Кіріспе

Болашақта өзін-өзі міндеттеуге арналған және мақсат етілген ерікті шешім. Улисс пакты немесе Улисс шарты – болашақта өзін-өзі міндеттеуге арналған және мақсат етілген ерікті шешім. Бұл термин медицинада, әсіресе алдын ала директиваларға (сондай-ақ өмірлік өсиеттер деп те аталады) қатысты қолданылады, онда адамның бір денсаулық күйінде қабылдаған шешімі, оның денсаулығы күрт өзгерген (әдетте нашарлаған) кезде оған міндетті болып есептелуі керек пе, жоқ па деген пікір қақтығыстары бар. Бұл термин Одиссейдің (грекше Ὀδυσσεύς, Одиссей) Сиреналарға жақындағанда жасасқан келісімін білдіреді. Одиссей Сиреналардың әнін естігісі келді, бірақ оның осыны істеуі оны рационалды ойлау қабілетінен айыратынын білді. Ол өзінің серіктерінің құлақтарына балауыз тығып, олар естімеуі үшін, ал өзін кеменің мачтасына байлап, теңізге секірмеуі үшін бұйырды. Ол оларға ешқандай жағдайда бағытын өзгертуге тыйым салып, қанжарларын дайындап тұрып, егер ол бұғаудан босап кетсе, оған шабуыл жасауды бұйырды. Сиреналардың әнін естігеннен кейін, Одиссей уақытша ақылдан адасып, Сиреналарға қосылу үшін бар күшін жұмсады, бұл оның өліміне әкелуі мүмкін еді. Алайда, оның серіктері берген уәделерін орындап, оны босатудан бас тартты.

Психиатриялық жағдай

Психиатриялық алдын ала нұсқаулар кейде Улисс пактілері немесе Улисс келісімшарттары деп аталады, мұнда заңдық жарамсыздықтан зардап шеккен науқастың қазіргі тілегіне қарағанда, бұрынғы жарамды науқастың бұрынғы тілегіне басымдық беруге арналған заңдық келісім жасалады. Улисс келісімшарттарының қолданылуына мысал ретінде, шизофрениямен ауыратын адамдардың жақсаруды сезінген кезде дәрілерін қабылдауды тоқтату жағдайларын келтіруге болады.

Технологиялық контекст

Сноуден ашқандардан кейін, цифрлық технология компаниялары мен сарапшылар технология жеткізушіге үкімет тарапынан олардың моральдық принциптеріне қайшы келетін іс-әрекеттер жасауға бұйрық берілген жағдайды қарастыруға мәжбүр болды. Мысалы, Apple компаниясы FBI-Apple шифрлау дауының аясында iPhone құрылғысын осындағы деректерді оқу мүмкін емес етіп жасады, бұл жағдай "цифрлық Улисс шарты" деп сипатталды. Бұған ұқсас мысал ретінде Кори Докторов Уоррант канариін Улисс шарты деп атайды (бірақ оны "әлсіз" деп есептейді, себебі канаридің иесі оны өлтірмеуге мәжбүр болуы немесе сәтсіздікке ұшырауы мүмкін), сондай-ақ бинарлық ашықтық – сертификат ашықтығы қағидасын бинарлық атқарылатын файлдарға қолдану, оны "әлдеқайда күшті, тиімді Улисс шарты" деп сипаттайды, өйткені жалпыға қолжетімді қосымша журналды цензуралау қиын.

Саясаттың контексі

Мемлекеттік саясаттағы "Улисс" шарттары – болашақтағы өзгерістерді ұстап тұруға немесе алдын алуға бағытталған ережелер. Мысалы, Калифорния штатындағы бастамаларға көбінесе түзетулер енгізуге тыйым салатын "Улисс" шарты қосылады.