Кіріспе

Мұхаммедтің серігі Сухайб ибн Синан әл Руми, (; صُهَيْب ٱبْنِ سِنَان ٱلرُّومِيّ, Suheyb er Rûmî, шамамен 592 жылы туған), Сохайб деп те жазылады, Византия империясындағы бұрынғы араб құлы болған. Кейіннен ол Мұхаммедтің ертедегі араб емес серігіне айналып, ертедегі мұсылман қауымының мүшесі болды.

Ерте өмір

591 жылы, Мұхаммедтің миссиясы басталуға шамамен жиырма жыл қалғанда, Синан ибн Малик есімді адам парсы императорының (болжам бойынша, Хосров II) тапсыруымен әл-Убалла қаласын басқарды. Қазір Басра қаласының бөлігі саналатын бұл қала, Мосул маңындағы Евфрат өзенінің жағасында орналасқан еді. Оның бірнеше баласы болды, және ол олардың ішінде бес жасар, қызыл шашты, Сухайб (қызыл бас, қызыл шаш деген мағынада) есімді ұлына ерекше қамқорлық жасады. Оның отбасы ат-Тани деген ауылдан шыққан. Ат-Таниге Византия әскерлері шабуыл жасап, көптеген тұтқынды, соның ішінде Сухайбты да алып кетті. Сухайб Византия империясының құл сату орындарының біріне жеткізілді. Ол бір қожайыннан екіншісіне ауысып, Византия жерінде шамамен жиырма жыл құл болып өмір сүрді. Ол Византия империясының тілі – грек тілінде сөйлеп өсті, ал араб тілін ұмытып қалды. Бірінші мүмкіндікті пайдаланып, Сухайб қашып, Меккеге бет бұрды, ол қала олар үшін пана болып саналды. Меккеде оны «ар-Руми», яғни «римдік» деп атады, себебі оның тегі, римдік акценті және қызғылт терісі оның шығу тегін көрсетіп тұрды. Ол Меккедегі ақсүйек Абдулла ибн Джуданның (Тайми руынан) өкілі болып, саудамен айналысып, зор байлыққа ие болды.

Ислам дінін қабылдап , Мединаға қашу

Бір күні оған Мұхаммедтің әл-Арқам ибн Әби әл-Арқамның үйінде адамдарды жаңа дінге шақырып жатқаны айтылды. Онымен кездескеннен кейін, ол оның хабарының рас екеніне көз жеткізіп, Мұхаммедке адалдық серт берді. Құрайш тайпасы Сухейбтің Исламды қабылдағанын біліп, Билал ибн Рабах пен Хаббаб ибн әл-Арат сияқты оны да қинап-мазақтады. Мұхаммед 622 жылы сахабаларына Мединеге көшіп кетуге рұқсат бергенде, Сухейб Мұхаммед пен Әбу Бәкірге бірге еріп кетуді көздеді. Бірақ Құрайштар оның ниетін біліп, Меккеден кетуіне және сауда арқылы тапқан байлығын алып кетуіне бөгет қою үшін күзетшілер қойды. Мұхаммед пен Әбу Бәкір кеткен соң, Сухейб бірнеше рет қашуға тырысып, мүмкіндік күтті. Бір түні ол іш ауруға шалдыққандай болып, табиғатқа шығу үшін бірнеше рет сыртқа шықты. Қаруақымдары босаңсып, Сухейб тынышталғанда қаруланып, ат мінеп Мединеге бет алды. Оның қашқанын білген күзетшілер оны қуап жете алды. Олар жақындап келе жатқанын көрген Сухейб бір төбеге көтеріліп, садағы мен жебесін ұстап алып, былай деді:

"Эй, Құрайштар! Құдайға ант етейін, мен ең шебер садақшылардың бірімін және атуымда қателік жоқ. Құдайға ант етейін, егер маған жақындасаңдар, әрбір жебемен сендердің біреулеріңді өлтіремін. Сосын қылышыммен шабамын!" Олар: "Аллаға ант етейін, біз сені жаныңмен де, байлығыңмен де қашқара бермейміз. Сен Меккеге әлсіз, кедей болып келдің, ал қазір байлыққа ие болдың!"

"Егер мен байлығымды сендерге қалдырсам, не дейсіңдер?" деп сұрады Сухейб. "Маған жол бересіздер ме?" Олар: "Иә", - деп жауап берді. Сухейб Меккедегі үйінде ақшаны қалдырған жерін көрсетті, олар оны жолға жіберді. Сухейб Мединеге жақын жердегі Қубаға келгенде, Мұхаммед оның келе жатқанын көріп, үш рет: "Әй, Әбу Яхья, саудаң жемісті болды. Саудаң жемісті болды!" деді. Сухейб қуаныштан шағылысып: "Күнәһсіз, Расулаллаһ, сізге бұрын ешкім осыны айтқан емес, тек Жәбірейіл ғана сізге хабарлаған болар!" деді. Ол Мұхаммедтің басшылығымен Бадр шайқасы, Ухуд шайқасы және Хунайн шайқасы сияқты көптеген жорықтарға қатысты.

Умардың өлімінен кейін

Сухейбті екінші халифа Умар ибн әл-Хаттаб мұсылмандарға біраз уақыт намаз оқуға жетекші етіп таңдады. 644 жылдың қараша айында Әбу Лулуаның шабуылынан жарақат алып, өлім төсегінде жатқан Умар, Усман ибн Аффанды, Әлиді, Талханы, Зубайр ибн әл-Ауамды, Абдур Рахман ибн Әуфті және Сад ибн Әби Уаққасты шақырып, оларға үш күн бойы араласып кеңесіп, мұсылмандармен бірге келесі халифаны таңдауды бұйырды. Умардың қайтысынан кейін Сухейб әл-Руми оның жаназа намазын оқыды. Усман тағайындалғанға дейінгі осы қысқа мерзім ішінде Сухейб намазды басқаруға жауапты болды. Ол 659 жылдың наурыз айында Мединеде дүниеден өтті және Жаннат әл-Бақи зиратына жерленді.