Кіріспе

Генрих Сухарский (1898–1946) – польшалық әскери офицер және Польша армиясының майоры. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Гданьскідегі Вестерплатте бекінісінің командирлерінің бірі болды, оның басқаруындағы әскерлер жеті күн бойы үлкен күштерге қарсы тұрып қорғалды. Сухарский соғыстан аман қалды.

Ерте өмір және мансап

Сухарский 1898 жылдың 12 қарашасында Тарнов қаласының жанындағы Гренбошов ауылында шаруа отбасында дүниеге келді. Ол жергілікті екі жылдық кәсіптік-техникалық училищені, содан кейін Отфиновтағы ұқсас училищені бітірді. 1917 жылдың басында Тарновтағы 2-ші КуК гимназиясын бітіріп, 13 ақпанда Австро-Венгрия армиясына өз еркімен кешті. Бохнядағы 32-ші Ландвер полкінің наурыз батальонында қызмет еткен кезінде ол матура емтиханын тапсырып, 1918 жылдың ақпан айында Опатовтағы офицерлер мектебін бітірді. Ұлы соғыстың итальян майданына полкімен бірге жіберілген Сухарский безгекпен ауырды және соғыстың қалған бөлігін Сан-Стино-ди-Ливенцадағы және кейін Сельжедегі түрлі ауруханаларда өткізді. Польшаға оралғаннан кейін, 1919 жылдың 7 ақпанында ол Польша армиясына және Тарновтағы 16-шы жаяу әскер полкіне қосылды, оның құрамында бұрынғы Австро-Венгриялық бөлімдері де болды. Наурыз айында ол Чехословакияның басып кіруіне қарсы Силезияны қорғауға қатысты, ал маусым айында капрал шеніне көтерілді. Қазан айының соңында ол қысқа мерзімді Польша-большевик соғысының солтүстік-шығыс секторына ауыстырылды, онда ол Сувалки аймағы үшін қысқа мерзімді Польша-Литва соғысы кезінде Литва шекарасындағы шайқастарға қатысты. 1920 жылдың 14 қаңтарында 2-лейтенант шеніне көтеріліп, 6-шы жаяу әскер дивизиясының шабуылдық батальонына өз еркімен қосылды. 1920 жылдың 30 тамызындағы Потница және Богдановка шайқастарындағы батылдығы (және жарақаттары) үшін Сухарскийге Польшаның ең жоғары әскери наградасы – Virtuti Militari ордені табысталды. Ол сондай-ақ Батырлық кресімен марапатталды және соғыстан кейін 1-лейтенант болып тағайындалды. Соғыс аралық кезеңде Генрих Сухарский әскери қызметін жалғастырды. Ол әртүрлі әскери салалар бойынша көптеген курстарды бітіріп, 1928 жылдың 19 наурызында капитан шеніне көтерілді. Остров Мазовецкадағы жаяу әскер сарбаздарының дайындық мектебіндегі нұсқаушы, 1930 жылдың қазан айында ол Бжесць-над-Бугомда орналасқан 35-ші жаяу әскер полкіне қосылды. Варшава маңындағы Рембертовтағы жаяу әскер дайындық орталығында қосымша курстарды бітіргеннен кейін, 1938 жылдың 19 наурызында Сухарский тағы да жоғарылатылды, бұл жолы майор шеніне.

Вестерплатте

1938 жылғы 3 желтоқсанда Сучарский Вестерплаттедегі әскери транзиттік депоның бастығы болып тағайындалды, ол – Данциг еркін қаласындағы польша әскери бекінісі. Өте жақсы ұйымдастырушы Сучарский өзінің басқаруындағы аймақтың қорғанысын күшейтуге баса назар аударды, бұл неміс үстемдігіндегі қаланың ішіндегі кішкентай аумақтық аймақ еді. Ол Вестерплатте түбегінің бекіністерін нығайтып, ондағы әскерлердің санын арттырды.

Вестерплаттеден кейін

Түрлі неміс транзиттік лагерьлерінде қысқа уақыт болғаннан кейін, онда оның қолынан семсер алынып тасталды, 1939 жылы 26 қазанда Сухарский Хохнштейн замкісіндегі Офлаг IV А-ға қамалды. Ол соғыстың қалған бөлігін әртүрлі неміс әскери тұтқындар лагерьлерінде өткізді, соның ішінде 1940 жылдың 25 маусымынан бастап Арнсвальдедегі Офлаг II Б және 1942 жылдың 12 мамырынан бастап Гросс-Борндағы Офлаг II D. 1945 жылы наурыз айында Грос Борннан эвакуациялау кезінде ол ауыр апатқа ұшырап, одан ешқашан толыққанды айыққан жоқ. Америкалықтар Офлаг X C Любектің Шверин қосалқы лагерінен босатқаннан кейін, 1945 жылы 28 мамырда Сухарский поляк ІІ корпусына қосылды және Италияға көшірілді, онда ол 1946 жылдың 25 қаңтарынан кейін қысқа мерзімге 6-шы Карпат атқыштар батальонының командирі болды. 1946 жылы 19 тамызда ол Неапольдегі британдық әскери госпитальға жіберілді, онда онымен сұхбат жүргізген Мелхиор Ванькович, 1948 жылы Сухарскиді өзінің «Вестерплатте» атты әңгімесінің басты кейіпкері етті. Генрик Сухарский сұхбаттан кейін бірнеше күн өткен соң, 1946 жылы 30 тамызда перитониттен қайтыс болды. Келесі күні ол Бари қаласының жанындағы Касамассимадағы поляк әскери зиратында жерленді. 1971 жылы 1 қыркүйекте оның күлі Польшаға қайтарылды және оны әскери салтанатпен Вестерплатте жерледі, онда ол қаза болғаннан кейін Virtuti Militari орденінің Командирлік кресімен марапатталды. Соғыстан кейінгі жылдары Ваньковичтің Сухарский туралы мифтендірілген баяны, үмітсіз жағдайларда төтеп берген батыл командир ретінде, Вестерплаттедегі оқиға туралы негізгі ақпарат көзіне айналды. Бұл миф көптеген кітаптар мен фильмдерде таратылды. Коммунистік билік оның орынбасары Франциск Дабровскийді қолдаудың орнына, шаруа мен аяқкиімшінің ұлы Сухарский туралы мифті сақтап қалуды жөн көрді, өйткені Дабровский шляхта отбасында туған болатын. 1990 жылдарға дейін ғана Сухарский және Вестерплатте туралы шындық кеңінен таныла бастады.

Оның есімімен аталған жерлер

Гдынядағы бір көше оның атымен аталыпты (54°33'30.99"N және 18°30'24.21"E координаталарында), сондай-ақ Остролека қаласында да Сучарский атымен көше бар, оның бойында жеті тұрғын үй орналасқан.