Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс тышқысы: Германн Гёртц
Hermann Görtz
Екінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбритания мен Ирландиядағы неміс тыңшысы – Германн Гёртц. IRA-мен байланыс, өмірбаяны, және соғыстан кейінгі трагедиясы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания мен Ирландияда неміс шпионы. Герман Гёртц (кейде Гёрц деп те жазылады; 15 қараша 1890 жыл – 23 мамыр 1947 жыл) – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның кезінде Ұлыбритания мен Ирландиядағы неміс тыңшысы, Ирландия Республикалық Армиясымен (IRA) байланыс жасаған. Соғыстан кейін Германияға депортацияланбау үшін өзін-өзі өлтірді.
German spy in Britain and Ireland during WW2. Hermann Görtz (also anglicised as Goertz; 15 November 1890 – 23 May 1947) was a German spy in Britain and Ireland before and during World War II, liaising with the Irish Republican Army (IRA). After the war, he committed suicide rather than be deported from Ireland to Germany.
Өмірбаян
Герман Гертц 1890 жылғы 15 қарашада Германияның солтүстігіндегі Любек портында дүниеге келді. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол 1914 жылғы Рождествоға дейін Ресейге қарсы Шығыс майданында соғысқан, содан кейін жараланған және батырлығы үшін бірінші сыныпты Темір крест орденімен марапатталған деп есептеледі. 1915 жылы ол Германияның императорлық әуе күштеріне қосылды. Ұшқыш болып оқып, барлау офицері болып қызмет етті, бірақ тұтқынға алынған жауларды сұраққа алудағы қабілетін көрсеткеннен кейін соғыс аяқталар тұсында тергеу офицері ретінде капитан шеніне көтерілді. Гертц кейіннен Люфтваффе басшысы болған Герман Герингпен бірге қызмет етті. Гертцтің әскери мансабындағы ең маңызды сәт, армия тарағаннан кейін болды – ол Герингті жау әскерлері ұшақтарды тәркілемес бұрын, оларды өртеуден бас тартуға көндіргендігі айтылады. Соғыстан кейін Гертц Фрайкорпқа қосылып, адмирал Рихард Ашенборнның қызы Эллен Ашенборнға үйленді. Гертц халықаралық құқықтан докторлық диссертациясын қорғады, бұл оның шетелге жиі саяхаттауына себеп болды. 1927 жылы Ирландияға сапары барысында ол елге деген құштарлық сезімін дамытты. Бұл сапар сол кездегі Ирландия мен Ұлыбритания арасындағы құқықтық қатынастарды зерттеуге байланысты болуы мүмкін. Гертц ирландиялық саясатқа қызығушылық танытқандығы белгілі болды; Америкадағы конференцияларда Гертц Америка Құрама Штаттарында орналасқан «Кла́н на Ге́ль» ирландиялық республикалық ұйымының мүшелерімен әңгімелесетін. Гертц бұл келісімді Германияға сол кезде таңылған шарттармен бірдей деп қарады.
Hermann Görtz was born in the port city of Lübeck in northern Germany on 15 November 1890. Few details are available about his service in World War I, but it is thought he fought on the Eastern Front against Russia before being wounded around Christmas 1914, later receiving the Iron Cross first class for valour. He joined the Imperial German Air Service in 1915. He trained as a pilot and served as a reconnaissance officer, but after he showed a talent for interrogation of captured enemies, he was promoted to the rank of Captain as an interrogations officer by the end of the war. Görtz served alongside Hermann Göring, who would go on to become head of the Luftwaffe. The most notable moment in Görtz's first military career seems to have come after the Armistice – it was said he was responsible for persuading Göring not to burn the planes in his squadron before the enemy forces impounded them. Following the war, Görtz joined the Freikorps and married Ellen Aschenborn, the daughter of Admiral Richard Aschenborn. Görtz earned a doctorate in international law, which led to frequent travel abroad. It was during a trip to Ireland in 1927 that he developed an affection for the country. The visit may have been part of a study of the legal relationships forming between Ireland and the United Kingdom at that time. Görtz was known to show an interest in Irish politics; during conferences in America Görtz would converse with members of Clan na Gael, an Irish republican group based in the United States whose members opposed the Anglo Irish Treaty. Görtz sympathised, viewing the treaty in the same light as the treaties imposed upon Germany at the time.
Бродстерге алғашқы сапары
Герман Гертц 1935 жылғы 29 тамызда хатшысы Марианна Эмигпен бірге Ұлыбританияға келді. Олар Саффолк округінде бірнеше апта болғаннан кейін Бродстерске көшіп, үй жалдады. Сол жерде олар британдық авиаторы Кеннет Льюиспен танысып, оның көмегімен RAF Manston әуе базасы туралы ақпарат жинауды бастады. Эмиг Корольдік әуе күштерінің бланкілерін, ұшақтардың суреттерін және әуеден түсірілген көріністерді сұрады. Льюис әскери ақпаратты беруі мүмкін деген алаңдауға түскенде, ол Англия мен Германия келесі соғыста бір жақта болады деп сендірді. Кейін Льюис бұл жұптың Корольдік әуе күштері туралы қаншалықты көп білгеніне таңырқанын айтты. Алты апталық жалдау мерзімі аяқталар алдында Гертц Германияға сапар шегіп, үй иесі миссис Джонсонға екі күнге кететінін хабарлады. Одан үйден тыс жердегі заттарын, соның ішінде "велосипед комбинациясын" қарауды сұрады. Гертц комбинезонын айтқан, бірақ миссис Джонсон оның Zündapp мотоциклі екенін ойлады. Миссис Джонсон ауланы тексерді, мотоциклді таба алмады және полицияға оның жоғалып кеткенін хабарлады. Полиция ұрлық фактісі бойынша тергеу жүргізген кезде Манстон әуежайына қатысты суреттер мен құжаттарды тапты. Гертц үш аптадан кейін Ұлыбританияға оралғанда, полиция оны Харвичте тұтқындады. Эмиг Германияда қалды. Гертц Брикстон түрмесіне қамалды. Полиция оны Ресми құпиялар туралы заңға қарсы қылмыс жасады деп айыптады (фактылық түрде тыңшылық үшін). 1936 жылғы наурыз айында Олд-Бейлиде басталған сот процесі көп назар аударды. Гертц өзін кінәлі емес деп таныды және құжаттар RAF-тің дамуы туралы жоспарланған кітабына арналған зерттеулерінің бөлігі екенін мәлімдеді. Ол кітапты жазып, кредиторларын төлеуді көздеген. Марианна Эмиг Гертцтің қорғаны үшін куәлік беру үшін Англияға келуден бас тартты, өйткені ол да сотталуы мүмкін деп қорқыды. Дәлелдерге сәйкес, оның ішінде Гертц әйеліне жіберген хаттарында, Гертц тәуелсіз түрде әрекет еткен және мүмкін, неміс барлау қызметіне әсер етуге тырысқан болуы мүмкін. Ол бұрын Германияның Әуе министрлігінде қызметке үміттенген. Сонымен қатар, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында одақтас әскерлерін сұраққа тартуға қатысқандығы анықталды. Гертц тыңшылық жасағаны үшін төрт жылға сотталды және Мейдстоун түрмесіне жіберілді. 1939 жылғы ақпан айында ол босатылып, Германияға қуылды. Абвер ол кісіні жұмысқа қабылдады және ол майор шеніне жетті.
Hermann Görtz arrived in Britain on 29 August 1935 with a secretary, Marianne Emig. They spent a few weeks in Suffolk and eventually moved to Broadstairs and rented a house. There they befriended British airman Kenneth Lewis and through him began to collect information about the RAF Manston air base. Emig asked for letters of Royal Air Force stationery and photographs of the planes and aerial views. When Lewis became concerned that he might be passing military information, she assured him that Britain and Germany would be on the same side in the next war. Lewis later testified that he was surprised at how much the couple already knew about the RAF. Near the end of their six week tenancy, Görtz visited Germany and telegraphed his landlady Mrs Johnson that he would be gone for two days, asking her to take care of his belongings in the outhouse, including his ‘bicycle combination’. Görtz had meant his overalls, but Mrs Johnson thought he was referring to his Zündapp motorcycle. Mrs Johnson checked the outhouse, did not find the motorbike and reported to police that it had disappeared. When police investigated the apparent theft, they found sketches and documents about Manston airfield. When Görtz returned to Britain three weeks later, police arrested him at Harwich. Emig had stayed behind in Germany. Görtz was detained in Brixton prison. Police accused him of offences against the Official Secrets Act (effectively for espionage). The trial at the Old Bailey began in March 1936 and attracted much publicity. Görtz pleaded not guilty and claimed the documents were part of his research for an intended book about the growth of the RAF. He intended to write the book to pay off his creditors. Marianne Emig refused to come to England to testify for Görtz's defence, fearing she would be tried as well. According to evidence, including letters Görtz had sent his wife, it appeared that Görtz had been acting independently, possibly to impress the German intelligence service. He had already unsuccessfully applied for a position in the German Air Ministry. Further evidence also showed that he had been involved in the interrogation of Allied prisoners at the end of World War I.
Görtz was convicted and sentenced to four years of prison for espionage and sent to Maidstone Prison. In February 1939, he was released and deported to Germany. The Abwehr eventually did employ him and he reached the rank of major.
Кэтлин жоспар
1940 жылдың жазында Гертс ақпарат жинау мақсатында Балливор, Мит графтығында, Ирландияға парашютпен түсті. Ол бұрынғы ИРА басшысы Джим О'Донованмен бірге тұрды. Оның міндеті - ИРА-мен байланыс офицері ретінде қызмет ету және Германияның Британияны басып алуы мүмкін кезінде олардың көмегін алу. Алайда ол көп ұзамай ИРА-ға сенім артуға болмайды деп шешті. Құрғанда ол парашютпен түсірілген "Уфа" хабарлағыштан айырылды. Ол содан кейін Дублинге қарай жаяу жүріп кетті. Ол Виклоу округіне қарасты Гарда казармасына қоңырау шалып, Дублинге жолдама сұрағанмен, ұсталған жоқ. Дублинде Гертц 19 ай бойы Тэмплгогтағы 245 Темплгог жолындағы қауіпсіз үйде және басқа да үйлерде тұрды. Бұлардың ішінде Гленгейридегі Спенсер Виллас үйлері, Дун-Лаогердегі Шарлемонт даңғылы, Далкидегі Нерано жолы, Ратминдегі Уинтон даңғылы және Дублин графтығындағы Шанкилдегі ескі үй бар. Ол Бриттас-Бейде бір ай, ал қысқаша Лараг замогында, Глендалоу, Виклоу округі, Фенит, Керри округі және Каван округі, Маунт-Ньюгентте болды. 1940 жылдың мамыр айында Гардай Германиядан шыққан ИРА мүшесі Стивен Кэрролл Хелдтің үйіне рейд жасады, ол Гертспен бірге жұмыс істеді, оның үйі Блэкхид Парк, Клонтарф. Олар парашют, қағаздарды, Гертцтің Бірінші дүниежүзілік соғыс медальдарын және Ирландияның қорғаныс инфрақұрылымы туралы бірқатар құжаттарды тәркіледі. Олар алған құжаттарда Ирландиядағы мүмкін болатын әскери мақсаттар туралы файлдар, мысалы әуежайлар мен порттар, сондай-ақ Нацистік армияның қолдауымен Солтүстік Ирландияға шабуыл жасау үшін IRA жоспарының Планы Кэтлиннің егжей-тегжейі бар. Гелд бұл жоспарды Германияға Гертцтің кетуінен бұрын әкелген болатын, бірақ оның басшылары оны жүзеге аспайтындай етіп қабылдамады. Гертц жасырынды, Уиклоу аймағындағы жанашырлармен бірге болды және IRA қауіпсіз үйлерімен байланыс жасаудан қасақана аулақ болды. Ол 18 ай бойы қашып жүрді. 1941 жылы қарашада ИРА мүшесі Пирс Пол Келли Дублиндегі Гертцтің жасырынған жеріне барған кезде полиция екеуін де тұтқындады. Гертц соғыстың соңында босатылғанға дейін Маунтджой түрмесінде, содан кейін Атлонның Кастум казармасында ұсталды. Ол кейін Гленгериде тұрып, Save the German Children Society қоғамының хатшысы болды. Ол келесі жылы қайта тұтқындалып, Әділет министрі тарапынан депортация туралы бұйрықпен қызмет етті. Депортациядан қашу үшін ол Люфтваффеде лейтенант емес, СС-те болғанын айтты. Бұл мәлімдемені Ирландияның әскери барлау қызметі (G2) жоққа шығарды. 1947 жылы 23 мамырда ол Дублин замоғындағы шетелдіктер кеңсесіне сағат 9.50-де келді және оған келесі күні Германияға депортацияланатындығы айтылды. Ирландия үкіметі оны Кеңес Одағына ұстап бермейміз деп талап еткенін білгенімен, ол өзін-өзі өлтірді. "Айриш таймс" газетінде ол: "Детективтерге сенбейтін көзбен қарады. Содан кейін кенеттен, ол қолын шым қалтасынан алып, тез арада оның аузынан оның ауыздары арасындағы оның құбырды алып тастады, және аузына кішкентай шыны шиша құтысын сырғанады. Бір полиция қызметкері Гертцке қарай жүгіріп келді. Полицейлер Гертцтің мойнына қолын тигізді, бірақ оның тамағына сіңген удың көп бөлігін, бұл прус қышқылы деп ойлайды, тоқтата алмады. Бірнеше секундтан кейін Гертц құлап қалды. Ол Мерсер ауруханасына жеткізілді және келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Гертц үш күннен кейін Дина Грандж зиратында жерленді, оның жерлеу рәсіміне Дэн Брин мен Чарльз МакГиннес қатысты. 1974 жылы оның сүйегі Гленкридегі неміс әскери зиратына көшірілді.
In the summer of 1940, Görtz parachuted into Ballivor, County Meath, Ireland (Operation Mainau) in an effort to gather information. He moved in with former IRA leader Jim O'Donovan. His mission was to act as a liaison officer with the IRA and enlist their assistance during a potential German occupation of Britain. However, he soon decided that the IRA was too unreliable. On landing, he lost the 'Ufa' transmitter he had parachuted with. Görtz, attired in a Luftwaffe uniform, then walked to Dublin. He was not apprehended despite calling into a Garda barracks in County Wicklow, asking for directions to Dublin. In Dublin, Görtz stayed at a safe house at 245 Templeogue Road in Templeogue and other properties during 19 months at liberty. These include houses in Spencer Villas, Glenageary; Charlemont Avenue, Dún Laoghaire; Nerano Road, Dalkey; Winton Avenue, Rathmines; and a period house in Shankill, County Dublin. He stayed for a month at Brittas Bay, and more briefly at Laragh Castle, Glendalough, County Wicklow, Fenit, County Kerry and Mount Nugent, County Cavan. In May 1940, the Gardaí raided the home of an IRA member of German descent, Stephen Carroll Held, who had been working with Görtz, at his house at Blackheath Park, Clontarf. They confiscated a parachute, papers, Görtz's World War I medals, and a number of documents about the defence infrastructure of Ireland. The papers they took included files on possible military targets in Ireland, such as airfields and harbours, as well as details of Plan Kathleen—an IRA plan for the invasion of Northern Ireland with the support of the Nazi military. Held had brought this plan to Germany prior to Görtz's departure but his superiors had dismissed it as unfeasible. Görtz went into hiding, staying with sympathizers in the Wicklow area and purposefully avoided contact with IRA safehouses. He remained at large for 18 months. When IRA member Pearse Paul Kelly visited Görtz's hiding place in Dublin in November 1941, police arrested them both. Görtz was interned in Mountjoy Prison then in Custume Barracks, Athlone until release at the end of the war. He then lived in Glenageary and became secretary of the Save the German Children Society. He was rearrested the following year and served with a deportation order by the Minister for Justice. To prevent deportation he claimed to have been in the SS rather than a lieutenant in the Luftwaffe. This claim was disproved by Irish Military Intelligence (G2). On Friday, 23 May 1947, he arrived at the Aliens’ Office in Dublin Castle at 9.50 am and was told he was being deported to Germany the next day. Although it had been stated to him that the Irish government had specifically requested that he not be handed over to the Soviets, he committed suicide. The Irish Times reported that he: “Stared disbelievingly at the detective officers. Then suddenly, he took his hand from his trouser pocket, swiftly removed his pipe from between his lips, and slipped a small glass phial into his mouth. One of the police officers sprang at Görtz as he crunched the glass with his teeth. The officer got his hands around Görtz’s neck but failed to prevent most of the poison, believed to be prussic acid, from passing down his throat. Within a few seconds, Görtz collapsed.” He was driven to Mercer's Hospital and died there shortly after arrival. Görtz was buried three days later in Dean’s Grange Cemetery, his funeral was attended by Dan Breen and Charles McGuinness. In 1974 his remains were transferred to the German Military Cemetery, Glencree, County Wicklow.
Медиа
1983 жылы RTÉ телеканалы Ирландиядағы неміс шпиондары туралы «Caught in a Free State» атты көркемдегіш телесериал жасады.
In 1983, RTÉ made the dramatised television series Caught in a Free State about German spies in Ireland.