Кіріспе

Тарихи Үндістан аймағы

Венги немесе Венгинад (Телугу: వేంగి) – қазіргі Андхра-Прадеш штатындағы Годавари және Кришна өзендерінің дельтасында орналасқан Үндістан аймағы. Венги қаласы Элуруға жақын Педавегиде орналасқан. Венги көне Андхраның шамамен жеті ғасыр бойы ең маңызды қаласы болды. Венги Саланкаяндар сияқты Андхра әулеттерінің астанасы ретізнде қызмет етті. Бұл аймақ б.з.д. 3 ғасырдың ортасында Ашоканың Маурия империясының бір бөлігі болды. 185 жылы Маурия империясы құлағаннан кейін, аймақ Сатаваханалардың билігінде болды, олардан кейін Андхра Икшвакулары билікке келді. Шамамен 300 жылы Андхра Икшвакуларын Саланкаяндар ауыстырды. 5 ғасырдың соңында Саланкаяндар Вишнукундиналарға қосылды. Чалкуя патшасы Пулакесин II 7 ғасырдың басында Вишнукундиналардан Венгиді жаулап алып, өзінің інісі Кубжа Вишнувардананы вице-патша етіп тағайындады. Ол ақырында Шығыс Чалукия әулетін құрды. Шығыс Чалукиялар алғаш рет Раджа Раджа Чола I (985–1014) тұсында Чолаларға бағынды, содан кейін Чолалар мен Шығыс Чалукиялар арасындағы некелік одақ арқылы Чола империясымен тығыз байланыс орнатты. Бұл Шығыс Чалукияларды Батыс Чалукиялардың араласуынан қорғады, олар Шығыс Чалукияларды өздеріне бағынышты етуге тырысты. Кулотунга Чола I тұсында Венги патшалығы Чола империясына сіңірілді.

Сатавахана кезеңі

Венги аумағы Ашока империясының құрамына кірді, ал Сатаваханалар осы аймақты басқаратын Маурия тәуелділері болды. Ашоканың қайтысы мен Маурия империясының әлсіреуінен кейін Сатавахана Симука Сатавахана әулетін құрды, ол өркендеген шағында Магадха мен Бенгалияны да өз ішіне біріктірді. Сатаваханалар келесі төрт жүз жыл бойы билік етті, одан кейін Паллавалар мен Шығыс Чалукьялар патшалыққа иелік етті.

Венги шалукиялары

7-8 ғасырлардағы Шығыс шалукиялар Бадами шалукияларының бір тармағы болды. Шалукияның танымал билеушісі Пулакесин II 624 жылы Вишнукундиналардан Венгиді (Элуру шайқасының жанында) жаулап алып, оның билеушісі ретінде ағасы Кубья Вишнувардананы (624-641) тағайындады. Оның әулеті Шығыс шалукиялар деп аталды және бір ғасыр бойы билік етті. Вишнувардана өзінің мемлекетін солтүстікте Шрикакуламға, оңтүстікте Неллорға дейін кеңейтті. Келесі үш ғасыр бойы Раштракуттар және басқа да билеушілермен көптеген соғыстарға қатысты. Батыс шалукия патшасы Сатьяшрая екі әулетті біріктіруге тырысты, бірақ Парамаралар мен Чолалармен үздірілмейтін шайқастардың салдарынан мұраттарына жете алмады.

Императорлық чолалар

Батыс шалукиялардың қиындықтарына қарсы тұру үшін Раджараджа Чола I, Шола мемлекетінде жер аударылған Шығыс шалукия ханзадасы Сактиварман I-ді қолдады. Ол 999 жылы Венгиге жорық жасап, Телугу Чола патшасы Джата Чода Бхиманы жеңіп, өлтіріп, Сактиварманды Шығыс шалукия тағына қайта орналастырды. 1002 жылы Сактиварман тағына қайта оралды және Раджараджа Чола I-нің билігін мойындауға келісті. Венги шалукиялары Чола империясының бағынышы болып қалды, дейін Кулоттунга Чола I Венгиге толық билік орнатқанға дейін. Венги 12 ғасырда Кейінгі Чолалар патшалығының бір бөлігі болды. 1118 жылы патша Викрамадитья VI басқаратын Батыс шалукиялар Венгиді басып алды, бірақ Викрама Чола басшылығымен Чолалар 1126-27 жылдары Цандаволудың Веланати Чодаларының көмегімен шалукия монархы Сомешвара III-тен Венгиді қайтарып алды. Венги 2 ғасыр бойы Чола империясының құрамында болды, Кулоттунга Чола III билігіне дейін.

Кейінгі патшалықтар

1135 және 1206 жылдар аралығында Андхра-Прадештің бірнеше кішігірім патшалықтары Веланати Чолаларының билігін мойындап, олардың бағынысында болды. 1208 жылы Венги Какатия империясының құрамына бағынышты мемлекет ретінде кірді және 1323 жылы Какатиялар құлағанға дейін солай болды. Кейіннен Венги 16 ғасырда Виджаянагара империясының бір бөлігіне айналды.