Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания мен Ирландияда неміс шпионы. Герман Гёртц (кейде Гёрц деп те жазылады; 15 қараша 1890 жыл – 23 мамыр 1947 жыл) – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның кезінде Ұлыбритания мен Ирландиядағы неміс тыңшысы, Ирландия Республикалық Армиясымен (IRA) байланыс жасаған. Соғыстан кейін Германияға депортацияланбау үшін өзін-өзі өлтірді.

Өмірбаян

Герман Гертц 1890 жылғы 15 қарашада Германияның солтүстігіндегі Любек портында дүниеге келді. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол 1914 жылғы Рождествоға дейін Ресейге қарсы Шығыс майданында соғысқан, содан кейін жараланған және батырлығы үшін бірінші сыныпты Темір крест орденімен марапатталған деп есептеледі. 1915 жылы ол Германияның императорлық әуе күштеріне қосылды. Ұшқыш болып оқып, барлау офицері болып қызмет етті, бірақ тұтқынға алынған жауларды сұраққа алудағы қабілетін көрсеткеннен кейін соғыс аяқталар тұсында тергеу офицері ретінде капитан шеніне көтерілді. Гертц кейіннен Люфтваффе басшысы болған Герман Герингпен бірге қызмет етті. Гертцтің әскери мансабындағы ең маңызды сәт, армия тарағаннан кейін болды – ол Герингті жау әскерлері ұшақтарды тәркілемес бұрын, оларды өртеуден бас тартуға көндіргендігі айтылады. Соғыстан кейін Гертц Фрайкорпқа қосылып, адмирал Рихард Ашенборнның қызы Эллен Ашенборнға үйленді. Гертц халықаралық құқықтан докторлық диссертациясын қорғады, бұл оның шетелге жиі саяхаттауына себеп болды. 1927 жылы Ирландияға сапары барысында ол елге деген құштарлық сезімін дамытты. Бұл сапар сол кездегі Ирландия мен Ұлыбритания арасындағы құқықтық қатынастарды зерттеуге байланысты болуы мүмкін. Гертц ирландиялық саясатқа қызығушылық танытқандығы белгілі болды; Америкадағы конференцияларда Гертц Америка Құрама Штаттарында орналасқан «Кла́н на Ге́ль» ирландиялық республикалық ұйымының мүшелерімен әңгімелесетін. Гертц бұл келісімді Германияға сол кезде таңылған шарттармен бірдей деп қарады.

Бродстерге алғашқы сапары

Герман Гертц 1935 жылғы 29 тамызда хатшысы Марианна Эмигпен бірге Ұлыбританияға келді. Олар Саффолк округінде бірнеше апта болғаннан кейін Бродстерске көшіп, үй жалдады. Сол жерде олар британдық авиаторы Кеннет Льюиспен танысып, оның көмегімен RAF Manston әуе базасы туралы ақпарат жинауды бастады. Эмиг Корольдік әуе күштерінің бланкілерін, ұшақтардың суреттерін және әуеден түсірілген көріністерді сұрады. Льюис әскери ақпаратты беруі мүмкін деген алаңдауға түскенде, ол Англия мен Германия келесі соғыста бір жақта болады деп сендірді. Кейін Льюис бұл жұптың Корольдік әуе күштері туралы қаншалықты көп білгеніне таңырқанын айтты. Алты апталық жалдау мерзімі аяқталар алдында Гертц Германияға сапар шегіп, үй иесі миссис Джонсонға екі күнге кететінін хабарлады. Одан үйден тыс жердегі заттарын, соның ішінде "велосипед комбинациясын" қарауды сұрады. Гертц комбинезонын айтқан, бірақ миссис Джонсон оның Zündapp мотоциклі екенін ойлады. Миссис Джонсон ауланы тексерді, мотоциклді таба алмады және полицияға оның жоғалып кеткенін хабарлады. Полиция ұрлық фактісі бойынша тергеу жүргізген кезде Манстон әуежайына қатысты суреттер мен құжаттарды тапты. Гертц үш аптадан кейін Ұлыбританияға оралғанда, полиция оны Харвичте тұтқындады. Эмиг Германияда қалды. Гертц Брикстон түрмесіне қамалды. Полиция оны Ресми құпиялар туралы заңға қарсы қылмыс жасады деп айыптады (фактылық түрде тыңшылық үшін). 1936 жылғы наурыз айында Олд-Бейлиде басталған сот процесі көп назар аударды. Гертц өзін кінәлі емес деп таныды және құжаттар RAF-тің дамуы туралы жоспарланған кітабына арналған зерттеулерінің бөлігі екенін мәлімдеді. Ол кітапты жазып, кредиторларын төлеуді көздеген. Марианна Эмиг Гертцтің қорғаны үшін куәлік беру үшін Англияға келуден бас тартты, өйткені ол да сотталуы мүмкін деп қорқыды. Дәлелдерге сәйкес, оның ішінде Гертц әйеліне жіберген хаттарында, Гертц тәуелсіз түрде әрекет еткен және мүмкін, неміс барлау қызметіне әсер етуге тырысқан болуы мүмкін. Ол бұрын Германияның Әуе министрлігінде қызметке үміттенген. Сонымен қатар, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында одақтас әскерлерін сұраққа тартуға қатысқандығы анықталды. Гертц тыңшылық жасағаны үшін төрт жылға сотталды және Мейдстоун түрмесіне жіберілді. 1939 жылғы ақпан айында ол босатылып, Германияға қуылды. Абвер ол кісіні жұмысқа қабылдады және ол майор шеніне жетті.

Кэтлин жоспар

1940 жылдың жазында Гертс ақпарат жинау мақсатында Балливор, Мит графтығында, Ирландияға парашютпен түсті. Ол бұрынғы ИРА басшысы Джим О'Донованмен бірге тұрды. Оның міндеті - ИРА-мен байланыс офицері ретінде қызмет ету және Германияның Британияны басып алуы мүмкін кезінде олардың көмегін алу. Алайда ол көп ұзамай ИРА-ға сенім артуға болмайды деп шешті. Құрғанда ол парашютпен түсірілген "Уфа" хабарлағыштан айырылды. Ол содан кейін Дублинге қарай жаяу жүріп кетті. Ол Виклоу округіне қарасты Гарда казармасына қоңырау шалып, Дублинге жолдама сұрағанмен, ұсталған жоқ. Дублинде Гертц 19 ай бойы Тэмплгогтағы 245 Темплгог жолындағы қауіпсіз үйде және басқа да үйлерде тұрды. Бұлардың ішінде Гленгейридегі Спенсер Виллас үйлері, Дун-Лаогердегі Шарлемонт даңғылы, Далкидегі Нерано жолы, Ратминдегі Уинтон даңғылы және Дублин графтығындағы Шанкилдегі ескі үй бар. Ол Бриттас-Бейде бір ай, ал қысқаша Лараг замогында, Глендалоу, Виклоу округі, Фенит, Керри округі және Каван округі, Маунт-Ньюгентте болды. 1940 жылдың мамыр айында Гардай Германиядан шыққан ИРА мүшесі Стивен Кэрролл Хелдтің үйіне рейд жасады, ол Гертспен бірге жұмыс істеді, оның үйі Блэкхид Парк, Клонтарф. Олар парашют, қағаздарды, Гертцтің Бірінші дүниежүзілік соғыс медальдарын және Ирландияның қорғаныс инфрақұрылымы туралы бірқатар құжаттарды тәркіледі. Олар алған құжаттарда Ирландиядағы мүмкін болатын әскери мақсаттар туралы файлдар, мысалы әуежайлар мен порттар, сондай-ақ Нацистік армияның қолдауымен Солтүстік Ирландияға шабуыл жасау үшін IRA жоспарының Планы Кэтлиннің егжей-тегжейі бар. Гелд бұл жоспарды Германияға Гертцтің кетуінен бұрын әкелген болатын, бірақ оның басшылары оны жүзеге аспайтындай етіп қабылдамады. Гертц жасырынды, Уиклоу аймағындағы жанашырлармен бірге болды және IRA қауіпсіз үйлерімен байланыс жасаудан қасақана аулақ болды. Ол 18 ай бойы қашып жүрді. 1941 жылы қарашада ИРА мүшесі Пирс Пол Келли Дублиндегі Гертцтің жасырынған жеріне барған кезде полиция екеуін де тұтқындады. Гертц соғыстың соңында босатылғанға дейін Маунтджой түрмесінде, содан кейін Атлонның Кастум казармасында ұсталды. Ол кейін Гленгериде тұрып, Save the German Children Society қоғамының хатшысы болды. Ол келесі жылы қайта тұтқындалып, Әділет министрі тарапынан депортация туралы бұйрықпен қызмет етті. Депортациядан қашу үшін ол Люфтваффеде лейтенант емес, СС-те болғанын айтты. Бұл мәлімдемені Ирландияның әскери барлау қызметі (G2) жоққа шығарды. 1947 жылы 23 мамырда ол Дублин замоғындағы шетелдіктер кеңсесіне сағат 9.50-де келді және оған келесі күні Германияға депортацияланатындығы айтылды. Ирландия үкіметі оны Кеңес Одағына ұстап бермейміз деп талап еткенін білгенімен, ол өзін-өзі өлтірді. "Айриш таймс" газетінде ол: "Детективтерге сенбейтін көзбен қарады. Содан кейін кенеттен, ол қолын шым қалтасынан алып, тез арада оның аузынан оның ауыздары арасындағы оның құбырды алып тастады, және аузына кішкентай шыны шиша құтысын сырғанады. Бір полиция қызметкері Гертцке қарай жүгіріп келді. Полицейлер Гертцтің мойнына қолын тигізді, бірақ оның тамағына сіңген удың көп бөлігін, бұл прус қышқылы деп ойлайды, тоқтата алмады. Бірнеше секундтан кейін Гертц құлап қалды. Ол Мерсер ауруханасына жеткізілді және келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Гертц үш күннен кейін Дина Грандж зиратында жерленді, оның жерлеу рәсіміне Дэн Брин мен Чарльз МакГиннес қатысты. 1974 жылы оның сүйегі Гленкридегі неміс әскери зиратына көшірілді.

Медиа

1983 жылы RTÉ телеканалы Ирландиядағы неміс шпиондары туралы «Caught in a Free State» атты көркемдегіш телесериал жасады.