Кіріспе

Болгария саясаткері Антон Танев (Донтчо) Югов (5 тамыз 1904 – 6 шілде 1991) – болгар саясаткері, Болгария Коммунистік партиясының (БКП) жетекші мүшесі және 1956 жылдан 1962 жылға дейін елдің премьер-министрі қызметін атқарған. Ол Албанияның Тирана қаласының құрметті азаматы болды. Югов Осман Македониясында (қазіргі Грекияның Поликастро қаласы) Карасули (Ругуновец) ауылында болгар отбасында дүниеге келген. Оның отбасы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Пловдивке көшіп келді.

Соғыс жылдары мен қызметі

Югов Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде БКП-ның көрнекті тұлғасы болды және Югославиядағы маршал Иосип Броз Титомен екі елдің коммунистері арасындағы ынтымақтастық туралы келісімге қол жеткізуге тырысты. Алайда, 1941 жылғы бұл бастама күшін жойды, себебі Тито Македонияны құрбан етуге келіспеді, ал Югов осы талаптан мойын алмады. Екеуі 1945 жылы мәселені қайта қарастырды, бұл жолы болгар-югослав конфедерациясын құру мүмкіндігін талқылады, бірақ АҚШ және Ұлыбритания бұл жоспарға қарсылық білдірді. Нәтижесінде, Иосиф Сталин жеке араласып, екі басшыға бұл идеядан бас тартуды бұйырды. Югов 1944 жылдан 1949 жылға дейін Ішкі істер министрі қызметін атқарды. Министр ретінде ол «Звено» мүшелері мен фашистік көзқарастарды қолдайтындарды армиядан тазалау операциясын қадағалады, ол қатыгездігімен ерекшеленді. Трайчо Костовпен байланысы болғандықтан, ол 1949 жылы оның құлауымен бірге құлдырады. Югов өзінің одақтасын дарға аспаса да, жаңа премьер-министр Валко Червенков оны Костовтың қастандықтарына тосқауыл қоймағаны үшін сынады.

Қайта оралу

Сталиннің қайтысы мен Шығыс Еуропадағы сталинизмнен бас тарту процесінен кейін Югов "ұлттық коммунистер" бағытының жетекші тұлғасы ретінде көзге шықты. Ол режимді халық алдында заңдыландыру үшін Мәскеудің үлгісін ғана емес, болгар коммунизмінің ерекше маңыздылығын атап өтті. Сталиндік үлгіден алшақтаудың бір бөлігі ретінде, болгар үкіметі 1956 жылғы "Сәуірлік бағытты" қабылдады, ол келесі үш онжылдық болгар коммунизмінің негізі болды. Бұл құжат үкіметтік саясаттың үлгісі ғана емес, сонымен қатар жеке тұлғаға табынудан бас тарту, белгілі бір диссиденттерді түрмеден босату және Югов сияқты күмәнді жағдайдағылардың толыққанды оңалтуын қамтыды, осылайша оған толыққанды және дереу саяси қайта оралуға мүмкіндік берді. Ұлттық коммунистер саяси бюрода басымдыққа ие болды, нәтижесінде 1956 жылы белгілі сталинист премьер-министр Валко Червенков қызметтен алынып, оның орнына Югов тағайындалды, ол ішкі істер министрлігіндегі қатал беделінің арқасында ұлттық партияның жетекші тұлғасы ретінде танылды.

Қасиеттен айыру

Ол алты жыл бойы осы қызметте қалды, содан кейін жалпы жетекші Тодор Живков та осы рөлді өз мойнына алды. Югов, Болгарияның "Ұлы серпілісінің" экономикалық саясатқа әсер етуіне Живковқа рұқсат бергені үшін оны сынаған еді, ол әлеуетті қарсылас ретінде жойылды. Оның отандық коммунистер арасындағы зор ықпалы Живковты Юговтан өзінің орнына талас көргендіктен қорқытты, сондықтан ол Юговты қызметтен алу үшін экономикалық мәселені сылтау ретінде пайдаланды. Ол 1990 жылғы БКП партиясының съезінде ақталуға ие болды.