Кіріспе
Финляндиядағы католик шіркеуі – Римдегі Папаның рухани басшылығымен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, Финляндияның 5,5 миллион халқының арасында 15 мыңнан астам католик тіркелген. Сонымен қатар, елде 10 мыңға жуық тіркелмеген католиктер де бар. Елдегі 6 мыңнан астам католик отбасының жартысы фин ұлтынан, ал қалғаны халықаралық қауымдастықтан. Финляндияда католиктердің саны аз болғандықтан, бүкіл ел бір епархияны құрайды, ол – Хельсинки католик епархиясы. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, Финляндияда туған бес дін қызметкері болды, олардың үшеуі Финляндияда жұмыс істейді. Финляндияда әртүрлі елдерден келген 30-дан астам дін қызметкері қызмет етеді. 2019 жылы лютерандық реформадан бергі тұңғыш фин католик епископы Теему Сиппо зейнетке шыққаннан бері Хельсинки епархиясы бос, яғни епископсыз қалды. Финляндиядағы католик шіркеуі экуменикалық мәселелерде белсенді және Финляндияның экуменикалық кеңесінің мүшесі болып табылады, тіпті әлемдік католик шіркеуі Дүниежүзілік шіркеулер кеңесіне мүше болмаса да.
The Catholic Church in Finland is part of the worldwide Catholic Church, under the spiritual leadership of the Pope in Rome. as of 2018, there were more than 15,000 registered Catholics in Finland out of a total population of 5.5 million. There were also an estimated 10,000 unregistered Catholics in the country. Of the more than 6000 Catholic families in the country, half were Finnish and the rest from the international community. Due to the small number of Catholics in Finland, the whole country forms a single diocese, the Catholic Diocese of Helsinki. as of 2018, there were five native born Finnish priests, three of whom work in Finland. There are more than 30 priests from different countries serving in Finland. Since the 2019 retirement of Teemu Sippo, the first native born Finnish Catholic bishop since the Lutheran Reformation, the Diocese of Helsinki has been vacant, i. e. without a bishop. The Catholic Church in Finland is active in ecumenical matters and is a member of the Finnish Ecumenical Council, even though the worldwide Catholic Church is not a member of the World Council of Churches.
Тарих
Католицизм – қазіргі Финляндия аумағына 12 ғасырда енгізілген христиандықтың алғашқы түрі. 16 ғасырда Финляндия, Швецияның бір бөлігі ретінде, лютерандық реформацияға қатысты, содан кейін католицизм аймақта дерлік барлық ықпалын жоғалтты. 1592 жылы Швецияның католик королі Ян III қайтыс болғаннан кейін, Финляндияда алғашқы католиктік діни қызмет 1796 жылы Түркуде, Швецияның апостолдық викарі, итальяндық Пауло Моретти басқаруымен өткізілді. 1799 жылы Ескі Финляндияның орыс бөлігіндегі Вейборг қаласында приход құрылды. 1812 жылы Финляндияның қалған бөлігі Ресей империясының құрамына кіргеннен кейін, приход бүкіл Финляндия Ұлы Герцогтығын қамтыды. 1830 жылы шамамен 3000 католик болды. 1860 жылдарға дейін Финляндиядағы барлық діни қызметкерлер литвалық доминикандықтар болды. Хельсинкидегі приход 1856 жылы генерал-губернатор Фридрих Вильгельм фон Бергтің итальян әйелі Леопольдина Чиконья Моццонидің (1786 – Варшава, 17 ақпан 1874) ықпалымен құрылды. Хельсинкидегі Святой Генрих соборы 1860 жылы аяқталды. 1882 жылы барлық неміс діни қызметкерлері мен монахтар қуылды. 1912 жылы барлық шетелдік діни қызметкерлер қайтадан қуылды. Финляндия тәуелсіздік алғаннан кейін және көптеген поляктар мен литвалықтарды қамтыған ресейлік әскери күштер кеткеннен кейін, католик шіркеуі мүшелерінің көп бөлігін жоғалтты. 1920 жылы Финляндияда апостолдық викариат құрылды. 1926 жылы Түркуде, ал 1927 жылы Терийокиде приходтар құрылды. 1929 жылы үкімет Финляндиядағы католик шіркеуіне діни қоғам мәртебесін берді. Финляндия 1942 жылы Ватиканмен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты және Папа Пий XII фин соғысының жетімдеріне айтарлықтай қаржы көмегін көрсетті. Соғыстан кейін КСРО-ға өткен аумақтарда орналасқан Вейборг және Терийокидегі приходтар Лахтиге көшірілді, ал 1949 жылы Ювяскюляде жаңа приход құрылды. 1954 жылы Хельсинкиде Марияның көтерілуі шіркеуі аяқталды. Келесі жылы апостолдық викариат диоцез деңгейіне көтерілді. 1957 жылы Тампереде, 1985 жылы Куволада және 1992 жылы Оулуда приходтар құрылды. Финляндияда католик шіркеуінің әртүрлі қозғалыстары мен топтары белсенді қызмет етеді. Олардың бірі – Неокатехуменалдық жол Финляндияда Redemptoris Mater семинариясын құрды және Хельсинкиде және басқа қалаларда, әсіресе Оулуда өкілдігін сақтайды. 21 ғасырдың басындағы танымал католик фин – бұрынғы ұлттық партия «Финдерлер» басшысы Тимо Соини.
1923 жылдан бастап епископтар
1955 жылға дейін Финляндия апостолдық викариат болып келді, оның басшысы апостолдық викар болған. Ол техникалық тұрғыдан Хельсинки епискобы емес, қайтыс болған Рим-католик діоцезі болып табылатын титулярлық діоцездің титулярлық епискобы еді.
Финляндияның апостолдық орынбасарлары 19231955
+Финляндияның Апостольдық ВикарийлеріҚызмет мерзіміҚосымша ақпаратМикаэль Баккс23 мамыр 1923 – 26 шілде 1933Долихе титулды епископыГулиелмус Коббен19 желтоқсан 1933 – 25 ақпан 1955Палестинадағы Аматус титулды епископы. Хельсинки епископы болып тағайындалды.
Хельсинки епископтары 1955
+ Хельсинки епископтары Қызмет мерзімі Қосымша ақпарат Гулиелмус Коббен25 ақпан 1955 – 29 маусым 1967 Отставкаға кетті29 маусым 1967 – 18 қыркүйек 1998 Отставкаға кетті30 қараша 2000 – 28 маусым 2008 Люблин қаласының көмекші епископы болып тағайындалдыТему Сиппо16 маусым 2009 – 20 мамыр 2019 Арвид Курк (1464–1522) уақытынан бері Финляндияда туған алғашқы фин епископы. Отставкаға кетті. Раимо Гояррола 2023 жылдың 29 қыркүйегінен бері Қызметте.
Діни ордерлер
Бриджетин ордені Финляндияда белсенді, Түрку және Лохья қаласының жанындағы Коисярвиде монастырьлары бар. Кармелиттік монастырь – Финляндиядағы Кармел тауындағы Біздің Анамыздың монастыры 1988 жылы Эспоо қаласында құрылды. Доминикан монахтары Хельсинкидің орталық бөлігінде үйді басқарады, онда христиандық зерттеулер және экуменизм саласына мамандандырылған үлкен кітапхана орналасқан.
Епископ Хенриктің монументтері
Епископ Хенрикке тиесілі қасиетті заттар Ұлттық ескіліктер жөніндегі кеңес, Финляндиядағы католик шіркеуі және Финляндиядағы евангелистік-лютеран шіркеуі арасында дау тудырды. 1998 жылы Хельсинкидегі Әйіргі Святой Генрих соборының пасторы Хенриктің қасиетті қалдықтарын соборға көшіруді ұсынды, бірақ олар бұрын Туркудегі лютерандық соборда көрмеге қойылған еді. Ұлттық ескіліктер жөніндегі кеңес ақырында қасиетті қалдықтарды Хельсинкидегі Әйіргі Святой Генрих соборына орналастыруды шешті.
Литургиялық тілдер
Финляндиядағы католиктердің жартысы халықаралық қауымдастықтың мүшелері болғандықтан, католиктік әйін (мессе) фин тілінен өзге 20 тілде де тұрақты түрде өткізіледі. Фин тілінен басқа, әйін швед, ағылшын, поляк, вьетнам, тагалог, итальян, испан, португал, неміс, малаялам, тамил және венгр тілдерінде де өткізіледі.