Кіріспе

Американдық сәулетші (1863–1942)

Ральф Адамс Крам (16 желтоқсан 1863 – 22 қыркүйек 1942) – американдық сәулетші, негізінен готикалық жаңғыру стиліндегі колледждер мен діни ғимараттардың өнімді және ықпалды авторы. «Cram & Ferguson» және «Cram, Goodhue & Ferguson» – ол бірлесіп жұмыс істеген серіктестіктер. Крам – Америка сәулетшілер институтының мүшесі.

Ерте өмір

Крам 1863 жылғы 16 желтоқсанда Нью-Гэмпшир штатының Хэмптон-Фолс қаласында Уильям Августин Крам мен Сара Элизабет (Блейк) Крам отбасында дүниеге келген. Ол Вестфорд академиясында және Филлипс Эксетер академиясында білім алған. Ралф Уоррен Крамның туысы болған. 18 жасында Крам 1881 жылы Бостонға көшіп, бес жыл бойы Rotch & Tilden архитектуралық кеңсесінде жұмыс істеді, содан кейін классикалық сәулет өнерін оқу үшін Римге кетті. 1885 жылдан 1887 жылға дейін Бостон транскриптісінде өнер сыншысы болып қызмет етті. 1887 жылы Рождество қарсаңында Римде болған діни қызмет кезінде ол күшті рухани өзгеріске ұшырады. Өмірінің соңына дейін ол ынталы ағылшын католигі және жоғары шіркеу англиканы ретінде танылды. 1890 жылдары Крам "әлеуметтік, даулы, шабыттандыратын" топтардың, оның ішінде Пьютер Мэгс және Визионистердің маңызды мүшесі болды. 1900 жылы Крам Массачусетс штатының Нью-Бедфорд қаласында Элизабет Каррингтон Ридке үйленді. Ол Клемент Каррингтон Рид пен оның әйелінің қызы еді. Рид Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясында капитан болып қызмет еткен. Элизабет пен Ральфтің үш баласы болды: Мэри Каррингтон Крам, Ральф Вентворт Крам және Элизабет Струдвик Крам. Шіркеу ауласы Крам жобалаған Қасиетті Елизавета капеліне жақын орналасқан.

Мансап

Крам және оның серіктесі Чарльз Уэнтуорт 1889 жылғы сәуір айында Бостонда «Крам және Уэнтуорт» деген атпен бизнес бастады. 1892 жылы Бертрам Гудхью қосылғанға дейін олар төрт-бес шіркеуге тапсырыс алған еді. Гудхью Далласта (ешқашан салынбаған) жүлделі тапсырыс және Бостон кеңсесіне керемет эскиз дағдыларын әкелді. Уэнтуорт 1897 жылы қайтыс болды, ал фирманың атауы «Крам, Гудхью және Фергюсон» болып өзгерді, оған суретші Фрэнк В. Фергюсон (1861–1926) қосылды. Крам мен Гудхью бастапқыда бір-бірінің күшті жақтарын толықтырды, бірақ кейде бір тапсырысқа екі түрлі ұсыныс беру арқылы бәсекелесе бастады. 1902 жылы фирма Вест-Пойнттегі АҚШ Әскери академиясының дизайнын жеңіп алды, бұл олардың мансабындағы маңызды кезең болды. Олар фирманың Нью-Йорк кеңсесін ашты, онда Гудхью басшылық етті, ал Крам Бостонда жұмыс істеуін жалғастырды. Ол Ньютондағы Бірінші унитариандық қоғамның ғимаратын жобалады, ол оның ерекше шіркеу стилінің элементтерін көрсетеді және 1905 жылы салынды. 1907 жылдан 1909 жылға дейін Крам «Christian Art» журналының редакторы болды. 1920 жылдары Крам қоғамдық тұлғаға айналды және баспасөзде жиі еске алынды. «The New York Times» газеті оны «елдегі ең белгілі епископалдық мирянның бірі» деп атады. Оның жұмысы 1928 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының өнер сайысындағы сәулеттік іс-шараның бір бөлігі болды. Ол сайлау науқаны кезінде католиктерге қарсы риторика қолданылғанда Ал Смитті қорғап, жаңалықтарға айналды: «Қазіргі кезде кең таралған білімсіздік пен шарлаттандыққа деген ашу-ызаны білдіремін және мен римдік католик болмасам да, америкалық екенімді жазбаға түсіру үшін және ең қатыгез және жек көрінетін әдістермен жұмыс істейтін бұл ашық шовинизмнің қайта жандануына наразы екенімді мәлімдеймін». Шамамен 1932 жылы ол Сент-Луистегі Делож капелласын жобалады, бұл Париждегі Сен-Шапельдің пішінін қайталайтын готикалық капелла. 1983 жылы Миссури тарихи қоғамы Фирмин Делож ауруханасымен және Сент-Луис университетімен байланысты Делож капелласын тарихи ескерткіш деп жариялады. 1938 жылы ол Ұлттық дизайн академиясына Академик ретінде сайланды.

Қазіргі заман

Автор, лекция оқып, сәулетші ретінде Крам Ренессанстың батыс мәдениеті үшін, кем дегенде, жарым-жартылай бақытсыз бетбұрыс болғанын айтты. Крам нағыз даму готикалық бастауларға оралып, солардан шабыт алу арқылы ғана мүмкін екенін дәлелдеді. Ол «Монархияға шақыру» атты еңбегінде монархиялық көзқарастарының бір бөлігін жазды, ол 1936 жылы «The American Mercury» журналында жарияланды.

Дін

Юнитариандық сенімде тәрбиеленген Крам, жастық шағында Римге сапар жасағаннан кейін англо-католик дініне ауысты. Кейіннен ол өз еліне оралған соң Америка Құрама Штаттарының Епископ шіркеуіне қосылды. Крам өмірі бойы англо-католиктер жаңғыртқан литургиялық және рухани тәжірибелерге, соның ішінде шейіт болған Карл патшаға табынуға адал болды. Ол, басқа англо-католиктермен бірге, англиканизмді Рим католиктері мен Шығыс православиесімен қатар нағыз бір ғана шіркеудің "тармағы" деп есептеді және Риммен бірігуге үміттенді. Крам сондай-ақ Шейіт болған Карл патша қоғамы мен Ақ раушан орденінің американдық бөлімшелерін бірге құрды. Еуропаны аралап жүріп, Крам көзқарасына әсер еткен католик жазушылары Хилэр Беллок пен Г.К. Честертонмен достық қарым-қатынас орнатты. Кейіннен ол көптеген американдық католик жобаларына қатысты және католик "Commonweal" журналын құрды. Крам папаның басымдығын қабылдады және американдық католиктердің қарсы пікірлеріне қарсы тұрып, католицизмді қорғады, бірақ өзі ешқашан бұл дінге өтпеді.