Кіріспе

Александр Хоуленд Смит (16 наурыз 1859 – 3 мамыр 1913), сондай-ақ "Антик Смит" деп белгілі, 1880-ші жылдардағы шотланд құжат жасаушы. Оның жасаған құжаттары бүгінге дейін кездеседі.

Әдістер

Хауланд Смит өзінің жалған құжаттар жасау карьерасын 1880 жылдары туған қаласы Эдинбургте бастады. Алдымен ол қолданылған кітап дүкендеріне барып, бос беттері бар барлық ескі кітаптарды сатып ала бастады. Ол әрқашан оларды өзі алып келетін, кітап дүкендерінің кейбір иелеріне бұл әдет ерекше болып көрінді, себебі кітаптар ескі әрі ауыр болатын. Бұл материалдар біткен соң, ол заманауи қағазды пайдалана бастады. Смит 1886 жылы жалған құжаттарын сата бастады және келесі бес жыл бойы осы ісін жалғастырды. Ол оларды кітап дүкендеріне, аукциондарға және ломбардтарға көбінесе шамалы бағамен сатты. Смит Мэри, Шотландия патшайымы, Оливер Кромвелл және сэр Уолтер Скотт сияқты түрлі тарихи тұлғалардың қолжазбаларын жасады. Смит түпнұсқаларын көшірмей-ақ қолтаңбаларды жасай білді. Ол өлеңдер, автографтар және тарихи хаттар құрастырды. Құжаттарды ескіргендей көрсету үшін оларды әлсіз шайға малып қоятын. Кейін сарапшылар бұл жалған құжаттар өте нашар жасалған және ешкімді алдауы тиіс емес деді. Хаттар дұрыс емес даталанған, кейде олардың авторларының өлімінен кейін жазылған, және қазіргі заманғы қағазға жаңа жазу құралдарымен жазылған болатын.

Риллбанк жинағы

1891 жылдың мамыр айында қолжазбалар коллекционері Джеймс Маккензи өзінің Rillbank Collection жинағына кіретін хаттардың бір бөлігін Эдинбургте аукцион арқылы сатуға шешім қабылдады. Аукцион басталар алдында аукционшы, кейбір адамдар бұл заттардың жалған екенін айтқандарын және оларға жеке кепілдік беруден бас тартатынын мәлімдеді, бұл бағаларды күрт төмендетті. Үш айдан кейін Маккензи Камнок Экспресс газетінде ақын Роберт Бернсқа жазылған деп есептелетін бір ескі хатты жариялады. Газеттің бір оқырманы, хат адресат болған Жон Хилл деген адамның шындығында өмір сүрмегенін анықтады және жинақтың түгелдей нақтылығына күмәндана бастады. Суррейлік Колвилл Скотт, тарихи құжаттар сарапшысы, бүкіл Шотландияда ондаған жалған хаттар бар екенін де хабарлады. Маккензи газетте Бернсқа жазылған екі бұрын жарияланбаған өлеңді жариялап жауап берді. Тағы бір оқырман, олардың бірі – "Кедейдің дұғасы" атты өлеңнің, Бернс бала кезінде жарық көргенін және екінші өлеңнің де авторы Уильям Хейвард Робертс екенін байқады. Маккензиге хаттарды қалай алғанын сұрағанда, ол оларды ескі шкафтың құпия бөлімінде тапқанын айтты. Оның замандастары оған сенбеді. Ол, мүмкін, олардың бәрін Эдинбургтен сатып алған және олардың жалған екенін білген-білмегені белгісіз. Оған ешқандай айып тағылмады.

Джеймс Стилли

Эдинбургтегі қолжазба сатушы Джеймс Стиллиден 2020 хат сатып алған американдық коллекционер, жалған хаттар туралы қауесеттерді естіп, оларды растау үшін Британ мұражайына жіберді. Мұражайдың қолжаз сарапшылары олардың кемінде 201-і жалған екенін анықтады. Америкалық коллекционер Стиллиге Сейссон сотында шағымданып, хаттар үшін төлеген 750 долларын қайтаруды талап етті. Стилли нашар денсаулығына байланысты кешірім сұрады, ал американдық коллекционер соттан шағымын кері алды. Стилли, әдетте, хаттардың жалған екенін білген болуы мүмкін.

Ашылу басталады

1892 жылы қарашада «Эдинбург Evening Dispatch» газеті жалған қағаздар туралы мақалалар жариялады, соның ішінде хаттармен бірге табылған жазбалардың көшірмелері де болды. Бір оқырман осы жазудың Александр Хоуленд Смит есімді кеңсе қызметкеріне таныс қолмен жазылғанын анықтады. Смит Эдинбургтегі түрлі заң кеңселерде жұмыс істеп, өткізуге арналған заттармен және ескі құжаттармен айналысқан. Полиция Смитті сұраққа тартып жатқанда, ол Томас Генри Ферри адвокаттың бас кеңсе қызметкері ретінде жұмыс істегенін, Ферри оған заң кеңсесінің жертөлесіндегі ескі құжаттарды жоюды тапсырғанын айтты. Смит оларды үйіне алып, құнды екенін анықтап, сатуға кірісті. Қорлары таусылғанда, ол жаңа жалған құжаттар жасауды бастады. Ол кез келген құжатты жасай алатынын мәлімдеді. Смит тұтқындалды.

Сот және үкім

1893 жылғы 26 маусымда Смиттің ісі Жоғары сотта басталды. Оны жалған ақша жасау емес, жалған ақшаны жалған екенін білген күйі сатуда айыптады. Куәгерлердің бірі кітап сатушы Бристо Браун болды, ол Смиттен көптеген хаттар сатып алып, олардың түпнұсқа екеніне сенгенін айтты. Қазылар Смитті кінәлі деп тапты, бірақ оған жұмсақ жаза беруді ұсынды және ол 12 айға түрмеге кесілді. Смит жасаған жалған ақшаның нақты көлемі белгісіз. Олар Ұлыбританияда және шетелде кеңінен сатылды, және кейде Ұлыбританияда және АҚШ-та әлі де түпнұсқа ретінде сатылады.