Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2003 жылғы басып алудан кейін алғашқы ирак үкіметі (2006–2010)
First Iraqi government after the 2003 invasion (2006–2010)
Ирак премьер-министрі Нури әл-Малики басқарған алғашқы үкімет 2006 жылдың 20 мамырында Ирак Ұлттық Ассамблеясының мүшелері бекіткеннен кейін қызметке кірді. Бұл 2005 жылдың желтоқсан айында өткен жалпы сайлаудың нәтижесінде болды. Бұл үкімет жаңа үкімет құрылып, расталғанға дейін уақытша міндетін атқарған Ирактың өтпелі үкіметінің орнын басты. Әл-Малики I үкіметі 2010 жылға дейін Иракты басқарды, содан кейін Әл-Малики II үкіметі (2010 жылдың желтоқсаны – 2014 жылдың қыркүйегі) құрылды.
The first government of Iraq led by Prime Minister Nouri al Maliki took office on May 20, 2006 following approval by the members of the Iraqi National Assembly. This followed the general election in December 2005. The government succeeded the Iraqi Transitional Government which had continued in office in a caretaker capacity until the new government was formed and confirmed. This Al Maliki I Government governed Iraq until 2010, to be succeeded by the Al Maliki II Government (Dec. 2010 Sept 2014).
Құрылу процесі
Сайлау нәтижелері бойынша туындаған даулардан кейін, жаңа Өкілдер Кеңесінің мүшелері 2006 жылдың 16 наурызында қызметке кірісті. Осы уақытта үкімет құру жөніндегі келіссөздер басталды. Ең ірі төрт саяси күштің басшылары ұлттық бірлік үкіметін құруға шақырды. Ірі ең үлкен күш (Біріккен Ирак Альянсы) премьер-министрді тағайындайтыны бұрыннан белгілі болғанмен, бұл шешім Альянс ішінде де, алғашқы үміткер, қазіргі премьер-министр Ибрагим әл-Жаафариді қабылдамаған басқа күштермен келіссөздер барысында да қиын мәселеге айналды. Нәтижесінде Альянс бұл лауазымға Нұри әл-Маликині ұсынды.
After some disputes over the election results, the members of the new Council of Representatives were sworn in on March 16, 2006. In the meantime, negotiations over the forming of a government had begun. Leaders of the four largest political groupings called for a government of national unity. Although it was decided in advance that the largest grouping (the United Iraqi Alliance) would name the Prime Minister, this decision would prove to be hot matter, both within the Alliance and in the negotiations with other groupings, who rejected the first nominee, incumbent Prime Minister Ibrahim al Jaafari. Finally the Alliance reached a decision to nominate Nouri al Maliki to the post.
Сенімсіздік әрекеттері
2006 жылдың желтоқсанында БАҚ-та Мәликиді сенімсіздік дауысы арқылы қызметтен шеттету және СКИРИ, УИА тәуелсіздері, Күрдістан альянсы мен Ирак Ислам партиясы арасында жаңа үкіметтік одақ құру жоспары жайлы хабарлар тарады. Жаңа премьер-министр лауазымына Әділ Абдул Махди үміткер ретінде қарастырылды, бірақ SCIRI депутаты Хамид Маала топтардың жаңа басшы туралы әлі келісімге келмегенін мәлімдеді. Мәликидің кеңесшісі бұл жоспарды растады, сонымен қатар оны құрылысқа жібермеу ниетінде екендерін айтты. Сенімсіздік дауысы үшін қарапайым көпшілік жеткілікті, ал жаңа премьер-министрді тағайындау үшін үштен екі көпшілік қажет.
In December 2006, media reported a plot to oust Maliki in a no confidence vote and to create a new governmental alliance between SCIRI, UIA independents, the Kurdistani Alliance and Iraqi Islamic Party. Adil Abdul Mahdi had been proposed as the new Prime Minister, but SCIRI MP Hameed Maalah was quoted saying the groups hadn't yet agreed on a new leader. A Maliki aide confirmed the plot but said they intended to sabotage it. A no confidence vote would require a simple majority but a new Prime Minister would require a two thirds majority.
Конституциялық өзгерістер
2005 жылы қыркүйекте Біріккен Ирак альянсы, Курдистанның Демократиялық-Отандық альянсы және Ирак Ислам партиясы арасында келісілген келісімге сәйкес, жаңа Ассамблея алғашқы төрт айында конституцияға түзетулер енгізуді қарастыруға тиіс болды. Осы келісімнен кейін Ирак Ислам партиясы референдумда конституцияны қолдауға келісті. Жаңа парламент құрамында конституциялық қайта қарау комитеті құрылды, ол 2007 жылы толық емес есеп ұсынды. Ирактағы көптеген партиялар конституцияны қайта қарау қажет екеніне келіссе де, бұл қадамның бір бөлігі кейбір техникалық мәселелерді нақтылауға, ал екінші бөлігі конституцияны ирактық қоғамның бағыт-бағдарымен сәйкес етуге бағытталған болатын. Алайда, конституциялық қайта қарау процесі 2007 жылдан бері парламентте ешқандай нәтиже берген жоқ.
Under a compromise agreed in September 2005 between the United Iraqi Alliance, Democratic Patriotic Alliance of Kurdistan and Iraqi Islamic Party, the new Assembly would consider amendments to the constitution in its first four months. Following this compromise the Iraqi Islamic Party agreed to back the constitution in the referendum. A constitutional revision committee was eventually formed under the new parliament, which issued an incomplete report in 2007. Despite widespread agreement amongst a majority of parties in Iraq that the text is in need of revision, partly in order to clarify some technical issues but also in part in order to bring the constitution more closely in line with the Iraqi mainstream, the constitutional revision process has not made any progress through parliament since 2007.
Федерализм
Ирак конституциясының 114-бабында Ирак Ұлттық Ассамблеясы аймақ құру рәсімін белгілейтін заң қабылдамайынша, жаңа аймақ құрылуына жол берілмейді делінген. Бұл заң 11 қазанда Ирак келісім фронтымен конституциялық комиссия құру және заңның күшіне енуін 18 айға кейінге шегеру туралы келісімге қол жеткізілген соң қабылданды. Ирак келісім фронты, Садристік қозғалысы және Исламдық Тазалық партиясының заң шығарушылары осы заң жобасына қарсы дауыс берді.
Article 114 of the constitution of Iraq provided that no new region may be created before the Iraqi National Assembly has passed a law which provides the procedures for forming the region. This law was passed on 11 October after an agreement was reached with the Iraqi Accord Front to form the constitutional review committee and to defer implementation of the law for 18 months. Legislators from the Iraqi Accord Front, Sadrist Movement and Islamic Virtue Party all opposed the bill.
Губернаторлық сайлау
2005 жылғы Ирак губернаторлық сайлауында Ирактың әр губернаторлығында уақытша кеңестер сайланды. Үкіметтің міндеттерінің бірі – губернаторлықтардың өкілеттіктерін және сайлау процесін реттеу туралы заң қабылдау еді. Заң 2008 жылдың ақпан айында Ирак Өкілдер Кеңесімен қабылданды. Бастапқыда Президенттік Кеңес премьер-министрге губернаторларды қызметтен босату құқығын беру конституцияға қайшы келеді деген негіздемемен оған вето қойды. Бірақ Садристик қозғалысының наразылығынан кейін Кеңес өз ұстанымын өзгертіп, заң күшіне енгенге дейін заңға өзгерістер енгізуге уәде берді.
Interim councils were elected in each of the Governorates of Iraq in the Iraqi Governorate elections of 2005. One of the tasks of the government was to pass a law to regulate the powers of the governorates and the process of elections. The law was finally passed by the Council of Representatives of Iraq in February 2008. It was vetoed by the Presidency Council at first, on the grounds that giving the Prime Minister the power to dismiss Governors would contravene the constitution. However, the Council reversed its position following protests from the Sadrist Movement, saying they would seek changes to the law before it came into force.
Киркук қаласы
Сонымен қатар, Курдистан альянсы Киркуктен қуылған күрдтердің қалаға оралуына рұқсат берілуін және Курдистан аймағының кеңейтілуін қалайды. Қазіргі уақытта бұл Ас-Сулеймания, Арбил және Дахук облыстарын қамтиды, ал күрдтер бұл аймақты Киркук пен Дияла және Нинева облыстарының толық немесе бір бөлігін қамтуды қалайды. Дегенмен, бұл қадамға Киркуктегі түркімендер мен арабтар, сондай-ақ көршілес Түркия қарсылық білдіреді. Ирак газеті "Әл-Фurat" 2006 жылғы 5 наурызда Жаафаридің де қарсылық білдіргенін және күрдтердің оның кандидатурасына қарсы шығуының себептерінің бірі осы екенін хабарлады. Әл-Малики үкіметі өз бағдарламасында Киркуктің мәртебесін анықтау бойынша референдумның 2007 жылғы 15 қарашада өткізілетінін жариялады. Күрдтер сонымен қатар аймақтарға тиесілі мұнай кірісінің үлесін 17%-дан 24%-ға дейін арттыруды көздейді. 2006 жылдың тамызында Малики "Ирактың федералистік жүйесінде" Киркуктің "мәртебесін зерттеу" үшін комитет құрды, оны сүнни араб Әділет министрі Хашим әл-Шибли басқарды. Комитет құрамында шииттік тәуелсіз Ішкі істер министрі Жавад Булани, түркімен Жастар министрі Жасим Мохаммед Джафар және Киркуктен төрт өкіл де бар.
Meanwhile, the Kurdistan Alliance wants Kurds who were expelled from Kirkuk to be allowed to return to the city and for the Kurdistan Region to be expanded. This currently includes the governorates of As Sulaymāniyyah, Arbīl and Dahūk, and the Kurds would like this expanded to include Kirkuk and parts or all of Diyala and Ninawa. However, this move is opposed by Turkmen and Arabs in Kirkuk and by neighbouring Turkey. The Iraqi newspaper, 'Al Furat, reported 2006 03 05 that this is also opposed by Jaafari, and one of the reasons why the Kurds opposed his nomination. The al Maliki government announced in its programme that the referendum to determine Kirkuk's status would be held on 15 November 2007. The Kurds would also like to increase the proportion of oil revenues retained by the regions from 17% to 24%. In August 2006 Maliki appointed a committee to "examine the status" of Kirkuk "in light of Iraq's federalist system", headed by the Sunni Arab Justice Minister Hashim al Shibli. The committee also including the Shi'ite Independent Interior Minister Jawad Bulani, the Turkoman Youth Minister Jasim Mohammed Jaafar and four representatives from Kirkuk.
Түрмедегі зорлық-зомбылық
Германиядағы D+Z даму журналы қазіргі биліктің Саддам дәуіріндегі полиция тактикасын, оның ішінде азаптау және соттан тыс атқылауларды қайта қолдануда екенін хабарлады. Премьер-министр Нури әл-Малики бұл іс-әрекеттер туралы білгені айтылады, бірақ ол «бұл әңгімелер – «жалған»» деп мәлімдеді. Сондай-ақ, құпия түрмелердің бар екені туралы да хабарлар тарады.
D+Z, a development magazine based in Germany, reports the current administration reverting to Saddam era police tactics, including torture and extrajudicial executions. It is reported that Prime Minister Nouri al Maliki knew of these acts, but he claims "the stories are 'lies.'" Reports of secret prisons exist as well.