Кіріспе

II ғасырдағы Батыс кшатрапалар сака билеушісі

Рудрадаман I (130–150 ж.ж. билік еткен) – Батыс кшатрапалар әулетінен шыққан сака билеушісі. Ол патша Каштананың немересі болды. Рудрадаман I Сатавахана империясының құлдырауына зор үлес қосты. Рудрадаман I патша болғаннан кейін және мемлекетін нығайтқаннан соң "Маха кштрапа" ("Ұлы сатрап") атағын қабылдады.

Билік

Жеңістерінің нәтижесінде Рудрадаман Нахапананың бұрынғы барлық аумақтарын қайтарып алды, тек Пуна мен Насик қалаларының оңтүстік аймағын ғана ала алмады. Жергілікті Нага тайпалары да шака кшатраптарына қарсы агрессивтілік танытты. Сатавахана мемлекеттері Декан және Амаравати маңындағы шығыс-орталық Үндістанмен шектелді.

Яудхейялармен соғыс

Рудрадаман қазіргі Харьяна аймағындағы Яудхейя тайпаларын бағындырғанын Рудрадаманның Гирнар тас жазуында айтылған. Рудрадаман Яудхейяларды кшатриялардың әскери республикасы деп сипаттайды, олар оған бағынудың орнына қарсы тұрды.

Рудрадаман Сатаваханалармен туыстық байланыс орнатып, Апаранта елін күйеу баласы және Гаутамипутра Сатакарнидің кіші ұлы Вашиштипутра Сатакарниге қалың мал ретінде берді. Туыстық байланысқа қарамастан, олардың арасында кем дегенде екі соғыс болды, онда Рудрадаман Сатаваханаларды жеңіп, бірақ Сатакарнидің (вероятно, Вашиштипутра Сатакарни) өмірін сақтап қалды, бұл негізінен олардың арадағы туыстық байланысқа байланысты болды. Дегенмен, екі соғыстың қайсысында кімнің басып кіргені және олардың арасында тағы соғыстар болды ма, әлі белгісіз.

Басқа мәліметтер

Санскрит тіліндегі Джунагад жазуы 150 жылы Рудрадаман I-ге мәдени өнер мен санскрит әдебиетін қолдау және Мауриялар салған бөгетті жөндеуді жүктегенін көрсетеді. Шындығында, ол Мауриялар су тасқынын бақылау үшін салған Сударшана көлінің жағалауларын жөндеді. Рудрадаман грек жазушысы Яванешвараның грек тілінен санскрит тіліне «Яванаджатаканы» аударған кезеңде билік құрған патша ретінде де танымал, бұл аударма Үндістандағы астрологияға әсер етті. Рапсонның пікірінше, көптеген ғалымдар Рудрадаман Уджайиннен билік жүргізді деп санайды, бірақ мұны қолдайтын ешқандай дәлел жоқ. Керісінше, дәлелдер бар: Джайни деректері Нахапанадан (40 жыл) және Гардабиладан (15 жыл) кейін Шакалар Уджайинде билік ететінін, бірақ тек төрт жыл ғана билік ететінін көрсетеді. Қаштана Уджайинге билік еткені сөзсіз, бірақ ол оны төрт жыл ғана билеген болуы мүмкін. Оның ұлы Джаядаман (Қаштана Махаксатрапа болса, ол кшатрапа болды) тиімсіз патша болды және Қаштана бағындырған аумақтың көп бөлігін жоғалтты. Бұл маңызды Уджайинді де қамтыған болуы керек. Клавдий Птолемейдің 160 жылғы «Табиғи тарихында» Қаштана Аванти патшасы ретінде тіркелген, бірақ 130 және 150 жылдар аралығында Рудрадаман билік еткені белгілі. Птолемей, әлдебір себеппен, тек соңғы белгілі билеушіге сілтеме жасаған, ал егер Рудрадаман Авантиді билеген болса, ол оны атап өткен болар еді, өйткені ол өз жаулаулары арқылы жақсы танымал болған. Шындығында, Рудрадаман Аванти туралы ешқандай сілтеме жасаған жоқ. Ол Шығыс және Батыс Акаравантиді (Шығыс Малва) бағындырғанын айтты. Батыс Акараванти – Бхопалдың шығысында орналасқан жер, ол Малва мен Авантидің батыс бөлігін қамтымайды. Алғаш Сударшана деп аталған Акараванти тек Шығыс Малваны құрады. Батыс Акараванти Авантиге сілтеме жасамайды.