Кіріспе

Уис – XIX ғасырда Оңтүстік Африка тарихында елеулі рөл атқарған және ХХ ғасыр бойында Оңтүстік Африка мәдениетіне, саясатына және спортына көрнекті үлес қосқан әулет.

Шығу тегі

Ең көне жазбалар Уис отбасының Нидерландыдағы Лейден және Амстердам қалаларында тұрғандығын көрсетеді. Отбасының Оңтүстік Африкадағы тұңғыш атасы Даэнти Райкеннің (1645/46 – Стелленбош 1725) анасы 1677 жылы екінші күйеуі Ян Хендрикс де Лангемен (Жақсы Үміт мүйісінде 1690 жылдың маусымынан бұрын қайтыс болған) бірге алғаш рет Мысқа келді. Ол 1697 жылы үшінші күйеуі Дирк Молмен (Стелленбош 1731 жылы қайтыс болған) бірге Нидерландыға қысқа сапар жасады және 1699 жылы ересек ұлы Корнелис Янс Уиспен (Амстердам 1671 – Жақсы Үміт мүйісі шамамен 1716) бірге Мысқа оралды. Содан кейін, 1704 жылы Даэнти Стелленбош Клоофындағы Бейн Ден Вег шаруашылығына қоныстанды және 1725 жылы қайтыс болғанға дейін сол жерде өмір сүрді. Корнелис Янс Уис – Даэнти Райкеннің теңіз сарқыты Ян Корнелисс (Уис) (1641/42 – шамамен 1674 жылы Ньюкасл-апон-Тайнда қайтыс болған) арасындағы бірінші некеден туған жалғыз баласы. Корнелисті әйелі Диркье Маттисдр (ван) Вестерхаут (Лейден 1673 – Жақсы Үміт мүйісі 1714), анасының үшінші күйеуінің қызы, Мысқа ертіп келді. Олар қазіргі Strand Street көшесіндегі, Мыс қонысының орталық бөлігінде қоныстанды. 1722 жылы олардың жалғыз ұлы Дирк Корнелиз Уис (Лейден 1698 жылы туған – Стелленбошта 1758 жылы қайтыс болған) Стелленбоштағы Гроот Зальзе шаруашылығына көшіп, Норман хугенот тегінен шыққан Дина ле Рукске (Стелленбош 1702 – Стелленбош 1740) үйленді. Дирк сондай-ақ, Мыс аймағының Оверберг аймағындағы алғашқы еуропалық қоныс салушылардың бірі болды. Оңтүстік Африкадағы Уис отбасы осы жұптың үш ұлынан тараған. Дирк Корнелиз Уис ұлдарының екеуі он сегізінші ғасырдың ортасында Мыстың ішкі аймағына көшіп, олардың ұрпақтары колония тарихында маңызды рөл атқарды және даңқты, прогрессивті шекаралық әулет ретінде танылды. Сондай-ақ, отбасы Оңтүстік Африкадағы голланд республикаларын басқаруда да маңызды рөл атқарды.

Тегі

Генеалогтар бұл есімнің француз тіліндегі де Луи есімінің өзгеру нұсқасы болуы мүмкін, немесе Шотландияның Уист аралымен байланысты болуы, әлде неміс тіліндегі Хуссе есімінің өзгеруі болуы мүмкін деп болжайды. Алайда, бұл теориялардың ешқайсысын растайтын сенімді жазбалар жоқ.

Аты-жөні және лақап аты

Uys тегі есім ретінде де қолданылуы мүмкін (әдетте аналық желі арқылы Uys тегіне байланысты), мысалы, ақын, жазушы және авантюрист Uys Krige сияқты. Голландиялық автор Адриаан ван Дистің "Уәде етілген жер" романының кейіпкерінің де есімі осылай аталады.

Әр түрлі

Квазулу-Наталдың солтүстігінде Уис фамилиялы вортреккерлер шаруалар өсірген мал тұқымы Уисби (Uys cattle) деп белгілі болды; 1947 жылы бұл тұқымның атауы Дракенсбергер деп өзгертілді.