Кіріспе
Дели сұлтандығының билеушісі Рұқун әд-Дин Фируз, сондай-ақ Рұқун әл-Дин Фируз (19 қараша 1236 ж. қайтыс болды), 1236 жылы Дели сұлтандығын жеті айдан кем биледі. Ол ханның Бадаун және Лахор провинцияларын басқарған. Әкесі, солтүстік Үндістандағы ең күшті мемлекет ретінде Сұлтандықты құрған қуатты мамлюк билеушісі Илтутмиштің қайтыс болуынан кейін ол таққа отырды. Алайда, Рұқнутдин өзінің уақытын ләззат іздеумен өткізді және басқаруды анасы Шах Түрканға тапсырды. Дұрыс емес басқару Рұқнутдин мен анасына қарсы бүліктерге әкелді, олар екеуі де тұтқындалып, түрмеге қамалды. Ақсүйектер мен әскер оның жартылай қарындасы Разияны таққа тағайындады.
Rukn ud din Firuz , also transliterated as Rukn al Din Firoz (died 19 November 1236), was a ruler of Delhi sultanate for less than seven months in 1236. As a prince, he had administered the Badaun and Lahore provinces of the Sultanate. He ascended the throne after the death of his father Iltutmish, a powerful Mamluk ruler who had established the Sultanate as the most powerful kingdom in northern India. However, Ruknuddin spent his time in pursuing pleasure, and left his mother Shah Turkan in control of the administration. The misadministration led to rebellions against Ruknuddin and his mother, both of whom were arrested and imprisoned. The nobles and the army subsequently appointed his half sister Razia on the throne.
Ерте өмір
Рукнуддин Дели сұлтаны Илтутмиш пен оның әйелі, түркі тектес қызметші Худаванда и Джахан Шах Турканның ұлы болып дүниеге келді. 1228 жылы оған Бадаун иктасы берілді. Ол Илтутмиштің қарсыласы Насир ад-Дин Қабаханың бұрынғы министрі Айнүл Мулк Хусейн Аш'аридің қолдауымен Бадаунды басқарды. Илтутмиш үлкен ұлы Насируддин Махмудты мұрагер етіп дайындаған еді, бірақ ол 1229 жылы күтпеген жерден қайтыс болды. 1231 жылы Гвалиорға жорыққа аттанғанда Илтутмиш Дели әкімшілігін қызы Разияға тапсырды. Разия басқаруды жақсы атқарды, ал Илтутмиш қайтып келген соң, православиелік ақсүйектердің қарсылығына қарамастан, Разияны мұрагері деп жариялайтын жарлық дайындауға бұйрық берді. Илтутмиштің тірі қалған ұлдары ләззатқа берілгендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін мемлекеттік істерді басқара алмайтынын мәлімдеді. Дегенмен, өліміне аз уақыт қалғанда, Илтутмиш Рукнуддинді – ұлын – мұрагер етіп тағайындауға келіскендей көрінеді. 1233 жылы ол Рукнуддинді Лахордың әкімшісі етіп тағайындады. Өмірінің соңғы күндері, ауыр сырқатқа шалдыққанда, ол Рукнуддинді Лахордан Делиге шақырды, және Рукнуддин ақсүйектер тарапынан бірауыздан мұрагер ретінде қабылданды.
Билік
Әкесі Илтутмиш қайтыс болғаннан кейін, Рукнуддин 1236 жылғы сәуір-мамыр айларында таққа отырды. Илтутмиш қайтыс болғаннан кейін Дели сұлтандығы әлсірейді деп есептеген Саифуддин Хасан Карлуг осы шамада Үндістанға жорық жасады. Бірақ, Илтутмиш тағайындаған түркі құлы, Ұш билеушісі Сәйфуддин Айбақ оны жеңіп, шегінуге мәжбүр етті. Минхадж Рукнуддинді үш қасиетімен мақтады: әдемі сырт келбеті, мейірімді мінезі және жомарттығы. Минхадж айтуынша, Рукнуддин пілдерге мінуді өте ұнататын, ал пілшілер (махуттар) оның сарайында маңызды рөл атқарған. Минхадж Рукнуддиннің мас күйінде пілге мініп, базарларда алтын монеталар шашып жүргенін баяндайды. Ол музыканттарға, әзілкештерге және евнухтарға көп ақша сарп еткен. Рукнуддин уақытын және мемлекеттік қаражатты ләззат іздеуге жұмсап, басқаруды анасы Шах Турканға тапсырды.
Көтерілістер
Шах Туркан бастапқыда қайырымдылық пен діни сыйлықтарымен танымал болған, бірақ әкімшілік басқаруға ие болғаннан кейін мінезі өзгерді. Ол Илтутмиштің гареміндегі әйелдерге зұлымдық жасады, ал Минхадж айтуынша, олардың бірнешеуін "қырды". Ол және Рүкнұддин Ильтутмиштің жас және халыққа ұнаған ұлы Құтбұддиннің соқыр етуіне және өлтіруіне бұйрық берді, бұл бірнеше көтерілістерге әкеп соқты: Авад аймағында Ильтутмиштің ұлы Малик Ғиясуддин Мұхаммед Шах Рүкнұддинге қарсы шықты. Ол бірнеше қалаларды шабуылдап, Лакхнаути қазынасын тонады, ол Деліге тасымалданған болатын. Қазір Бадаун иктасын иеленген Малик Изуддин Мұхаммед Салари да көтеріліс жасады. Рүкнұддинге қарсы тағы үш икта иесі бірлесіп көтерілді: Малик Изуддин Кабир Хан Аяз (Мұлтан), Малик Сайфуддин Кучи (Ханси), Малик Алауддин Жани (Лахор). Рүкнұддин көтерілісшілерге қарсы әскер жіберді, бірақ оның уәзірі (бас министрі) Низамул Мулк Жунаиди Кайлугархиде әскерді тастап, Коилге (қазіргі Алигархқа) қашып, кейін Салариге қосылды. Жунаиди мен Саларидің әскерлері кейін Кучи мен Жанидің әскерлерімен бірікті.
In the Awadh region, Malik Ghiyasuddin Muhammad Shah a son of Iltutmish rebelled against Ruknuddin. He sacked several towns, and plundered the treasure of Lakhnauti, which was being transferred to Delhi. Malik Izzuddin Muhammad Salari, who now held the iqta' of Badaun, also rebelled. Three other iqta holding nobles collectively rebelled against Ruknuddin: Malik Izzuddin Kabir Khan Ayaz (Multan), Malik Saifuddin Kuchi (Hansi), Malik Alauddin Jani (Lahore). Ruknuddin sent an army against the rebels, but his wazir (prime minister) Nizamul Mulk Junaidi deserted the army at Kailugarhi, and fled to Koil (modern Aligarh), later joining Salari. The forces of Junaidi and Salari subsequently joined the forces of Kuchi and Jani.
Түрмеге қамау және өлім
Рукнутдин көтерілісшілермен күресу үшін Кухрамға қарай жорық жасады. Осы уақытта Деліде оның шешесі Шах Туркан өлтіруді жоспарлаған, оның жарты қарындасы Разия, үлкен жиынға шақырылған намаз барысында халықты Шах Турканға қарсы қоздырды. Содан кейін халық патша сарайына шабуыл жасап, Шах Турканды тұтқындады. Көптеген ақсүйектер мен әскер Разияға адалдық серт беріп, оны таққа отырғызды. Рукнутдин Деліге қайтып келді, бірақ Разия оны тұтқындау үшін әскер жіберді: ол тұтқындалды және 1236 жылдың 19 қарашасында, 6 ай 28 күн билік еткен соң, өлім жазасына кесілген болуы мүмкін.