Кіріспе
Жануардың санасыз және автоматты мінез-құлыққа қайта оралу бейімі. Инстинктивті дрейф, немесе инстинктивті қақтығыс, жануардың оперативтік шарттау арқылы үйренген мінез-құлқына бөгет жасайтын, санасыз және автоматты мінез-құлыққа қайта оралу бейімі. Инстинктивті дрейф терминін Миннесота университетінде Б. Ф. Скиннердің бұрынғы студенттері болған Кеннеси Келер мен Мариан Бреланд енгізді, олар бұл құбылысты "шарттау теориясының нақты және толық сәтсіздігі" деп сипаттады. Инстинктивті дрейф – шарттаудың әлсіреуі және жануардың табиғи мінез-құлқына оралуымен сипатталатын құбылыс.
Instinctive drift, alternately known as instinctual drift, is the tendency of an animal to revert to unconscious and automatic behaviour that interferes with learned behaviour from operant conditioning. Instinctive drift was coined by Keller and Marian Breland, former students of B. F. Skinner at the University of Minnesota, describing the phenomenon as "a clear and utter failure of conditioning theory." Instinctive drift is a phenomenon where such conditioning erodes and an animal reverts to its natural behaviour.
Б. Ф. Скиннер
Б. Ф. Скиннер – Джон Уотсонның мінез-құлық философиясынан шабыт алған американдық мінез-құлықшы ғалым болды. Скиннерді қалаулы немесе пайдалы нәтижелерге қол жеткізу үшін мінез-құлықты жүйелі түрде бақылау қызықтыратын. Осы құштарлық Скиннерді операнттық шарттаудың (кондиционирлеудің) әкесі болуға жетеледі. Инстинктивті дрейф құбылысының болуы Скиннердің операнттық шарттау және нығайту туралы алғашқы нанымдарын күйретіп жіберді. Осы тәжірибелер арқылы жануарлар өз мінез-құлықтарын қалыптастырады және сыйақыдан ең көп пайда алу үшін немесе жазадан қашу үшін осы үйренген мінез-құлықтарын орындауға бейімделеді. Операнттық шарттау арқылы инстинктивті дрейфтің бар екендігі ашылды.
Брлендтер
Инстинктивті дрейф терминін Минесота университетінде Б. Ф. Скиннердің бұрынғы аспиранттары, Келлер мен Мариан Брэлэнд Бейли отбасы енгізген. Келлер мен Мариан екінші дүниежүзілік соғысқа көмек көрсету мақсатында бомбаларды нысанаға бағыттау үшін көгершіндерді оқыту жобасы бойынша Б. Ф. Скиннермен жұмыс істеуге шақырылды. Бірақ уақыт өте келе шошқалар монеталарды жинауды тоқтатып, оларды топыраққа тастай бастады, мұрынмен итеріп, қайтадан шығарып, ауаға лақтырады. Бүгінде түрлі сала мамандарының көпшілігі мінез-құлықтың өмірлік тәжірибе нәтижесі ме, әлде ДНК-да алдын ала бағдарланған ба деген сұрақ қояды. Инстинктивті дрейф мінез-құлықтың себебі тек оқу емес, оның табиғатын зерттейді. Түрлер мінез-құлықты үйренуге қабілетті, бұл инстинктивті дрейф тұжырымын жоққа шығармайды. Эволюция дегеніміз – белгілі бір уақыт ішінде болатын өзгерістер. Қасиеттер мен мінез-құлықтың эволюциясы уақыт өте жүзеге асады және эволюция мен табиғи іріктеу арқылы бейімделген қасиеттер мен мінез-құлық келесі ұрпаққа беріледі, ал бейімделмегендері жойылады. Инстинктивті дрейфте түрлердің уақыт өте дамыған бейімделгіш қасиеттері көрінеді, және түрлер оперативтік шарттауға кедерілес нәрсеге қайта оралады. Эволюция және табиғи іріктеу туралы көптеген білімді Чарльз Дарвинге қарыздамыз. Дарвин эволюция теориясын жасап, ұсынды, және осы білімнің арқасында инстинктивті дрейф сияқты басқа да салаларды жақсырақ түсінуге мүмкіндік болды.