Кіріспе

Американдық сәулетші Джон Хавиланд (15 желтоқсан, 1792 – 28 наурыз, 1852) – Англияда туған американдық сәулетші, американдық неоклассикалық сәулеттің маңызды тұлғасы және XIX ғасырда Филадельфияда жұмыс істеген ең белгілі сәулетшілердің бірі.

Өмірбаян

1792 жылдың 15 желтоқсанында Англияның Веллингтон қаласының жанындағы Гунденхемде дүниеге келген Хавиланд 1811 жылы Лондондық сәулетшінің шәкірті болды. 1815 жылы ол Ресей Императорлық инженерлік корпусына қызметке түсуге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Алайда, Ресейде ол Джордж фон Соннег пен Джон Куинси Адамспен танысты, олар оны Америка Құрама Штаттарында жұмыс істеуге ынталандырды. 1816 жылы Филадельфияға келген ол көп ұзамай қаладағы санаулы кәсіби сәулетшілердің бірі ретінде танылды. 1818 жылға қарай Хавиланд "Құрылысшының көмекшісі" атты кітап жазды, ол бірнеше жыл бойы үш томдық болып жарық көрді. Бұл басылым Солтүстік Америкада жазылған және жарияланған алғашқы сәулет үлгілері кітаптарының бірі болды және грек және рим классикалық ордерлерін қамтитын алғашқы кітаптардың бірі саналады. "Құрылысшының көмекшісі" арқасында Хавиланд Филадельфиядағы ең маңызды тапсырмаларды алды: Шығыс штатының түрмесі, Пенсильванияның есітімейтін және сөйлей алмайтын балалар институты (қазіргі Доранс Хамильтон залы, Өнер университеті) және Франклин институтының бастапқы ғимараты (қазіргі Атвотер Кент мұражайы). Осы кезеңде Хавиланд өзінің жобаларына, соның ішінде Филадельфия мен Нью-Йорктегі сауда аркадаларына, сондай-ақ ойын-сауық паркіне қатысты қаржылық тәуекелге барып, ақылсыздық жасады. Нәтижесінде ол банкротқа ұшырап, Филадельфиядағы кәсіби беделін түгелдей жоғалтты. Бірақ басқа жерлерде Хавиланд түрмелерді жобалаудағы шеберлігі үшін танылып, жаңа тапсырмалар алды, олардың ішінде Нью-Джерси түрмесі, Нью-Йорктегі "The Tombs" және Миссури, Род-Айленд және Арканзас штаттарындағы түрмелер бар. Хавиланд Британдық сәулетшілер институтының құрметті және корреспондент мүшесі болды. 1827 жылы ол Ұлттық дизайн академиясының құрметті академигі болып сайланды.

Жеке өмір

1819 жылғы 2 шілдеде Хавиланд Мэри Райт фон Соннегке Right Rev. Уильям Уайт, Пенсильвания епископы үйлендірді. Ол Джордж фон Сонтагтың қарындасы және француз армиясының капитаны Уильям Людвиг фон Сонтагтың қызы болды. Олардың Джон фон Соннег де Гавиланд (1826–1886) атты ұлы болды. Джонның да Эдвард Хавиланд есімді ұлы дүниеге келді.

Өлім және жерлеу

Хавиланд 1852 жылдың 28 наурызында Филадельфияда қайтыс болды және Филадельфиядағы Сент-Эндрюс шіркеуіндегі (қазіргі Грек православ шіркеуінің Әйгілі Георгий соборы) отбасылық мазартасында жерленді. Сол мазартастың жобасын Хавиланд өзі жасаған.