Фрэнк Хейлинг Фурнесс: Америкалық сәулетшінің өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Америкалық сәулетші Фрэнк Хейлинг Фурнесс (12 қараша 1839 – 27 маусым 1912) – Виктория дәуірінің американдық сәулетшісі. Ол 600-дан астам ғимаратты жобалаған, олардың көп бөлігі Филадельфия аймағында орналасқан. Ол әртүрлі, күшті, көбінесе пропорциядан тыс ғимараттарымен және Чикаголық сәулетші Луис Салливанға тигізген әсерімен есте қалады. Фурнес Азамат соғысы кезінде көрсеткен батылдығы үшін де Құрмет медалімен марапатталған. Өмірінің соңына қарай оның ерекше стилі сәннен шығып, 20 ғасырда оның маңызды еңбектерінің көптегені бұзылып кетті. Оның сақталған ең маңызды ғимараттарының қатарында Пенсильвания университетінің кітапханасы (қазір Фишер көркемөнер кітапханасы), Пенсильвания көркемөнер академиясы, Филадельфиядағы Бірінші унитариан шіркеуі және Брин-Маурдағы Балдуин мектебінің жатақханасы бар.

Ерте өмір және білім

Фурнесс 1839 жылғы 12 қарашада Филадельфияда дүниеге келген. Оның әкесі Уильям Генри Фурнесс белгілі унитариандық пастор және құлдыққа қарсы күрескер болды, ал оның ағасы Хорас Говард Фурнесс Американың көрнекті Шекспир зерттеушісі атанды. Франк, алайда, университетке түспеген және, көрінетін болса, Еуропаға бармаған. Ол 1850-ші жылдары Филадельфиядағы Джон Фрейзердің кеңсесінде архитектуралық білімін алды. 1859 жылдан 1861 жылға дейін және 1865 жылы, әскери қызметтен кейін, Нью-Йорктегі Ричард Моррис Ханттың Эколь де Бьюкс-Артс-қа шабыттандырған ательесіне қатысты. Фурнесс өзін Ханттың шәкірті деп есептеді және Ханттың сергекті тұлғасымен, табысты, әсем ғимараттарымен әсерленді. Оған сондай-ақ француз инженері Виолет ле Дюк пен британдық сыншы Джон Раскиннің архитектуралық идеялары да ықпал етті.

Мансап

Фурнестің алғашқы тапсырмасы, Германтаун унитариан шіркеуі (1866–67, шамамен 1928 жылы қиратылған), жеке жұмысы болды, бірақ 1867 жылы ол бұрынғы мұғалімі Фрейзермен және Джон Нотманның кеңсесінде жұмыс істеген Джордж Хьюитпен серіктестік құрды. Бұл үштік бес жылға жетпеді, ал олардың маңызды тапсырмалары Родеф Шалом синагогасы (1868–69, қиратылды) және Киелі Қоғам лютеран шіркеуі (1870–75, қиратылды) болды. 1897 жылы Фурнес Филадельфия жинақ қоры қоғамының (PSFS) 1869 жылғы ғимаратына қосымша жасады, ол қазір қаланың Вашингтон сквер ауданындағы жоғары сатылы сәнді пәтерлер кешені – Сент-Джеймстің құрамына кірген. Фрейзер Вашингтонға, АҚШ Қаржы департаментінің бас сәулетшісі болу үшін көшкеннен кейін, екі жас жігіт 1871 жылы серіктестік құрды және жақын арада Пенсильвания Көркемөнер академиясының (1871–76) дизайн конкурсын жеңіп алды. Луис Салливан қысқа мерзімге Furness & Hewitt компаниясында суретші болып жұмыс істеді (1873 жылдың маусым – қараша айлары), ал оның кейінгі органикалық сәндік мотивтерді қолдануы, кем дегенде, ішінара Фурнесстің ықпалынан туындаған болуы мүмкін. 1876 жылдың басында Фурнес Хьюитпен байланысын үзді, ал фирма тек оның атын алды. Хьюит және оның інісі Уильям өздерінің G. W. & W. D. Хьюит фирмасын құрды және Фурнесстің ең ірі бәсекелесіне айналды. 1881 жылы Фурнес бас суретшісі Аллен Эвансты серіктес (Furness & Evans) етіп тағайындады, ал 1886 жылы тағы төрт ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген қызметкерлеріне де осы мәртебе берді. Фирма өзінің негізін қалаушының қайтысынан кейін екі онжылдықтан соң, 1932 жылға дейін Furness, Evans & Company деген атпен жұмысын жалғастырды. Фурнес өз дәуірінің ең жоғары жалақы алатын сәулетшілерінің бірі болды және Америка Сәулетшілер институтының Филадельфия бөлімін құруға қатысты. 45 жылдық мансабында ол 600-дан астам ғимаратты жобалады, олардың ішінде банктер, кеңсе ғимараттары, шіркеулер және синагогалар бар. Оның тапсырмаларының үштен бірі теміржол компанияларынан түсті. Рединг теміржолының бас сәулетшісі ретінде ол 130-ға жуық станса мен өнеркәсіптік ғимараттарды жобалады. Пенсильвания теміржолы үшін ол 20-дан астам құрылысты жобалады, соның ішінде Филадельфиядағы Броуд және Маркет көшелеріндегі Броуд-стрит станциясы (1953 жылы қиратылды). Балтимор және Огайо теміржолы үшін ол 40 стансаны жобалады, оның ішінде Честнат көшесіндегі көпірдің жанындағы 24-ші көше станциясы (1963 жылы қиратылды) бар. Оның тұрғын үй ғимараттарына Филадельфия мен оның маңындағы көптеген сарайлар, әсіресе Филадельфияның негізгі желісі, Нью-Джерси жағалауындағы үйлер, сондай-ақ Ньюпорт (Род-Айленд), Бар-Харбор (Мэн), Вашингтон, Нью-Йорк штаты және Чикагодағы үйлер кірді. Фурнес еуропалық тенденцияларға догматикалық бағынудан бас тартып, стильдер мен элементтерді күшпен үйлестірді. Оның сәулетшілдік еркі тас, темір, шыны, терракота және кірпіш сияқты материалдарды әдеттегідей емес үйлесімде қолдануынан көрінеді. Оның осы материалдарды тікелей және көбінесе инновациялық немесе технологиялық жағынан жетілген тәсілдермен пайдалануы, Азамат соғысынан кейінгі Филадельфияның өнеркәсіптік реалистік мәдениетін бейнеледі.

Furness's first commission, Germantown Unitarian Church (1866–67, demolished ca. 1928), was a solo effort, but in 1867, he formed a partnership with Fraser, his former teacher, and George Hewitt, who had worked in the office of John Notman. The trio lasted less than five years, and its major commissions were Rodef Shalom Synagogue (1868–69, demolished) and the Lutheran Church of the Holy Communion (1870–75, demolished). In 1897, Furness designed an addition to the Philadelphia Savings Fund Society (PSFS) 1869 building which has now been incorporated into the St. James, a high rise luxury apartment complex in the city’s Washington Square neighborhood. Following Fraser's move to Washington, D. C., to become supervising architect for the U. S. Treasury Department, the two younger men formed a partnership in 1871, and soon won the design competition for the Pennsylvania Academy of the Fine Arts (1871–76). Louis Sullivan worked briefly as a draftsman for Furness & Hewitt (June – November 1873), and his later use of organic decorative motifs can be traced, at least in part, to Furness. By the beginning of 1876, Furness had broken with Hewitt, and the firm carried only his name. Hewitt and his brother William formed their own firm, G. W. & W. D. Hewitt, and became Furness's biggest competitor. In 1881, Furness promoted his chief draftsman, Allen Evans, to partner (Furness & Evans); and, in 1886, did the same for four other long time employees. The firm continued under the name Furness, Evans & Company as late as 1932, two decades after its founder's death. Furness was one of the most highly paid architects of his era, and a founder of the Philadelphia Chapter of the American Institute of Architects. Over his 45 year career, he designed more than 600 buildings, including banks, office buildings, churches, and synagogues. Nearly one third of his commissions came from railroad companies. As chief architect of the Reading Railroad, he designed about 130 stations and industrial buildings. For the Pennsylvania Railroad, he designed more than 20 structures, including the great Broad Street Station (demolished 1953) at Broad and Market Streets in Philadelphia. His 40 stations for the Baltimore and Ohio Railroad included the ingenious 24th Street Station (demolished 1963) beside the Chestnut Street Bridge. His residential buildings included numerous mansions in Philadelphia and its suburbs, especially the Philadelphia Main Line and commissioned houses at the New Jersey Shore, and in Newport, Rhode Island, Bar Harbor, Maine, Washington, D. C.; New York state, and Chicago. Furness broke from dogmatic adherence to European trends, and juxtaposed styles and elements in a forceful manner. His strong architectural will is seen in the unorthodox way he combined materials: stone, iron, glass, terra cotta, and brick. And his straightforward use of these materials, often in innovative or technologically advanced ways, reflected Philadelphia's industrial realist culture of the post–Civil War period.

Ішкі дизайн және жиһаз

Фурнесс өзінің алғашқы тұрғын үйлері мен ғимараттары үшін арнайы жиһаздарды жобалаған. Бір елеулі тапсырыс – Филадельфиядағы 7-ші және Локуст көшелерінің оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан үлкен ағасы Хораций Ховард Фернестің қалалық үйінің ішкі интерьерін 1870–1871 жылдары қайта құру. Хорацийдің кітапханасындағы жұмыстарға күрделі нео-грек үлгісіндегі кітап шкафтары, Уильям Шекспирдің (деген болжам бойынша) өлім маскасы сақталатын реликвиар және қазір Филадельфия өнер мұражайында сақталған нео-грек үстелі кірді. Бұл бұйымдар Фернестің эскиздер кітапшасындағы суреттермен және Хораций Ховард Фернестің құжаттарындағы хат арқылы расталады: «Бұл кітап сөрелері осы күні, 1871 жылдың 18 ақпанында орналастырылды. Оларды капитан Фрэнк Фернесс жобалап, Дэниел Пабст жасады».

1873 жылы Фурнесс болашақ президенттің әкесі Теодор Рузвельттің Манхэттендегі үйінің интерьерін және жиһаздарын жобалады. Үй бұзылғанымен, одан сақталған Furness/Pabst жиһаздары Сагамор Хиллде, Метрополитен өнер мұражайында және Атлантадағы өнер мұражайында сақталған. Фурнес Филадельфиядағы Пенсильвания көркемсурет академиясының кеңес залы үшін кітап шкафтарын, үстел мен креслолар жиынтығын, сондай-ақ оның аудиториясы үшін лекторийді жобалады.

Әскери қызмет

Америка Азамат соғысы кезінде Фурнесс 6-шы Пенсильвания ерікті атқыш әскерінің F ротасының капитаны және командирі болды, бұл бөлім "Раштың лансерлері" деп те белгілі. Ол Тревиль стансасы шайқасындағы батылдығы үшін Құрмет медалімен марапатталды.

Мұра

Фурнес Филадельфиялық жиһаз жасаушы Дэниел Пабстпен бірлесіп, тапсырыс бойынша интерьерлер мен жиһаздарды жобалады. Оның жұмыстарының мысалдары Филадельфия өнер мұражайында, Пенсильвания университетінде, Атлантадағы (Джорджия штаты) Жоғары өнер мұражайында, Лондондағы Виктория және Альберт мұражайында және басқа да жинақтарда сақталған. Марк Ли Кирктің 1942 жылғы Орсон Уэллстің «Ұлы Амберсондар» фильміне жасаған декорациялары 1870-ші жылдардағы Фурнесстің әшекейлі нео-грек стиліндегі интерьерлерінен шабыттанғандай көрінеді. 14 қыркүйекте Пенсильвания штатының тарихи тақтасы Филадельфиядағы Пайн көшесіндегі 1426 нөмірдегі (қазір Пирс колледжінің түлектер залы) Фурнесстің балалық шағындағы үйінің алдында ашылды. Тақтаның қарсы бетінде Пенсильванияның саңырау және тілдері дамылмағандар институтына 1874–75 жылдары Фурнесстің салған жатақханасы орналасқан, қазір ол Өнер университетінің Фурнес резиденциясы болып табылады.

Филадельфия ғимараттары

Солтүстік жинақ қоры қоғамы ғимараты, 1871–72, Джордж Хьюитпен бірге. Пенсильвания көркемсурет академиясы, Broad & Cherry көшелері, 1871–76, Джордж Хьюитпен бірге. Қауым үйі, Әулие Лука және Епифания шіркеуі, 330 Оңтүстік 13-ші көше, шамамен 1875 жылы, Джордж Хьюитпен бірге. Томас Хокли үйі, 21-ші және Сент-Джеймс көшелері, 1875 жыл. Филадельфия зоологиялық бақшасының қақпалары, 1875–76 жылдар. Centennial National Bank, 33-ші және Маркет көшелері, 1876 жыл. Қазір Пол Пек түлектер орталығы, Дрексель университеті. Kensington National Bank, Girard & Frankford даңғылдары, 1877 жыл (қазір Wells Fargo филиалы). Әулие Стефан шіркеуінің трансепті және вестибюлі, 19 S 10-шы көше, 1879 жыл. Ноултон (Уильям Х. Роунның сарайы), Роун көшесі және Верри жолы, 1881 жыл. Gravers Lane станциясы, 200 E Gravers Lane, Chestnut Hill, 1882 жыл. Philadelphia & Reading Company Mount Airy станциясы, E Gowen даңғылы және Devon көшесі, Mount Airy, 1882 жыл. Филадельфиядағы бірінші унитариан шіркеуі, 2125 Chestnut көшесі, 1885 жыл. Пенсильвания университетінің кітапханасы, 34-ші көше, 1891 жыл. Қазір Энн және Жером Фишер көркемсурет кітапханасы. Синай тауы зиратындағы (Франкфорд) морг шіркеуі, 1891–92 жылдар. Хорас Джейн үйі, 19-шы және Delancey көшелері, 1895 жыл. Girard Trust Bank, Broad & Chestnut көшелері, 1907 жыл (қазір The Ritz Carlton Philadelphia), Girard Trust Company үшін салынған. Генридің үйі, бұзылған Томас және Х. Пратт МакКин сарайларының жалғыз сақталған ғимараты, 1923 Walnut көшесі, 1869 жыл. Wayne Junction станциясы, 4481 Wayne даңғылы.

Темір жол станциялары

Манхайм станциясы, Манхайм, Пенсильвания, 1881 ж., Филадельфия және Рединг компаниясы. Пенсильвания темір жолы ғимараты, 1905 жыл. Француз көшесі станциясы (Уилмингтон станциясы), Пенсильвания темір жолы (қазіргі Амтрак), 1908 жыл.

Тұрғын үйлер

Грабб коттедж (Э. Бурд Грабб Эстейт), Бёрлингтон, Нью-Джерси, 1872 жыл.
Линденшейд (Хорас Говард Фурнесс үйі), Уоллингфорд, Пенсильвания, 1873 жыл (1940 жылы бұзылған).
Фэрхолм (Фэрман Роджерс сарайы), Ньюпорт, Род-Айленд, 1874–1875 жж. Оның шарабаны қазір Жан және Дэвид У. Уоллес залы, Сальве Регина университеті.
Джордж Фрайер коттеджі, Кейп-Мэй, Нью-Джерси, 1871–72 жж.; өрттен кейін қайта салынған, 1878–79 жж.
Эмлен Физик үйі, Кейп-Мэй, Нью-Джерси, 1879 жыл.
Фэрвью, Делавэр қаласының жанында, Делавэр (1880 жылғы өзгерістер). Фурнесс 1822 жылғы ферма үйіне үшінші қабатты және артқы қанатты қосты.
Долобран (Клемент А. Грискомның сарайы), Хаверфорд, Пенсильвания, 1881 жыл, шамамен 1888 жыл, 1894 жыл.
Лотта Крэбтри коттеджі, Маунт Арлингтон, Нью-Джерси, 1885–86 жж.
Идлвилд (Фрэнк Фурнесс үйі), Идлвилд Лейн, Медиа, Пенсильвания (шамамен 1888 жыл).
Ragged Edge (полковник Мурхед Кеннедидің үйі), Чемберсбург, Пенсильвания, 1900–1901 жж.
Сотник Евгений Г. Смит, Ланкастер, Пенсильвания. 1890 жыл.

Мектептер

Уильямсон сауда колледжі (бұрынғы Уильямсон механикалық сауда тегін мектебі), Элвин, Пенсильвания, бастапқы кампус ғимараттары, 1889–90 жылдары салынған. Болдуин мектебі (екінші Брин-Мор қонақ үйі ретінде салынған), Брин-Мор, Пенсильвания, 1890 жыл. Делавэр университетінің Рецитация залы, Ньюарк, Делавэр, 1891 жыл. Хаверфорд мектебі, Хаверфорд, Пенсильвания, 1902 жыл.

Шіркеулер

Барша қасиеттілер шіркеуі, Винкотт, Пенсильвания, 1897 жыл. Әкеміздің шіркеуі, Халл Ков, Маунт-Десерт аралы, Мэн, 1890–91 жылдар. Сент-Майкл протестанттық епископтық шіркеуі, Бердсборо, Пенсильвания, 1884–85 жылдар.

Басқа

Нью-Касл қалалық кітапханасы, Нью-Касл, Делавэр штаты, 1892 жыл (қазір Ескі кітапхана мұражайы, Нью-Касл тарихи қоғамы). Алтыншы Пенсильвания кавалериясы (Раштің сүңгілері) ескерткіші, Геттисбург шайқасы алаңы, Геттисбург, Пенсильвания штаты, 1888 жыл. Мерион Крикет клубы, Хаверфорд, Пенсильвания штаты (Фернестің серіктесі Аллен Эванс дизайн авторы ретінде танымал), 1896–97 жылдар.