Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Этностық топ
Ethnic group
Атони (сондай-ақ Атоин Мето, Атоин Пах Мето немесе Даван деп те аталады) халқы – Тимор аралында, Индонезияның Батыс Тиморында және Шығыс Тимордың Оэкусси Амбено анклавында қоныстанған этностық топ. Олардың саны шамамен 844 030 адамды құрайды. Олардың тілі – Уаб Мето. Атонилер 50-60 адамнан тұратын ауылдарда өмір сүреді, әр ауыл тас немесе бұталармен қоршалған, ал шетінде егістік жерлер мен мал қоралары орналасқан. Үйлер көбінесе дөңгелек түрінде орналасқан немесе жол салынғаннан кейін жол бойында саланған.
The Atoni (also known as the Atoin Meto, Atoin Pah Meto or Dawan) people are an ethnic group on Timor, in Indonesian West Timor and the East Timorese enclave of Oecussi Ambeno. They number around 844,030. Their language is Uab Meto. The Atoni live in villages consisting of 50 to 60 people, each village is surrounded with stone fence or shrubs, with fields and cattle cages on the periphery. The houses usually form a circular cluster, or following the road after the introduction of a road.
Ғарыштық символика
Этнограф Кларк Каннингемнің айтуынша, олардың мәдениеті гендерлік дихотомиямен байланысты кеңістіктік символикасымен ерекшеленеді. Еркек және әйел принципі маңызды, себебі күн-жер екілігі, жарық-қараңғы, ашық-жабық, құрғақ маусым-жаңбырлы маусым, сырт-ішкі, орталық-шет, зайырлы-сакраль, оң-сол және тағы басқалар сияқты қарама-қарсылықтар бар. Бұл өз кезегінде Атони үйінің кеңістіктік құрылымына әсер етеді. Үйдің есікке қараған оң жағы әрқашан еркек, ал сол жағы әйел болып саналады. Үйдің ортасы (және шатыры) еркек, ал үйдің шеткі бөлігі әйел. Үйдің ішкі жағы әйел, террасасы еркек. Үй – әйел, ал аула – еркек. Осы принцип Атони үйін шағын әлем ретінде қарастырады. Үй сонымен қатар әлеуметтік тәртіпті де көрсетеді. Күрделі үйлер Уме Атони (Атони – «еркек» деген мағынаны білдіреді) деп аталады. Үйдің сипаты еркекке жақын. Атони қонақтарын Лопо деп аталатын қоғамдық үйде қабылдайды. Лопо әрқашан үйдің алдында орналасқан және жолға қаратылған. Сонымен қатар, әрбір тарап, үйдің әртүрлі бөліктері сияқты, гендермен байланысты. Жыныс пен гендер әрқашан сәйкес келмейді, себебі маңызды билеуші «әйел адам» деп аталады, ол әрқашан еркек болып табылады, бірақ стереотиптік әйелдік міндеттерді орындайды.
According to ethnographer Clarke Cunningham, their culture is notable for its spatial symbolism, associated with a gender dichotomy. Male female principle is important, as with the duality of sun earth, light dark, open close, dry season wet season, outer inner, central periphery, secular sacral, right left, and so on. This in turn affects the spatial configuration of an Atoni house. The right side of the house (facing the door) is always male, whereas the left is female. The center of the house (and the attic) is male, while the periphery of the house is female. The interior of the house is female, the terrace is male. The house is female and the yard is male. This principle conceived the Atoni house as a microcosmos. The house also expresses social order. A more elaborate house is called Ume Atoni (Atoni means "male"). The house is dominantly male in quality. The Atoni entertains their guest in a communal house called Lopo. A Lopo is always located in front of a house and is oriented to the road. Furthermore, each cardinal direction is associated with a gender, as are different parts of a house. Sex and gender do not always line up, as an important lord is called a "female man," and is accordingly always a man, but performs stereotypically female duties.
Эпонимдер
Тиморға ғана тән кесіртке түрі – Eremiascincus antoniorum – Атони халқының құрметіне аталған.
A species of skink, Eremiascincus antoniorum, which is endemic to Timor, is named in honor of the Atoni people.