белгіні алды. 1861 жылдың 18 қаңтарында оған ерекше қызметтері үшін марапат берілді. 1862 жылы Қытай мен Гонконгтағы британдық әскерлердің қолбасшысы қалды. Тайпин көтерілісі толық күшпен жүріп жатқан кез еді. Көтерілісшілер Шанхайға отыз шақырымнан жақын келмеу туралы уәделерін бұзып, қаланың өзіне қауіп төндірді. Сәуір айында Стейвли шамамен екі мың адамнан тұратын күшпен оларға қарсы жорық жасады, оның үштен бірі француз және ағылшын теңізшілері мен теңіз жаяу әскерлерінен құралды. Олар Вонгкадзедегі бекіністі лагерден шығарып, сәуір және мамыр айларында Ципу, Кахдинг, Цинпу, Нанжао және Чолин қалаларына шабуыл жасады. Бірақ қытай императорлық әскерлері қайта басып алынған барлық қалаларды ұстай алмады, сондықтан ол британдық гарнизонды Кахдингтен шығаруға мәжбүр болды (иб. 18 шілде және 5 тамыз 1862). Күзде Кахдинг және Цинпу қайтадан басып алынды, ал отыз шақырымдық радиус көтерілісшілерден тазартылды. Желтоқсан айында Ли Хун Чан Фредерик Таунсенд Уорд құрған тәртіпті қытай күштерінің қолбасшысы ретінде американдық Бурджвайнның орнына британдық офицерді тағайындауды сұрады. Стейвли өзінің бас инженері болған Чарльз Джордж Гордонды ұсынды. Олар Севастопольден бұрын бірге қызмет еткен, ал Стейвлидің әпкесі Гордонның інісінің әйелі болған. Тағайындау Англиядан бекітілуі керек еді және ол 1863 жылдың наурыз айының соңына дейін қабылданбады. Сол кезде денсаулығы нашарлаған Стейвли қолбасшылық қызметінен кетіп, үйіне оралды.

Абиссиния

1865 жылы наурыз айында ол КЦБ орденімен марапатталды және Бомбей армиясының бірінші дивизиясының қолбасшылығына тағайындалды. 1867 жылы 25 қыркүйекте генерал-майор шеніне көтерілді, ал қараша айында сэр Роберт Непьердің өтініші бойынша Абиссинияға жіберілген әскердің бірінші дивизиясына басшылық етті. Ол Annesley Bay базасын ұйымдастырудағы белсенділігін көрсетті және Магдала қаласын басып алуға дейін Арогье жазығындағы шайқасты сәтті жүргізді. Непьер өзінің хабарламасында Стейвлидің наурыз барысында оған ең құнды қолдау мен көмек көрсеткенін айтты. Ол Парламенттің алғысын алды және медальмен марапатталды.

Кейінгі өмірі

Ставли 1869 жылдың 1 қаңтарынан бастап бес жыл бойы Батыс округіндегі әскерлерге қолбасшылық етті, ал 1871 жылдың күзгі маневрлерінде Олдершот маңында үш дивизияның бірі оның басқаруында болды. Ол 1874 жылдың 7 қазанынан 1878 жылдың 7 қазанына дейін Бомбей армиясының Бас қолбасшысы болды, оған лейтенант-генералдың әскери шені берілді, ол 1875 жылдың 29 сәуірінде толық әскери шеніне айналды. 1877 жылдың 1 қазанында генерал болды. 1876 жылдың 2 ақпанында 36-шы жаяу полкінің полковнигі болды және 1883 жылдың 25 шілдесінде өзінің бұрынғы 44-ші полкіне (Эссекс полкінің бірінші батальоны болған) қайта ауысты. Ол 1884 жылдың 24 мамырында GCB орденімен марапатталды. Ол өткен жылдың 8 қазанында зейнеткерлер тізіміне енгізілген еді. Ол 1896 жылдың 23 қарашасында Челтенхэмдегі Абан Кортта қайтыс болды және 27 қарашада Лондонның Бромптон зиратында жерленді.

Отбасы

1864 жылы Чарльз Кенттегі Болдуинс қаласының Чарльз Уильям Минетінің қызы Сьюзан Милисентке үйленді. Олардың бес ұлы болды: Уильям, Чарльз, Генри, Артур және Сесил, кейін вице-адмирал атанды. Сесилдің ұлы, сэр Уильям Ставли, флот адмиралы болды. Олардың үш қызы да болды: Роза, Лейла және Сьюзан.