Кіріспе

Жақып аралы – 19 ғасырда Лондонның Бермондси ауданындағы әйгілі шалап ауданы. Ол Темза өзенінің оңтүстік жағалауында, қазіргі Милл-стрит, Бермондси Уолл-Уэст, Джордж Роу және Вулсли-стрит көшелерімен белгіленген. Жақып аралы Лондондағы ең жаман шалаптардың бірі ретінде танымал болды және 1860 жылдары бұл аймақ бұзылғанға дейін жарияланған Чарльз Диккенстің "Оливер Твист" романы арқылы кеңінен танылды.

Тарих

Атаудың шығу тегі нақты белгілі емес, бірақ бір мүмкіндік – ол бақаларды атау үшін халық арасында қолданылатын сөзден туындаған болуы мүмкін.

Саздық

Бермондси тарихи тұрғыдан 17 ғасырға дейін Лондонның шетінде орналасқан ауылдық приход болды. Лондонның Ұлы өртінен кейін аймақ бай шаһаршық ретінде дамуын бастады. 19 ғасырға келгенде, Бермондсидің бұрынғысынан гөр аймақтары күрт құлдырап, индустрияландыру, кемежайлар мен көшіп келушілердің тұрғын үйлерінің пайда болуымен, әсіресе өзен жағалауында, жаман атқа ие шұңқырлардың орнына айналды. Ең жаман атқа ие шұңқырлардың бірі – Жақып аралы есімді, оның шекарасы шамамен Темза және жер астындағы Некингер өзенінің қосылған жерінен, Сент-Сэвиор догынан батысқа қарай Шад-Темзаға дейін, Джордж Роудың батысында, шығысында және Лондон көшесінің (қазіргі Уолсели көшесі) солтүстігіндегі тағы бір су тасқыны арнасымен шектелген. Бұл өте нашар, қиын жағдайға толы аймақ болатын. 1849 жылы The Morning Chronicle газеті оны «холераның астанасы» және «ағын сулардың Венециясы» деп сипаттады. 1840 жылдары бұл жер «радикалдық қызметтің ортасы» болды. Романшылар Чарльз Диккенс және Чарльз Кингсли назар аударғаннан кейін, ол «әдеби қылмыстық атаққа» ие болған басқа да Лондон аймақтарының қатарына қосылды, олар «дамыған қалалық қарсы мәдениеттің символы» ретінде пайда болды. 19 ғасырдың әлеуметтік зерттеушісі Генри Мейхью Жақып аралын «ауру аралы» деп сипаттады, онда «әдемі зираттың иісі» сезіледі, «бұзылған және шіріген көпірлер» су тасқыны арналарынан өтеді, үйлерден шыққан ағын сулар тікелей оларға құйылады, ал суда шіріген су өсімдіктері, жануарлардың денелері мен өлген балықтар көптеп кездеседі. Ол судың кейбір бөліктерінде «қандай қызыл» екенін айтады, себебі бұл аймақтағы былғары өңдеушілерден шыққан ластаушы заттардың әсерінен болған.

Тазалау және қайта құру

1850-ші жылдардың басында Якоб аралы бірте-бірте қиратылып, жағымсыз тұрғын үйлерді жою жұмыстарының бөлігі ретінде алынып тасталды, бастапқыда шығыс және оңтүстік шекарасын құрайтын таяз арналар толтырылды. 1861 жылы бұл аймақ өрттен жартылай қирады, ал кейіннен қоймаларға айналдырылды. 1865 жылы Ричард Кинг «Суррей, Гэмпшир және Уайт аралында саяхатшыларға арналған нұсқаулық» еңбегінде: «Оливер Твист жазылғаннан бері көптеген ғимараттар бұзылды, бірақ арал әлі де жаман даңқына лайық» деп жазды. Он жыл өткен соң, Лондон қалалық миссиясының миссионері оңтайлырақ баяндама жасады: Чарльз Уильям Гекетхорн осы жақсартуларға күмәнданып, 1899 жылы «Лондон естеліктері» оқырмандарына: «Якоб аралының көптеген қорқынышты жағдайлары енді өткеннің қасіреті, шын мәнінде, осы жердің романтикасы жоғалды» деді. 1934 жылы бұрынғы Якоб аралының орнында «Диккенс» атты жаңа қоғамдық тұрғын үйлер кешені ашылды. Кешендегі үйлер Диккенстің кейіпкерлерінің құрметіне аталды, бірақ Якоб аралында өмір сүрген және қайтыс болған жалғыз адам, кісі өлтіруші Билл Сайкс ешқандай құрметке ие болмады. (Лори бұрын, бірнеше жыл бұрын Диккенстің «Қоңыраулар» атты қысқа романында Алдерман Кьют ретінде ойдан шығарылған еді). Тоғыз жылдан кейін Бермондси кеңесінің кеңсе қызметкері Г.У. Митчелл Лондон округі кеңесінің мұрағатынан 1855 жылғы 5 сәуірде жасалған жоспарды тапты, онда Якоб аралында «Билл Сайкстің үйі» деп белгіленген. Бұл Лондон округі кеңесі Якоб аралын «бұзуды» ұсынған кезде болды. Келесі жылы Диккенс «Билл Сайкстің соңына таңдаған үйін 1855 жылы «осылай дәл сипаттағандықтан» оны табу оңай болды» және ол «Диккенстің танымал орнына» айналды, нәтижесінде Кеңестің жоспарында белгіленді. Кингсли 1849 жылғы холера эпидемиясы туралы «Таң хроникасы» газетінде жарияланған хабарламаларды оқып, достасы Чарльз Блэчфорд Мэнсфилдпен бірге Якоб аралына баруға шешім қабылдады. Оның көркемдік бейнелеуіне қоса, Кингсли Мэнсфилд пен тағы бір христиан социалисі Джон Малкольм Форбс Ладлоумен бірге тұрғындарға таза су жеткізу үшін Якоб аралына жіберілген су арбаларын сатып алды.