Кіріспе

Буддистік ғибадатхана Бурятия, Ресей

Иволгинский Дацан – Ресейдің Буддистік дәстүрлі Сангасының орталығы. Бұл Будда ғибадатханасы Ресейдің Бурятия республикасында, Улан-Удэ қаласынан 23 шақырым қашықтықта, Верхняя Иволга ауылының жанында орналасқан. Дацанның рухани қызметі ғибадатханадағы рәсімдерде, медициналық практикада және буддистік білім берудің дәстүрлі жүйесінде көрініс табады.

Тарих

Дацан 1945 жылы КСРО-ның жалғыз буддалық рухани орталығы ретінде ашылды. Оның атауы "Хамбиннің сумынан" Монастырлық орталыққа өзгертілді. Бұл КСРО буддистерінің Орталық рухани басқармасының, кейін Ресейдің буддистік дәстүрлі сангхасының, сондай-ақ Ресей буддистерінің басшысы Пандидо Хамбо ламаның резиденциясы болды. 1991 жылы дацан жанында «Даши Чоинхорлинг» буддалық университеті ашылды.

Мәдениет

1940-жылдардың аяғында ашық түсті кірпіштен салынған [басты] ғибадатхана дәстүрлі пропорциялармен және әшекейлермен безендірілген. Бірінші қабат зерттеулер мен дұға жасауға арналған. Екінші қабатта қасиетті мәтіндер сақталады. Үшінші қабат – гонкан, ол қорғаушы құдайларға арналған ішкі қасиетті орын қызметін атқарады. Гонканды қасиетті кеңістікті айналып өту рәсімдері үшін ашық галереямен қоршаған. Дацанда бурят өнерінің бірегей үлгілері – таңкалар, мүсіндер және ритуалдық заттар жиналып, сақталады. Монастырьдың қазыналарының ішінде жібекке тибет тілінде жазылған буддалық қолжазбалар жинағы және қасиетті Бодхи ағашы бар жылыжай бар. Мәдени және діни ескерткіш ретінде дацан мемлекет тарапынан қорғалады. Дацан орталығына Сокшин дуган, Майдрин суме, Деважин және Сахиусан суме сияқты ғибадатханалар кіреді. Кітапхана, қонақ үй, Чойра (философия факультеті), Даши Чоинхорлин (Будда университеті ғимараты), Бурят өнері мұражайы, субурган (ступалар) қолжетімді. Кешен ішінде Корея стиліндегі ағаштан салынған Этигель Хамбин ғибадатханасы орналасқан, ол жақында денесі қайтадан жерден шығарылған 12-ші Хамбо Ламаға арналған.

Итигелов

1927 жылы Даши Доржо Итигеловтың 12-ші пандито Хамбо Лама шәкірттері мен монахтарына өлімінен кейін денесін жерлеуді және 30 жылдан соң тексеруді бұйырды. Әңгіме бойынша, Итигелов лотос позасында отырып, өлім тілегін оқып, медитация кезінде қайтыс болды. Монахтар Итигеловтың көрсетмесін орындады, ал 30 жыл өткен соң денесін эксгумациялағанда, шіру белгілеріне тап болмады. "Діни кереметке" Кеңес үкіметінің реакциясынан қорқып, монахтар Итигеловтың денесін белгісіз қабірге қайта жерледі және ағаш қапқа тұз салды. Итигеловтың тарихы естен шығарылған жоқ; оның әкесінің әйелінің әкесі алғашқы эксгумацияға куә болған жас лама Бимба Доржиец. 2002 жылдың 11 қыркүйегінде денесі қайтадан эксгумацияланды, бұл процеске он екі адам, оның ішінде екі сот-медициналық сарапшы және фотограф куә болды. Денеге қатысты ресми мәлімдемеде оның жақсы сақталғаны, маңызды шіру белгілері байқалмағаны айтылды.