Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1315 1316 1317
1315 1316 1317
1316 жыл (МКККXVI) – Юлиан күнтізбесі бойынша бейсенбі күні басталатын, жылдық күнтізбесін қараңыз, (сілтеме толық күнтізбеге жетелейді) leap жылы.
Year 1316 (MCCCXVI) was a leap year starting on Thursday (link will display the full calendar) of the Julian calendar.
Қаңтар - наурыз
4 қаңтар – Дели сұлтандығының сұлтаны Алауддин Халджи 19 жылдық биліктен кейін қайтыс болды. Оның орнын 5 жасар ұлы Шихабуддин Омар басады, оған Алауддиннің генералы Малик Кафур қолдау көрсетеді. Оның билігі кезінде Малик Кафур мен Халжи әулеті арасында билік күресі басталады. 28 қаңтар – Льюэлин Брен Уэльсте ағылшын үкіметіне қарсы көтеріліс көтерді. Король Эдуард II-ге келу туралы бұйрықты елемеген Льюэлин Брен көтерілісшілер армиясын жинап, Керфилли қамалын қоршайды. Көтеріліс Оңтүстік Уэр-Коув (Уэльс аңғары) бойынша таралады, басқа да қамалдарға шабуылдар жасалады. Эдуард көтерілісті басу үшін Хамфри де Боун басқаратын әскери экспедиция жібереді. Наурыз айында Моргрейг қамалындағы шайқастан кейін Льюэлин Брен алты аптадан соң Керфилли қоршауын тоқтатып, 18 наурызда бас берді. 8 ақпан – Дели сұлтандығын регент ретінде билегеніне 35 күн болған соң, Малик Кафур сұлтан Алауддиннің бұрынғы қауіпсіздік күзетшілерімен өлтіріледі. 14 ақпан – Скайтмуир шайқасы: Джеймс Дугластың қолбасшылығымен шотланд әскерлері Колдстрим маңында ағылшын шабуылшыларын жеңіп шықты. Шайқас кезінде Эдмонд де Кайлу (Пирс Гавестонның туысы) қаза тапты. 22 ақпан – Пикотин шайқасы: Ахея княздығына талапкер Майорка князі Фердинанд басқарған каталондық күштер Пелопоннесте Геннадий князесі Матильданың әскерін жеңді. Шайқас барысында каталондықтар 500 бургундиялық және 700 жергілікті әскерді өлтірді. Каталондық атты әскері ілесе отырып, ханшайымның әскерінің қалдықтары Ахея лагерін тонауға қайтқанға дейін асығыс шегінді. 12 наурыз – Белградта Стефан Владислав II әкесі Стефан Драгутин қайтыс болғаннан кейін Сирмияның (қазір Сербияның бөлігі) жаңа патшасы болды. 18 наурыз – Уэльсте Англияға қарсы алты апталық көтеріліске жетекшілік еткеннен кейін, Гламорганға шегінген Уэльстік көтерілісші Льюэлин Брен ақыры Истрадфелтте Эдуард патшаның генералы Хамфри де Боунға бас берді. 2 мамыр – Ирландия ақсүйектерін ағылшын үкіметіне қарсы көтеріліске итермелеу үшін Шотландия королі Роберт Брюстің інісі Эдвард Брюс Ирландияның Жоғарғы королі болып жарияланды. 5 маусым – Франция королі Людовик X ("Даулы Людовик") Винсендесте теннис ойнаған кезде, мүмкін уланудан қайтыс болды, жүкті әйелі Клеменция Венгриядан жесір қалды. Людовик қайтыс болғаннан кейін оның 23 жасар інісі Филипп Клеменция жүкті болғанға дейін регент болады. Регенттік лауазымына бірнеше үміткер бар: оның ағасы Карл, Валуа графы және Одо IV, Бургундия герцогы.
January 4 – Sultan Alauddin Khalji of the Delhi Sultanate dies after a 19 year reign at Delhi. He is succeeded by his 5 year old son, Shihabuddin Omar, with the support of Alauddin's general Malik Kafur. During his reign, a power struggle occurs between Malik Kafur and the Khalji family. January 28 – Llywelyn Bren leads a revolt against English rule in Wales. After disregarding an order to appear before King Edward II, Llywelyn Bren raises a rebel army and lays siege to Caerphilly Castle. The revolt spreads throughout the south Wear Cove (the Wales valley), and other castles are attacked. Edward sends an expeditionary force led by Humphrey de Bohun to suppress the rebellion. In March, after a battle at Morgraig Castle Llywelyn Bren is forced to break off the Caerphilly siege after six weeks and surrenders on March 18. February 8 – After only 35 days of ruling the Delhi Sultanate as regent, Malik Kafur is assassinated by Sultan Alauddin's former bodyguards. February 14 – Battle of Skaithmuir: Scottish forces under James Douglas, Lord of Douglas defeat an English raiding party near Coldstream. During the skirmish, Edmond de Caillou (nephew of Piers Gaveston) is killed. February 22 – Battle of Picotin: Catalan forces led by Prince Ferdinand of Majorca, claimant to the Principality of Achaea, defeat the army of Princess Matilda of Hainaut, on the Peloponnese. During the battle, the Catalans kill 500 Burgundians and 700 native troops. The remnants of the Princess's army withdraw in haste, pursued by the Catalan cavalry; before they turn back to loot the abandoned Achaean camp. March 12 – At Belgrade, Stefan Vladislav II becomes the new King of Syrmia (now part of Serbia) upon the death of his father, Stefan Dragutin. March 18 – After leading a six week long revolt from Wales against England's , and retreating to Glamorgan, Welsh rebel Llywelyn Bren finally surrenders to King Edward's general, Humphrey de Bohun at Ystradfellte. May 2 – In an attempt to stir the Irish nobles into rebellion against English rule, Edward Bruce, brother of King Robert the Bruce of Scotland is crowned High King of Ireland. June 5 – King Louis X of France ("Louis the Quarrelsome") dies, possibly from poisoning, during a game of tennis at Vincennes, leaving his pregnant wife Clementia of Hungary as his widow. Following Louis' death, his 23 year old brother Philip is made regent for the remainder of Clementia's pregnancy. There are several potential candidates for the role of regent, his uncle Charles, Count of Valois and Odo IV, Duke of Burgundy.
шілде - қыркүйек
5 шілде – Манолада шайқасы: Луи Бургундияның латын әскерлері, губернатор Михаил Кантакузеннің жіберген Византия әскерлерінің қолдауымен, Фердинанд Майорканың басқаратын каталон әскерін жеңіске жетеді. Шайқас барысында Фердинанд қаза табады, ал Ахая княздығына талапкер Нивелеттің Иоанн II-сі сатқындықпен айыпталып, соғыс алаңында өлім жазасына кесіледі. Оның жерлері Людовиктің Бургундиялық ізбасарларына беріледі. Луи Бургундия және оның әйелі Матильда Генуялық Ахеяның бірлескен билеушілері болады. 29 шілде – 5 Шоуаның 7-ші айының 10-шы күні; Жапонияда Ходжо Такатоки Камакура шогунатының 14-ші регенті болады. 2 тамыз – Матильда Генуялық, күйеуі Бургундиялық князь Луи Мандолада шайқасында жеңіске жеткеннен кейін бір ай өткен соң уланудан қайтыс болғаннан кейін Ахея княздығының жалғыз билеушісі атанды. Шайқас кезінде Вальдемар шайқас алаңынан қашып құтылады, бірақ оның әскері – көбінесе қарулы атты әскерлерден тұратын – қырғынға ұшырайды. Кейін жеңімпаз одақ Зехденикте бейбіт келісімге қол қояды. 7 тамыз – Кардиналдар арасындағы келіспеушіліктерге байланысты екі жылдық үзілістен (sede vacante) кейін, француз кардиналы Жак Дюзе, Авиньон епископы, 1314 жылы қайтыс болған папа Климент V-нің орнына сайланады. 10 тамыз – Атенридің екінші шайқасы: Брюстің Ирландиядағы жорығы кезінде Норман билігі сақталады, бірақ бұл үшін 5000-нан астам адамның өмірі құрбан болады. 17 тамыз – Альберт II және Вальдемар I ағалары әкесі, князь Альберт I қайтыс болғаннан кейін Германиядағы Анхальт-Цербст княздығының бірлескен билеушілері болады. 5 қыркүйек – Жак Дюзе Францияның Авиньон қаласында Папа Иоанн XXII ретінде таққа отырады, ол Рим католик шіркеуінің 196-шы понтифигі атанды. Оның папалық билігі 1334 жылға дейін жалғасады.
July 5 – Battle of Manolada: Latin forces under Louis of Burgundy, supported by Byzantine troops sent by governor Michael Kantakouzenos, defeat the Catalan army under Ferdinand of Majorca. During the battle, Ferdinand is killed and John II of Nivelet, who claims the Principality of Achaea is executed on the field as a traitor. His lands are given to Louis' Burgundian followers. Louis of Burgundy and his wife, Matilda of Hainaut, become the joint rulers of Achaea. July 29 – 10th day of 7th month of 5 Shōwa; In Japan, Hōjō Takatoki becomes the 14th regent of the Kamakura shogunate. August 2 – Matilda of Hainaut becomes the sole leader of the Principality of Achaea, after her husband, Prince Louis of Burgundy, dies of poisoning one month after having secured his position during the Battle of Mandolada. During the battle, Waldemar escapes the battlefield, but his army – which consists largely of knights in armor — is massacred. Later, the victorious alliance negotiates a peace treaty at Zehdenick. August 7 – After an interregnum (sede vacante) of two years, due to disagreements between the cardinals, French cardinal Jacques Duèze, Bishop of Avignon, is elected as successor to Pope Clement V, who died in 1314. August 10 – Second Battle of Athenry: Norman rule is retained during the Bruce campaign in Ireland, at the cost of over 5,000 dead. August 17 – Brothers Albert II and Waldemar I become the joint rulers of the Principality of Anhalt Zerbst in Germany upon the death of their father, Prince Albert I.
September 5 – The coronation of Jacques Deuze as Pope John XXII takes place at Avignon in France, as he becomes the 196th pontiff of the Roman Catholic Church. His papacy will last until 1334.
Англия
Фунт стерлинг тарихындағы ең үлкен инфляцияны басынан өткізіп, 100,04 пайызға жетті, нәтижесінде құнының жартысынан астамын жоғалтты.
The Pound sterling experiences the greatest year of inflation in its history, at 100.04 percent, losing over half its value.